A2 Seviye

Almancada Dönüşlü Fiiller (die Reflexive Verben)

Almancada Dönüşlü Fiiller, fiili yapanla (özne), fiilden etki gören, yani yapılan (nesne) aynıdır (tek bir kişi veya eşyadır). Yani özne ile nesne tek bir noktada toplanmıştır. İşi yapanla işten etkilenen aynı kişi olmuştur. Diğer fiillerde ise, yapan ile yapılan ayrı ayrıdır. Bu tip fiiller Almancada da az olduğu kadar Türkçede de az rastlanır. Onun için anlaşılması biraz güçtür.

Almancada Dönüşlü Fiiller

Dönüşlü fiil, “dönüşlü zamir” adı verilen sich kelimesi ve bir de asıl fiilden meydana gelir. Dönüşlü zamir sich ve asıl fiil ayrı ayrı yazılırlar. Dönüşlü fiiller sözlüklerde genellikle sich ile birlikte gösterilirler. Yani, sözlüğü açıp bir fiil baktığınızda eğer sich bulunuyorsa bu bir fiil dönüşlü bir fiildir diyebiliriz. Aşağıdaki tabloda dönüşlü fiillerden yaygın kullanılanlar listelenmiştir.

sich freuensevinmek
sich waschenyıkanmak
sich ärgernsinirlenmek
sich wundernşaşırmak
sich setzen(bir yere) oturmak
sich stellen(gidip) durmak
sich legen(bir yere) yatmak
Die Reflexive Verben – Dönüşlü Fiiller

“Dönüşlü” kelimesinden de anlaşılacağı gibi bu çeşit fiillerde yapılan iş, işi yapanla ilgilidir ve işi yapana dönüştürülebilir. Örneğin, “Ben yıkanıyorum.” derken yıkanan kendimdir ve yıkanma işi de kendimle ilgilidir. Ama buna karşılık “Ben bulaşıkları yıkıyorum.” derken yıkanan bulaşıklardır ve yıkanma işi bulaşıklarla ilgilidir. Bu yüzden “yıkamak” dönüşlü bir fiil değildir diyebiliriz.

Almancada Dönüşlü Fiillerin Çekimleri

Dönüşlü fiiller de diğer fiiller gibi çekimlenirler ve çekimlenirken diğer fiillerden farklı bir durum göstermezler. Dönüşlü fiillerde değişik olan sadece dönüşlü zamirdir. Bu da şahıslara göre değişir, yani çekimlenir.

Dönüşlü fiillerle esas bilinmesi gereken ise yalnızca i-halinde ve e-halinde kullanılabilmeleridir. Şahıs zamirlerini anlattığımız bölümde dönüşlü zamirlere değinmiştik. Aşağıdaki tabloda şahıs zamirlerinin ismin -i ve -e halindeki hallerine benzerlikleriyle olan durum gösterilmiştir.

Almancada Dönüşlü Fiiller

Almancada sich dönüşlü zamiri ile gösterilen fiiller ya dönüşlü (reflexiv) ya da işteş (reziprok) fiillerdir. Havada kalmaması adına biraz detaylandıralım. Bilindiği üzere bir işin birden fazla kişi tarafından karşılıklı veya toplu olarak yapıldığını gösteren fiillere işteş fiiller (örneğin; sich treffen: buluşmak) denir.

Görüldüğü üzere Türkçede dönüşlülüğü ayrı bir kelime (kendimi, kendini…) ile ifade etmek yerine fiillere gelen -n(-ın, -in, -il, -ul, -ül) ve -ş(-ış, -iş, -iş, -uş, -üş) gibi ekledir. Örneğin; öp-üş-mek, soy-un-mak, gör-ün-mek, çek-il-mek, büz-ül-mek, gül-üş-mek

Aşağıdaki tabloda sich freuen (sevinmek) fiili örnek olarak çekmlenmiştir;

Sich freuen
Sevinmek
ich freue mich
seviniyorum
du freust dich
seviniyorsun
er freut sich
seviniyor
sie freut sich
seviniyor
es freut sich
seviniyor
wir freuen uns
seviniyoruz
ihr freut euch
seviniyorsunuz
sie freuen sich
seviniyorlar
Sie freuen sich
seviniyorsunuz
Die Reflexive Verben – Dönüşlü Fiiller

Cümlenin öznesi bir şahıs zamiri değil de tekil bir isim olursa asıl fiilin üçüncü şahısla kullanılan şekli, dönüşlü zamirlerin de yine üçüncü şahısla kullanılan şekli, yani sich cümlede yer alır. özne çoğul bir isim ise asıl fiil hiç değiştirilmeden, mastar halinde kullanılır, dönüşlü zamirlerden de yine sich cümlede kullanılır.

