A1 Seviye

Almancada Emir Kipi (Imperativ)

Almancada emir kipi (Imperativ) eylemin yapılması gerektiğini buyurarak anlatan, bir işin yapılmasını emrederken kullanılan kiptir.

Emir ifadelerinin çeşitli sertlikte kullanımları olabildiği gibi aynı zamanda tavsiye vermek veya bir şey talep etme ve yasaklama durumlarında da kullanımı olabilmektedir. Ayrıca emir cümlesini oluşturduktan sonra sonuna ünlem işareti koyarız.

Almancada Emir Kipi

Türkçede birinci tekil ve çoğul kişiler için emir kullanımı yoktur, ikinci tekil kişi için ise ek kullanımı olmaz, direkt mastar ekinin kaldırılması yeterlidir; ikinci çoğul kişi için ise –in –iniz, üçüncü tekil ve çoğul kişiler için de –sin, –sinler ekleri kullanılır ve bu ekler ünlü uyumlarına uyar; örneğin sat, satın, satınız, satsın, satsınlar gibi.

Benzer kullanım Almanca için de bulunmaktadır. Almancada emir kipi yapılırken direkt olarak üç kişiye emredilebilir. Bunlar sırasıyla

➡️ du : sen (tekil kişi için)
➡️ ihr : siz, sizler (çoğul kişiler için)
➡️ Sie : siz (saygı formu için)

❗ Emir kipinin geçmiş zaman vb. diğer zamanlarda nasıl kullanılacağı sorusu kafaları karıştırmış olabilir. Belirtmek gerekir ki emir kipinin zamanı yoktur.

Nasıl ki Türkçede emir kipi mastar halindeki fiillerin (yazmak, gelmek) mastar eki olan “mek, mak” kaldırılmasıyla (yaz!, git!) emir cümleleri anlatılıyorsa Almancada tekil kişilerde bu durum benzer bir şekilde yapılır.

❗ Ancak du şahıs zamiri akıllara 2. tekil şahıs zamiri olan sen olarak yer ettiği için tekil kişi denilince akla yalnızca sen olan du kişisi gelmekte. Biz Almancada emir cümleleri yaparken tekil kişi için du kullanırız derken tek olarak emir verilen herkes için kullanılır. Yani er, sie, es, du, Anna, Thomas vb. kişilere emir verirken bu kişiler karşımızda tekil bir vaziyette olduğu için emir cümlesini du şahıs zamirine göre formatlarız.

Tekil kişiye emredilirken fiilin mastar eki kaldırılır ve fiilin kökü olduğu gibi söylenir ya da fiilin köküne fazladan bir –e eki getirilir. Ancak bilinmesi gerekir şimdiki zaman çekimlerindeki fiil köklerinde ses değişimi olan düzensiz fiillerde -e eki getirilmez. Bu yüzden kolaya kaçıp hiç eklemezseniz daha garanti bir yol benimsemiş olursunuz.

machenessen
mach(e)!
yap!
iss!
ye!

Ancak bazı fiillerde bu -e eki zorunlu olarak getirilmektedir. Bunları dilerseniz ezberleyebilirsiniz ya da ipcu olarak fiil kökünün bittiği kelimelere göre yorumlayabilirsiniz. Özellikle fiil kökü -d, -t, -ig ile biten fiillere (örneğin warten, arbeiten) -e eki muhakkak getirilmelidir. Yine de bunları ezberlemek yerine fiillerin şimdiki zaman çekiminden faydalanmanız yeterli olacaktır.

⭐ Fiil çekimlerinden faydalanmak daha kolay bir yol olacaktır. Zira bu fiillerin şimdi zaman çekimlerini baktığınızda kaynaştırma olarak eklenen -e ekini göreceksiniz.

fiilzamirçekimemir kipi
machendumachstmach(e)!
wartenduwartest!warte!
Almancada Emir Kipi

Yukarıdaki tabloda da görüleceği üzere fiil çekimlerindeki du şahıs zamirinden -st çekim ekini atmak tekil emir cümlesini oluşturmak için yeterli olacaktır.

