A1 Seviye

Almancada Artikeller | Niye Var ve Ne İşe Yararlar?

Almancada artikeller konu anlatımında, artikellerin kullanım mantığına dair faydalı olacağı düşünülerek bazı bilgiler verilmiştir.

Önceki konulardan biri olan Almancada isimler konusunda isimlere atanan cinsiyet hakkında konuşmuş ve bu cinsiyetin artikeller vasıtasıyla atandığını belirtmiştik.

Bu dersimizde ise artikelleri detaylı bir şekilde inceleyeceğiz. Ders sonunda Almancada Der Die Das nedir, Almancada Der Die Das neye göre gelir, Almancada artikeller ne işe yarar? gibi sorulara cevap bulmanızı umuyoruz.

https://youtu.be/6r6k8fgKaTg

Almancada Artikeller

Almancada artikellerin ne işe yaradığını anlamak niye var olduklarına cevap verecektir. Artikeller en basit tanımıyla bir ismin bilinen olup olmadığını, karşımızdaki kişiye hangi ismi kast ettiğimizi anlatmak için kullanılır.

Örneğin karşımızdaki kişiye “Benim arabam” dediğiniz zaman karşıdaki kişinin aklına herhangi bir araba imajı yerine sizin arabanızın imajı gelir.

Almancada artikeller ile örneğimizdeki sahiplik bildiren benim kelimesiyle anlattığımız bilinirliğe benzer bir işlev anlatılır. İşte bu bilinirlik artikeller ile Almancada sürekli bir şekilde kullanılmaktadır. Çünkü konuşmanın net olması beklenir.

Yolda bir (matematiksel, yani sayısal değil herhangi bir anlamında) araba gördüm. (Malum, o) araba kırmızıydı.

Yukarıdaki örnekte parantez içine yazdığımız malum ya da o kelimesi ile Almancada kullanılan artikellerin yaptığı görevi ifade etmekteyiz. Ancak biz Türkçede zaten bilinirlik anlaşıldığı için bu tarz kelimeleri kullanmayız. Buna karşılık Almancada artikeller kullanılmak zorundadır. Belki de bu zorunluluk öğrenirken kafamızı karıştırmaktadır.

Konuyu fazla uzatmadan Almancada artikellerin çeşitlerinden bahsedelim. Almanca artikeller, belirli ve belirsiz artikeller olmak üzere ikiye ayrılır. Belirli artikellerin mantığını anlamak belirsiz artikellerin mantığını anlamayı ziyadesiyle kolaylaştıracaktır.

⭐ Belirli artikeller (der bestimmte Artikel = definiter) ➡️ der, die, das
⭐ Belirsiz artikeller (der unbestimmte Artikel = indefiniter) ➡️ ein, eine

Almancada Belirli Artikeller (der, die, das)

Varlıkların adlandırılmasını sağlayan kelimelere isim denir. Bu demektir ki “Elma, kitap, sandalye, şapka, Shakira” kelimeleri birer isimdir. İsimler hakkında daha detaylı bilgiler için ilgili sayfayı ziyaret ediniz.

Anlayacağınız üzere isimler sayesinde, canlı, cansız bütün varlıklar, kavramlar karşılanabilmekte ve onları ifade edebilmekteyiz. Böylece birisine kuş dediğimiz zaman o kümeye ait bir imge belirmekte ve bu da iletişimi kolaylaştırmaktadır.

Şimdi gelelim Almancada belirli artikeller nelerdir, ne işe yararlar onu incelemeye. Bildiğiniz üzere Almancada isimler Türkçeden farklı olarak birtakım farklı özelliklere sahiptir. Bunlardan ilki cümlenin neresinde ve hangi tür isim olursa olsun büyük harfle yazılmasıdır.

İkincisi ve belki de en önemli farkı ise isimlerin birer dil bilgisel cinsiyetlere sahip olmalarıdır. Almancada eril, dişil ve nötr olmak üzere üç farklı dil bilgisel cinsiyet bulunmaktadır ve bunlar belirli artikeller vasıtasıyla isimlere atanırlar.

eril ➡️ der
dişil ➡️ die
nötr ➡️ das

Daha öncede belirttiğimiz gibi Almancada bütün isimler büyük harfle yazılır ve önlerine artikel adı verilen DER, DIE, DAS kelimelerinden biri gelir. Bu üç kelimenin Türkçe karşılığı yoktur ve tercüme edilmezler de. Ancak önünde bulundukları ismin bir parçası gibidirler.