Dönüşlü fiiller, sich dönüşlü zamirinin fiille beraber her zaman kullanılıp kullanılmasına göre 2 guruba ayrılabilir.

Gerçek Dönüşlü Eylemler

Aşağıdaki tabloda yaygın bir şekilde kullanılan fiiller derlenmiştir. Bu fiiller daima sich dönüşlü zamiri ile beraber bulunurlar:

sich beeilenacele etmek
sich entschließenkesin karar vermek
sich ereignenvuku bulmak
sich erholendinlenmek
sich weigernyapmamakta direnmek
sich kümmernilgilenmek
sich schämenutanmak
sich sehnenhasretini çekmek
sich verbeugeneğilmek

Gerçek Dönüşlü Olmayan Fiiller

Bunlar hem dönüşlü hem de dönüşsüz olarak kullanılabilen fiillerdir. Eğer sich dönüşlü zamiri fiille beraber kullanılmışsa dönüşlü fiil olmaktadır. Aşağıdaki tabloda yaygın kullanılan örnekleri derlenmiştir:

DönüşlüDönüşlü Değil
sich änderndeğişmek änderndeğiştirmek
sich bewegenkımıldanmak bewegenkımıldatmak
sich entfernenuzaklaşmak entfernenuzaklaştırmak
sich fürchtenkorkmak fürchtenkorkutmak
sich rasierentıraş olmak rasierentıraş emek
sich stellendikilmek stellenkoymak
sich treffenbuluşmak treffenrastlamak, isabet ettirmek
sich verlaufenyolunu kaybetmek verlaufengeçip gitmek
sich verletzenyaralanmak verletzenyaralamak
sich verstellensahte tavır takınmak verstellenyerini değiştirmek
sich vertragenbirbirine uymak vertragenbir şeye katlanmak
sich waschenyıkanmak waschenyıkamak

Örnek vermek gerekirse:

Dönüşlü Ich wasche mich.
Ben yıkanıyorum.
Dönüşlü Değil Ich wasche die Katze.
Ben kediyi yıkıyorum.

İsmin -İ Halinde Dönüşlü Zamirler

PersonalpronomenReflexivpronomen
ich
ben
mich
kendimi
du
sen
dich
kendini
er/sie/es
o
sich
kendisini
wir
biz
uns
kendimizi
ihr
sizler
euch
kendilerinizi
sie
onlar
sich
kendilerini
Sie
siz
sich
kendinizi
Almancada Dönüşlü Fiiller

Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz. Gördüğümüz gibi dönüşlü zamir eylemi yapan kişiye bağlıdır.

Ich wasche mich
Ben (kendimi yıkarım) yıkanırım.
Du wäschst dich
Sen (kendin) yıkanırsın.
Er wäscht sich
O (kendi) yıkanır.

 Kısaca ismin i-halindeki dönüşlü zamirleri özetlemek gerekirse;

  • Dönüşlü eylemler çeviride kullanılmasa da birinin kendine yaptığı eylemleri ifade eder.
  • Dönüşlü fiiller haliyle dönüşlü zamirleri kullanır.
  • Dönüşlü zamirler eylemi yapan kişi ile uygun olmak zorundadır.
  • Dönüşlü zamirler çekimi yapılan fiilden hemen sonra gelir.

Sözlükte dönüşlü fiiller sich ile beraber bulunur ama cümle içerisinde eylemi yapan kişi veya şeye göre sich ilgili şahıs zamirinin dönüşlü zamirini alır. İlgili fiilleri birebir çevirisini görecek şekilde bulamayacaksınız ama siz ne olduğunu anlamalısınız. Aşağıdaki tabloda yaygın kullanılan dönüşlü fiiller üzerinden bu durum gösterilmiştir;

sich anziehen 
giyinmek
Birebir çevirisi
kendini giydirmek
sich rasieren 
tıraş olmak
Birebir çevirisi
kendini tıraş etmek
sich beeilen 
acele etmek
Birebir çevirisi
kendini acele ettirmek
sich konzentrieren 
odaklanmak
Birebir çevirisi
kendini odaklamak

İsmin -E Halinde Dönüşlü Zamirler

Dönüşlü zamirler illa da dönüşlü fiillerle kullanılacak değil. Bir cümlede, dönüşlü zamirler dolaylı veya dolaysız nesne olarak da kullanılabilir. Dolaysız nesne olduklarında yukarıda anlattığımız gibi belirtme (ismin i-hali) durumundadırlar.

Ancak sich dönüşlü zamirinden sonra bir nesne (Akkusativobjekt) geldiğinde yönelme durumunda (ismin e-halindeki sözcük) kullanılırlar. Aşağıdaki tabloyu inceleyiniz.