⭐ Ihr ve Sie şahıs zamirlerine göre yapılan emir şekli ise şimdiki zamana (Präsens) göre yapılan çekimleriyle aynıdır. Yalnız Sie emir kipi yapılırken fiilin ardından eklenir.

machenessen
ihrmacht!
yapın!
esst!
yiyin!
Siemachen Sie!
yapınız!
essen Sie!
yiyiniz!

Tek bir tabloda emir kipinin özetlersek:

zamirmachenemir kipiwartenemir kipi
ichmachewarte
dumachstmach(e)!wartestwarte!
er/sie/esmachtwartet
wirmachenwarten
ihrmachtmacht!wartetwartet!
siemachenwarten
Siemachenmachen Sie!wartenwarten Sie!
Almancada Emir Kipi

❗ Yukarıdaki tabloda da fark ettiğiniz üzere emir cümlesi yaparken Sie şahıs zamiri kullanılırken du ve ihr için bu zamirler kullanılmamaktadır. Ancak özellikle vurgulamak istenirse bu zamirler de kullanılabilirler.

Şimdi pratik bir şekilde emir kipini nasıl yapacağımızı öffnen (açmak) fiili üzerinden gösterelim:

✔️ du: fiilin (şimdiki zaman) “du” çekimini al ve sonundaki “-st” ekini kaldır; şahıs zamiri “du” yu da kaldır. Du öffnest ➡️ Imperativ: öffne!

✔️ ihr: fiilin (şimdiki zaman) “ihr” çekimini alıp ardından “ihr” şahıs zamirini kaldırın; Ihr öffnet ➡️ Imperativ: öffnet!

✔️ Sie: fiilin (şimdiki zaman)”Sie” çekimini al; fiilden sonra “Sie” koy Sie öffnen ➡️ Imperativ: öffnen Sie!

Düzensiz Fiillerde Emir Kipi

Bildiğiniz üzere Almancada düzensiz fiilleri karışık ve kuvvetli fiiller olarak ikiye ayrılmaktadır. Karışık fiiller, fiil kökündeki ses değişikliğini geçmiş zaman (Präteritum) çekiminde belli etmesi nedeniyle şimdiki zaman çekimleri düzenli fiillere benzediğinden karışık bir fiilden kurulan emir cümlesi tıpkı düzenli bir fiilin yapıldığı gibi yapılır.

Örnek olarak kommen karışık fiilinin emir kipini inceleyelim:

zamirkommenemir kipi
ichkomme
dukommstkomm(e)!
gel!
er/sie/eskommt
wirkommen
ihrkommtkommt!
gelin!
siekommen
Siekommenkommen Sie!
gelin(iz)!
Şimdiki Zaman (Präsens) Çekimleri

Kuvvetli fiiller ise köklerindeki ses değişikliğini şimdiki zamanda göstermektedir. Ancak kuvvetli düzensiz fiillerle emir cümlesi yaparken bunları iki alt kategoriye ayırabiliriz:

⭐ (Şimdiki zaman çekiminde) Kökündeki ses değişikliğini Umlaut olmadan gösteren fiillerin ikinci tekil (du) şahıs zamiri çekiminde bulunan –st eki kaldırılır. ❗ Bu tarz düzensiz fiillere -e eki getirilmez

zamirhelfenemir kipi
ichhelfe
duhilfsthilf!
yardım et!
er/sie/eshilft
wirhelfen
ihrhelfthelft!
yardım edin!
siehelfen
Siehelfenhelfen Sie!
yardım edin(iz)!
Şimdiki Zaman (Präsens) Çekimleri

❗ ❗ ❗ Yukarıdaki anlatılanlar ışığında tekil kişi (du) ile emir kipi yapılırken fiil kökünün aldığı eklere bakmak ya da ilgili fiilleri ezberlemek yerine fiillerin şimdiki zaman çekimlerini bilmek ve ilgili fiillerin ikinci tekil kişisine gelen -st ekini atmak fark edeceğiniz üzere emir ifadeleri oluşturmak için yeterli olacaktır:

zamirfiil çekimiemir kipi
dumachstmach(e)!
yap!
duwartestwarte!
bekle!
dukommstkomm(e)!
gel!
duhilfsthilf!
yardım et!
Şimdiki Zaman (Präsens) Çekimleri

Şimdi pratik bir şekilde emir kipini nasıl yapacağımızı nehmen (almak) karışık düzensiz fiili üzerinden gösterelim:

✔️ du: fiilin (şimdiki zaman) “du” çekimini al ve sonundaki “-st” ekini kaldır; şahıs zamiri “du” yu da kaldır. Du nimmst ➡️ Imperativ: nimm!

