Almancada Di’li Geçmiş Zaman

Almancada Di’li Geçmiş Zaman, Türkçeye di’li geçmiş zaman olarak çevrilmektedir. Das Perfekt’i Almancada Imperfect ile de sağlamak mümkündür. Ancak günlük hayatta Perfekt tercih edilir.

Almancada Di’li Geçmiş Zaman: Das Perfekt

Imperfekt de geçmiş zamanı gösteren bir başka zaman kipidir. Perfekt de Türkçeye aynı Imperfekt ( Präteritum) gibi çevrilir Imperfektle aralarındaki fark ise Imperfektin hikayelerde, Perfekt’in ise konuşmalarda kullanılmasıdır. Günlük hayattaki konuşmalarda geçmiş zamanda meydana gelen şeyler hep das Perfekt kullanılarak belirtilir.

Haben veya sein yardımcı fiilleri yardımıyla cümleler oluşturulur. Büyük çoğunluk haben yardımcı fiili ile yapılsa da bazı çok az olan durumlarda cümlenin fiiline göre sein yardımcı fiili aynı haben fiili gibi şahıslara göre şimdiki zaman çekimi olacak şekilde çekimlenerek kullanılır.

Perfekt‘i yapılacak asıl fiil ise “geçmiş zaman ortacı” olarak adlandırdığımız Partizip Perfekt şeklinde cümlenin sonunda yer alır.

1- Özne2- Fiil Haben3- Tamamlayıcı4- Fiil Partizip Perfekt
1- Özne2- Fiil Sein3- Tamamlayıcı4- Fiil Partizip Perfekt
Almancada Di’li Geçmiş Zaman

Haben ve Sein yardımcı fiillerinin şimdiki zaman çekimleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Bu yardımcı fiiller, şimdiki zamanda şahıslara göre çekimlenip di’li geçmiş zaman cümleleri oluşturmak için kullanılır.

Şahıs ZamirleriHabenSein
ich habe bin
du hast bist
er/sie/es hat ist
wir haben sind
ihr habt seid
sie/Sie haben sind
Almancada Di’li Geçmiş Zaman
Ich habe ein neues Auto gekauft.
Yeni bir otomobil satın aldım.
Der Junge hat seiner Schwester ein Buch geschenkt.
Çocuk kızkardeşine bir kitap hediye ediyor.
Ich bin eingestiegen
Ben bindim.
Sie sind angekommen
vardınız.
Das Perfekt – Di’li Geçmiş Zaman

Düzenli Fiillerde Di’li Geçmiş Zaman

Bir fiilin Perfektini teşkil etmek için fiilin kökünün önüne ge-takısını, arkasına da -t harfini ekleriz. Fiilin aldığı bu yeni şekle Partizip Perfekt, yani geçmiş zaman ortacı adı verilir.

InfinitivPartizip Perfekt
dankenge-dank-t
fragenge-frag-t
führenge-führ-t
fehlenge-fehl-t
machenge-mach-t
hörenge-hör-t
holenge-holt
kochenge-koch-t
kaufenge-kauf-t
lachenge-lach-t
liebenge-lieb-t
Düzenli Fiilerin Partizip Perfekt Çekimi

Kökü -t ile Biten Fiilerin Partizip Perfekt Çekimi

Kökü -t harfi ile biten fillerde Partizip Perfekt teşkil edilirken sondaki t ile köke eklenmesi gereken -t arasına bir e harfi konur.

InfinitivPartizip Perfekt
antwortenge-antwort-e-t
mietenge-ırdet-e-t
arbeitenge-arbeit-e-t
Kökü -t ile Biten Fiilerin Partizip Perfekt Çekimi

Görüldüğü gibi bir fiilin Perfektini çekimlemek için aslında haben yardımcı fiilinin şimdiki zamanını çekimlemek bunun sonuna da fiilin Partizip Perfektini eklemek gerekir. Partizip Perfekt her şahıs için aynı kalır, hiçbir değişikliğe uğramaz. Şahıslara göre değişen haben’dir. Haben burada artık “sahip olmak” anlamını taşımamaktadır, tamamen bir yardımcı fiil görevindedir. Perfekt teşkil ediliş bakımından Imperfekte hiç benzememektedir. Ama anlam olarak bir farkı olmadığı gibi Perfektin Türkçeye çevrilmesi de haliyle aynı Imperfekt gibi olmaktadır.