PersonalpronomenReflexivpronomen
ich
ben
mir
kendime
du
sen
dir
kendine
er/sie/es
o
sich
kendisine
wir
biz
uns
kendimize
ihr
sizler
euch
kendilerinize
sie
onlar
sich
kendilerine
Sie
siz
sich
kendinize
Almancada Dönüşlü Fiiller

Yukarıdaki tabloda da görüleceği üzere birinci ve ikinci tekil şahıs zamiri olan “Ich” ve “du” dışında dönüşlü zamirler her iki durumda da aynıdır. Bir dönüşlü zamiri her iki hal durumunda da görmek için örnekleri inceleyiniz;

Belirtme durumu:
(i Hali)
Ich wasche mich
Ben (kendim) yıkanırım.
Yönelme durumu:  
(-e Hali)
Ich wasche mir die Haare.
Ben saçımı (kendim) yıkarım.

Türkçe çevirilerde birebir bir çeviri olmaması kafa karışıklığı yarabilir. E-halindeyken ekstra bir nesne geldiğini tüyo yapabilirsiniz.

sich waschen: yıkanmak —> sich die Hände waschen: ellerini yıkamak

Waschen fiili üzerinden örneklemek gerekirse sich olmadan kullanılırsa dönüşlü fiil olma özelliğini kaybeder ve anlamı yıkanmak yerine yıkamak olur. Böylesi bir durumda nesnesi olan geçişli bir eylem konumuna girer.

Aşağıdaki tabloda ismin hem -i hal hem de -e hali kullanımlarına örnek verilmiştir;

-i Hali-e Hali
Ich rasiere mich.
Tıraş oluyorum.
Ich rasiere mir den Bart.
Sakalımı tıraş ediyorum.
Du rasierst dich.
Tıraş oluyorsun.
Du rasierst dir den Bart.
Sakalını tıraş ediyorsun.

Önemli bir not vermek istiyorum: Dolaylı nesne eylemin sonucundan “etkilenen” şeydir. Bir dolaylı nesne olarak, yönelme durumundaki bir dönüşlü zamirin eylemi yapan şey ile uyumlu olması gerekmez. İlgili zamir sadece eylemin alıcısını gösterir. Aşağıdaki örneği inceleyin.

Ich putze dir die Zähne. 
Ben dişlerini fırçalıyorum.
Thomas rasiert mir den Bart.
Thomas sakalımı tıraş ediyor.

 Kısaca genel bir özetleme yapmak gerekirse;

  • Dönüşlü zamirler cümlenin dolaylı ya da dolaysız nesnesidir.
  • Bir dönüşlü zamir cümlenin dolaylı nesnesi olduğunda yönelme yani e-alindedir.
  • Yönelme durumundaki dönüşlü zamir bize bir eylemin alıcısını gösterir.

Almancada Dönüşlü Fiiller ve Örnek Cümleler

Ich setze mich auf den Stuhl.
Sandalyeye oturuyorum.
Sie wundern sich sehr.
Çok şaşırıyorsunuz.
Sie ärgern sich.
Kızıyorlar.
Du freust dich
Seviniyorsun
Karoline wäscht sich jeden Tag.
Karoline hergün yıkanır.
Der Lehrer sitzt neben dem Schrank.
Öğretmen dolabın yanında oturuyor
Örnekler

Dönüşlü Fiillerde Emir Hali

Bunlar emir haline getirilirken asıl fiil, diğer fiillerde olduğu gibi emir şekillerine girer, dönüşlü zamir de şahıslara göre değişir.

Sich freuenSevinmek
dufreu(e) dichSevin!
ihrfreut euchSevinin!
Siefreuen Sie sichSevininiz!
Sich freuen – Emir Hali
Sich setzenOturmak
dusetz(e) dichOtur!
ihrsetzt euchOturun!
Siesetzen Sie sichOturunuz!
Sich setzen- Emir Hali

Olumsuz emir yukarıdaki şekillerin sonuna bir nicht ekleyerek yapılır.

Sich freuenSevinmek
dufreu(e) dich nicht!Sevinme!
ihrfreut euch nicht!Sevinmeyin!
Siefreuen Sie sich nicht!Sevinmeyiniz!
Sich freuen – Olumsuz Emir Hali

Dönüşlü Fiillerle Soru Yapmak

İçinde dönüşlü bir fiil bulunan bir cümle bu dönüşlü fiili başa getirmek suretiyle soru haline konur. Bu tip sorular dönüşlü zamirin yeri bakımından iki türlü olur;

1- Cümlenin öznesi bir şahıs zamiri ise, cümle soru yapılınca başa gelen fiilden sonra özne olan bu şahıs zamiri ve bundan sonra da dönüşlü zamir gelir. Eğer soru kelimesi kullanılıyorsa en başa o konur.