✔️ ihr: fiilin (şimdiki zaman) “ihr” çekimini alıp ardından “ihr” şahıs zamirini kaldırın; Ihr nehmt ➡️ Imperativ: nehmt!

✔️ Sie: fiilin (şimdiki zaman) “Sie” çekimini al; fiilden sonra “Sie” koy Sie nehmen ➡️ Imperativ: nehmen Sie!

⭐ Umlaut olarak ses değişikliği gösteren, yani fiil kökündeki “a, o, u” ünlüsü bulunan ve “ä, ö, ü” şeklinde ses değişikliği yaşayan karışık düzensiz fiilleri emir kipi yaparken ise bu fiilleri sanki düzenli bir fiilmiş gibi çekimlediğimizi hayal ederiz ve emir kipi oluştururken de tıpkı düzenli bir fiilmiş gibi davranırız. ❗ Bu tarz düzensiz fiillere -e eki getirilebilir.

zamirfahrenemir kipi
ichfahre
dufährstfahr(e)!
sür!
er/sie/esfährt
wirfahren
ihrfahrtfahrt!
sürün!
siefahren
Siefahrenfahren Sie!
sürün(üz)!
Şimdiki Zaman (Präsens) Çekimleri

Şimdi pratik bir şekilde Umlaut olarak ses değişkliği yapan kuvvetli fiillerimizden emir kipi nasıl yapacağımızı laufen (koşmak) fiili üzerinden gösterelim:

✔️ du: fiili sanki düzenli bir fiilmiş gibi çekimle (şimdiki zaman) “du” çekimini al; şahıs zamiri “du” ve fiilin sonundaki “-st” ekini kaldır; du laufst ➡️ Imperativ: lauf(e)!

✔️ ihr: fiilin (şimdiki zaman) “ihr” çekimini alıp ardından “ihr” şahıs zamirini kaldırın; Ihr lauft ➡️ Imperativ: lauft!

✔️ Sie: fiilin (şimdiki zaman) “Sie” çekimini al; fiilden sonra “Sie” koy; Sie laufen ➡️ Imperativ: laufen Sie!

Ayrılabilen Fiillerde Emir Kipi

Almancada ayrılabilen fiilleri emir kipi yaparken esas fiil kısmını yukarıda anlattıklarımız ışığında emir kipine uygun olacak şekilde çekimleriz. Fiilin ayrılabilen eki ise en sona gider:

zamiraufmachenemir kipi
ichmache auf
dumachst aufmach(e) auf!
aç!
er/sie/esmacht auf
wirmachen auf
ihrmacht aufmacht auf!
açın!
siemachen auf
Siemachen aufmachen Sie auf!
açın(ız)!

⭐ Emir cümlelerini kibar bir istek formatında ifade etmek için “bitte” (lütfen) kelimesinden faydalanılır. Bitte cümledeki vurguya göre çeşitli yerlerde olabilir.

Fahr bitte vorsichtig!
Lütfen dikkatli sür!
Mach(e) bitte das Fenster auf!
Lütfen pencereyi aç!
Bitte trinken Sie viel Wasser!
Lütfen bol su için(iz)!
Bleibt zu Hause, bitte!
Evde kalın lütfen!
Almancada Emir Kipi: bitte

7 Yorum

  1. düzensiz fiillerle emir kipi kısmında ihr bölümün de terslik var, bu arada a1 a2 b1 b2 konularını ayırdığınız bölümdeki konular güncel sıralı mı

    1. Merhabalar. Yazı baştan aşağı detaylı bir şekilde düzenlenmiştir. Sitedeki konular peyderpey de olsa hataları gidermek adına güncellenmeler yapılmaktadır.

  2. Şu imperativ uzun zamandır anlyamadığım bir konuydu , emekleriniz ve güzel yazınız için çok teşekkürler !!!!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu

Reklam Engelleyicisi :'(

Sitenin varlığını sürdürebilmesi adına reklam engelliyicinizi (Adblocker) kapatmanızı rica ediyoruz.