Düzensiz Fiillerde Perfekt Kullanımı

Görüldüğü üzere Perfekt ile di’li geçmiş zaman oluştururken haben ve sein fiillerinden birini kullanmaktayız. Peki hangi yardımcı fiili, yani haben mı sein mı kullanacağımızı neye göre belirleyeceğiz sorusunu cevaplamaya. Öncelikle belirtmeliyiz ki fiillerin çok ama çok büyük çoğunluğu haben fiili kullanılarak perfekt di’li geçmiş zaman oluşturulmaktadır.

“Perfekt” zamanda “sein” yardımcı fiilini kullanan fiillerin büyük çoğunluğu hareket veya “uyuyakalmak gibi” “durumda değişiklik” belirtmek için kullandığımız düzensiz fiillerdir.

Bir hareket, durum değişikliği gösteren fiillerden kasıt, bir yerden ayrılarak herhangi bir yana doğru yapılan bir hareket, bir ilerleyiş veya bir yere doğru gidiş göstermesidir. Böylesi fiillerin Perfektini yaparken haben yardımcı fiili yerine sein yardımcı fiili kullanılır. Bundan başka bir durum değişikliği, örneğin “Erimek” gibi bir durumdan diğer bir duruma geçiş gösteren fiillerin Perfekti de yine aynı şekilde sein ile yapılır. Geri kalan durumlarda ise haben kullanılarak yapılır.

Ayrıca bu düzensiz fiillerin “Partizip II” biçimini oluşturmak için düzenli fiillerden farklı olarak fiilin gövdesinin başına “ge-“, sonuna ise “-en” ekleriz. Ayrıca belirtilmesi gereken bir durum var ki fiil kökünde ses değişimi olabilir.

Aşağıdaki tabloda perfekt di’li geçmiş zaman kullanırken “sein” yardımcı fiilini alan ve yaygın bir kullanıma sahip olan düzensiz fiiller derlenmiştir;

InfinitivPartizip II
gehen gegangen
fahrengefahren
kommengekommen
seingewesen

Ayrıca bazı düzensiz fiiller, ki düzenli niteliklere sahip olan düzensiz fiillerdir ve onları karışık düzensiz fiiller olarak adlandırıyoruz, Partizip II yapılırken bu fiiller fiil gövdesinin başına “ge-“ ve sonuna “-t” ekleyerek oluşturulur. Ayrıca fiil kökünde ses değişiklikleri de olabilmektedir.

Bu gruba ait fiilleri ezberlemenizi tavsiye ederiz. Aşağıdaki tabloda bazı sık kullanılan karışık düzensiz fiiller derlenmiştir.

InfinitivPartizip II
denken gedacht
bringengebracht
rennengerannt

Partizip Perfekt Çekimine -ge Takısı Eklenmeyen Fiiler çoğunlukla düzensiz fiillerin oluşturduğu bu kategori aşağıdaki ipuçları yardımıyla yapılır

Bazı fiillerin Partizip Perfekt’i teşkil edilirken kökün önüne ge- takısı eklenmez. Bunlar, be-, ver-, er-, ge-, zer-, ent– takılarıyla başlayan ve –ieren ile biten fiillerin fiillerdir. Bu tip fiillerin Partizip Perfekti köklerinin sonuna bir -t eklemek suretiyle yapılır.