Ich wasche mich jeden Morgen.
Her sabah yıkanıyorum.
Wasche ich mich jeden Morgen?
Her sabah yıkanıyor muyum?
Er setzt sich auf den Stuhl.
Sandalyeye oturuyor.
Setzt er sich auf dien Stuhl?
Sandalyeye oturuyor mu?
Warum freut er sich sehr?
O niçin çok seviniyor?
Dönüşlü Fiillerle Soru Yapmak

2-Cümlenin öznesi bir şahıs zamiri değil de herhangi bir tekil veya çoğul isimse soru cümlesinde kelimelerin dizilişi farklıdır. Gene önce asıl fiil gelir, ama bundan sonra özne olan isim değil de cümledeki dönüşlü zamir yer alır, özne olan isim bu dönüşlü zamirden sonra gelir. Eğer soru kelimesi kullanılıyorsa en başa o konur.

Der Vater setzt sich auf das Sofa.
Baba kanapenin üstüne oturuyor.
Setzt sich der Vater auf das Sofa?
Baba kanapenin üstüne oturuyor mu?
Mein Bruder wäscht sich heute nicht.
Erkek kardeşim bugün yıkanmıyor.
Wäscht sich mein Bruder heute nicht?
Erkek kardeşim bugün yıkanmıyor mu?
Warum stellen sich die Kinder vor die Tür?
Çocuklar niçin kapının önüne gidip duruyorlar?
Dönüşlü Fiillerle Soru Yapmak

25 Yorum

  1. merhaba dönüşlü olan fiil tablosunda verlaufen karşısında verletzen ve anlamı yazıyor .Emek veriyorsunuz belli ama bizlerde öğrenmeye çalışıyoruz ve dikkat etmez isek yanlış öğrenebliriz çok fazl hata var rica ediyorum kontrolleri sağlamadan bilgi yüklemeyin.

    1. Uyarınız için teşekkürler, hemen düzeltiyorum. Eleştirinizde oldukça haklısınız, ki bu eleştiriyi özeleştiri olarak kendimize de yapıyoruz. Lakin inanın ki ne kadar özenli davransak da yine de böyle hatalar olmakta. Gündelik yaşamdaki yoğun iş tempomuz nedeniyle de geriye dönük düzenlemeleri yapmakta yavaş kalıyoruz. Ama söylediğiniz gibi çok fazla hata olduğunu düşünmemiştim. Sanırım yanlış öğrenime sebep olmaması adına siteyi kapatmak en doğrusu olacaktır.

  2. merhaba dönüşlü olan fiil tablosunda verlaufen karşısında verletzen ve anlamı yazıyor .Emek veriyorsunuz belli ama bizlerde öğrenmeye çalışıyoruz ve dikkat etmez isek yanlış öğrenebliriz çok fazl hata var

  3. Merhabalar, reflexive verben konusu ile ilgili “kendime, kendini vs..” diğer kaynaklara göre bu web sitesinde daha detay açıklamalı şekilde gördüm. ewt birkaç hatalı yazım vardı lakin kabul edilebilir.. youtube ve web sitenizdeki paylaşımlarınıza devam ediniz lütfen. Başarılar…

  4. çok teşekkür ederim siteniz özellikle yoldayken bir şeyler öğrenmek için çok işime yarıyor. konu bazında yanlış bir bilgi yok hatalı görülen ufak tefek şeyler kişi tarafından araştırarak öğrenilebilir. türkçe yazarken bile pek çok hata yapılıyor bu şekilde. eleştiriler tam ama teşekkür eksik kalmış onu da ben edeyim dedim

    1. Bu gönle su serpen yorumunuz için çok ama çok teşekkür ediyorum. İnanın çok mutlu oldum. Ne kadar kontrol edersek edelim yine de gözden kaçan hataların olması motivasyonumuzu zedelemişti. Bu güzel yorumunuz sayesinde C1 konularına başlayacak enerjiyi yakaladık diyebiliriz. Sağlıcakla kalın, iyi çalışmalar.

  5. Ne kadar büyük emek vermissiniz. Sitenizden cok faydalandim. Bu büyük iyiliginiz icin size ne kadar tesekkür etsem az kalir. Iyi ki varsiniz. Cok tesekkür ederim.

  6. Cok yardımcı oluyorsunuz teşşkürler. Hocam Alman ve anlattığı gramerin Türkçe karşılığını kafamda oluşturmayınca ziyaret ettim yer burası.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu

Reklam Engelleyicisi :'( (Adblocker)

Sitenin varlığını sürdürebilmesi adına reklam engelliyicinizi (Adblocker) kapatmanızı rica ediyoruz.