InfinitivPartizip Perfekt
bezahlenbezahl-t
besuchenbesuch-t
verkaufenverkauf-t
erzählenerzähl-t
gehörengehör-t
entschuldigenentschuldig-t
reparierenreparier-t
Partizip Perfect Çekimine -ge Takısı Eklenmeyen Fiiler

Ayrılabilen Fiillerde Perfekt Kullanımı

Gelelim ayrılabilen fiillerde Perfekt kullanımına. Ayrılabilir fiillerin Partizip II halleri fiil kökünden önce “ge-” ve sonra “-t” ya da “-en” ekleyerek oluşturulur ve daha sonra, ayrılabilir önek, “ge-“ekinin önüne gelir. Ne yazık ki hangi fiilin hangi son eki aldığını bilmenin bir yolu yoktur ve bunları da ezberlemenizi tavsiye ederiz. Bir öneke sahip tüm fiiller ayrılabilir olmadığını hatırlatalım. Yaygın kullanımda olan bazı ayrılabilen fiiller aşağıdaki tabloda gösterilmiştir;

InfinitivPartizip II
aufstehen aufgestanden
einschlafen eingeschlafen
kennenlernen kennengelernt
einkaufen eingekauft

Şu ana kadar öğrendiklerimizi özetlersek eğer;

Modal Yardımcı Fiillerin Di’li Geçmiş Zamanı

Bu çeşit fiiller Perfekt yapılırken yine haben yardımcı fiili kullanılmasına karşılık Partizip Perfekte lüzum yoktur. Können, wollen, müssen, cinsinden modal yardımcı fiil mastar halinde en sona, yine mastar halinde bulunan esas fiilin de arkasına gider. Modal fiilin boşalttığı yere de, yani ikinci yere, haben’in özneye göre çekimlenmiş bir şekli gelir.

1- Özne2- Fiil Haben3- Tamamlayıcı4- Modal Fiil
Wir haben ihn nicht verstehen können.
Onu anlayamadık.
Der Gast hat einen Spaziergang machen wollen.
Misafir bir gezinti yapmak istedi.
Mein Vater hat einen Radioapparat kaufen wollen.
Babam bir radyo satm almak istedi.
Du hast dich ausziehen müssen.
Soyunmak mecburiyetindeydin.
Der alte Mann hat nicht rauchen dürfen.
Yaşlı adam sigara içemezdi.
Der kleine Katze hat nicht die Katzenfutter essen möchten.
Küçük kedi, kedi mamasını yemek istemedi.
Er hat seiner Tante helfen sollen.
Teyzesine yardım etmeliydi.
Modal Yardımcı Fiilleriyle Perfekt Yapmak

Dönüşlü Fiillerin Di’li Geçmiş Zamanı

Dönüşlü fiillerin Perfekti hiçbir özel durum göstermez. Normal kurala göre Perfekt yapılır; dönüşlü zamirin yeri değişmez.

1- Özne2- Dönüşlü Fiil Haben3- Tamamlayıcı4- Fiil Partizip Perfekt
1- Özne2- Dönüşlü Fiil Sein3- Tamamlayıcı4- Fiil Partizip Perfekt
Ich habe mich mit einer Rasierklinge rasiert.
Bir jiletle tıraş oldum.
Hat sich die Schülerin auf die Bank gesetzt?
Kız öğrenci sıraya oturdu mu?
Der Student hat sich schnell angezogen.
Öğrenci hemen giyindi.
Dönüşlü Fiillerle Perfekt Yapmak
  • Düzenli veyahut düzensiz fiillerin büyük çoğunluğu için “haben” yardımcı fiili kullanılır.
  • “Sein” yardımcı fiili çoğunlukla hareket tanımlayan düzensiz fiiller için kullanılır ve “Sein” alan fiillerin dolaysız nesnesi yoktur.
  • Fiilin düzenli veya düzensiz olmasına bağlı olarak farklı biçimlerde oluşturulan cümledeki ana fiilin geçmiş zaman sıfat-fiili olan Partizip II yani Partizip Perfekt halinde kullanılır ve cümlenin sonuna gelir.
  • Bir öneke sahip tüm fiiller ayrılabilir fiil olarak kabul görmemelidir!

Paylaşmak İsterseniz;

Bunları da sevebilirsiniz

Almancada Di’li Geçmiş Zaman” için 5 yorum

Bir Cevap Yazın