Her ne kadar belirli artikeller için atanan bir çeviri olmasa da “malum”, “o” kelimesi bu anlamı karşılayacaktır. Örneğin Almancada Das Auto ist kaputt cümlesini Türkçeye araba bozuk diye çevirmek yerine malum (o) araba bozuk şeklinde çevirirsek bozulan arabanın bilinirliğine vurgu yapmış oluruz.

Vazifeleri ise ilgili ismin bilinen ve belirli olduğunu yani tanımlı olduğunu göstermektir. Bundan dolayıdır ki artikellere ayrıca tanımlık da denilmektedir. İngilizce bilginiz varsa “The” kullanımıyla bu açıdan bir benzer özellik gösterdiğini söyleyebiliriz.

Yani biz Türkçede bir ismi belirli, bilinen olduğunu belirtmek için sezgiye dayanan bir anlayışa sahip olduğumuz için Almanca öğrenirken bu durum bize garip gelmektedir.

Bir poşetin içinden elma aldığınızı ve bu elmayı ısırdığınızı düşünün. Bu elmanın lezzetli olduğunu söylerken poşetin içindeki diğer elmaları kast etmediğinizi, ısırdığınız elmayı belirtmek için sadece “elma güzeldi” deriz. Ancak Almancada bu durum belirli artikel kullanmadan anlatamayız.

Bu üç belirli artikel vasıtasıyla Almancadaki isimlere cinsiyet atadığını söylemiştik. Bir ismi öğrenirken muhakkak onun artikelini yani önüne der, die, das kelimelerinden hangisinin geldiğini de öğrenmek gerekir.

Ayrıca Almancada kelime ezberi yaparken isimlerin sahip oldukları çoğul ekini de öğrenmek ilerleyen gramer konularında ziyadesiyle kolaylık sağlayacaktır.

eril ➡️ der
dişil ➡️ die
nötr ➡️ das
çoğul ➡️ die

Artikeller çeşitli kaynaklarda bazı kısaltmalarla da ifade edilmektedir. Aşağıdaki tabloda denk gelebileceğiniz bu kısaltmalar listelenmiştir:

dermr
diefe
dasns

m= maskulin (männlich)
f= feminin (weiblich)
n= neutral (sächlich)
r= der, e= die, s= das ifade eder.

Almancada isim olan her şeyin bir artikeli vardır ve bu artikeller istisnaları olsa da bazı durumlarda tahmin edilebilirler.

Almancada genel olarak cinsiyeti erkek olan kelimelerin artikeli “der”, cinsiyeti dişi olanların artikeli “die” olmaktadır.

Aşağıda genel olarak hangi isimlerin hangi artikelleri aldığı derlenmiştir. Ancak bazı istisnaların da mevcut olduğunu hatırlatmak isteriz:

Artikeli der olanlar (Eril İsimler)

⭐ Cinsiyeti erkek olan canlıların büyük çoğunluğu

der Mann
der Löwe
der Hahn
adam
aslan
horoz

⭐ Günler

der Mittwoch
der Sonnabend
der Dienstag
çarşamba
cumartesi
salı

⭐ Aylar

der Mai
der Juni
der Februar
mayıs
haziran
şubat

⭐ Mevsimler

der Sommer
der Winter
der Herbst
der Frühling
yaz
kış
sonbahar
ilkbahar

⭐ Yönler

der Süden
der Norden
der Westen
der Osten
güney
kuzey
batı
doğu

⭐ Hava olaylarının büyük çoğunluğu

der Wind
der Taifun
der Frost
der Regen
der Schnee
der Sturm
der Tau
der Hagel
rüzgar
tayfun
don
yağmur
kar
fırtına
çiy
dolu

⭐ Araba markaları

der Audi
der BMW
der Polo
der Rolls-Royce
Audi
BMW
Polo
Rolls-Royce

⭐ Bitki bazlı içeceklerin büyük çoğunluğu

der Kaffee
der Tee
der Saft
kahve
çay
meyve suyu

⭐ Alkollü içeceklerin büyük çoğunluğu

der Cocktail
der Wein
der Wodka
kokteyl
şarap
votka

⭐ Neredeyse tüm para birimleri

der Cent
der Dollar
der Euro
sent
dolar
avro

⭐ Dağlar ve sıradağların isimleri

der Himalaja
der Ätna
der Montblanc
Himalaya
Etna
avro

⭐ Sonu aşağıdaki gibi biten isimler:

-antder Konsonantünsüz
-astder Kontrastkontrast
-ichder Teppichhalı
-igder Essigsirke
-lingder Feiglingkorkak
-order Motormotor
-usder Rhythmusritim

Artikeli die olanlar (dişil isimler)

⭐ Cinsiyeti dişi olan canlıların büyük çoğunluğu

die Frau
die Kuh
die Tante
kadın
inek
teyze

❗ Küçültme ekleri olan –chen ve –lein ile biten dişi canlılar artikeli die yerine das alır.

das Fräulein
das Mädchen
genç kadın
kız

⭐ Uçak, motosiklet ve gemi isimleri

die „Bismarck“
die „Bremen“

⭐ Almanya içindeki nehir isimleri

die Donau
die Fulda
die Isar

⭐ Sayılar

die Vier
die Tausend
die Million
dört
bin
milyon 

⭐ Çoğu meyve ismi

die Birne
die Kirsche
die Erdbeere
armut
kiraz
çilek

⭐ Sonu aşağıdaki gibi biten isimlerin çok büyük çoğunluğu:

-adie VillaVilla
-anzdie Eleganzzerafet
-eidie Büchereikütüphane
-enzdie Existenzvaroluş
-heitdie Gesundheitsağlık
-iedie Biologiebiyoloji
-ikdie Panikpanik
-indie Lehrerin(kadın) öğretmen
-keitdie Heiterkeitneşe
-schaftdie Botschaftmesaj
-siondie Explosionpatlama
-sisdie Basisbaz
-tiondie Revolutiondevrim
-tätdie Universitätüniversite
-ungdie Bedeutunganlam

Artikeli das olanlar (nötr isimler)

⭐ Canlıların yavruları

das Baby
das Kind
das Lamm
bebek
çocuk
kuzu

⭐ Kimyasal elementler

das Gold
das Kobalt
das Zinn
altın
kobalt
çinko

⭐ Bilimsel birimler

das Ampere
das Volt
das Watt
Amper
Volt
Watt

⭐ Alfabenin harfleri

das A
das B
das Ypsilon
A
B
Y

⭐ Sinema, cafe, otel gibi yerlerin isimleri

das „Hilton“
das „Roxy“
das „Kranzler“

⭐ Kıtaların, ülkelerin, illerin ve kasabaların adları

das alte Bayern
das gärende Afrika
das zerstörte Frankfurt

⭐ Fiillerden türetilme isimler

das Essen
das Hören
das Bellen
Gıda
Dinleme
Havlama

⭐ Sonu aşağıdaki gibi biten isimlerin çok büyük çoğunluğu:

-chendas Mädchenkız
-ichtdas Dickichtbilet
-ildas Ventilkapak
-itdas Dynamitdinamit
-leindas Büchleinkitapçık
-madas Schemaplan
-mentdas Appartementapartman
-teldas Viertelçeyrek
-tumdas Eigentummülkiyet
-umdas Albumalbüm

Almancada Belirsiz Artikeller (ein, eine)

Bir anlamına gelen ein kelimesi artikel olarak der veya das alan isimlerin önünde ein şeklinde bulunur. Ein kelimesi artikel olarak die alan isimlerin önündeyse eine şeklinde bulunur.

Ein ya da eine “bir adet” anlamındaki “1” den farklıdır. Türkçede “Sokaktan bir adam geçti.” dendiği zaman nasıl buradaki “bir adam” adamın 1 tane olduğunu göstermekten ziyade “herhangi bir adam, adamın biri” şeklinde bir belirsizlik anlamını taşıyorsa Almancadaki ein, eine de bu anlamda “bir, yani herhangi bir” olarak kullanılmakta ve bahsedilen şeyin belirli bir şeyden ziyade herhangi bir şey olduğu kast edilmektedir.

Bu sefer bir poşetin içinden elma alacağınızı düşünün. İçlerinden herhangi bir elmayı alacaksınız ve hangi elmayı alacağınızı umursamıyorsunuz diyelim. Rastgele bir elmayı seçip alma eyleminizi Almancada belirsiz artikel ile anlatırsınız.

Gördüğünüz üzere belirli artikellerin kullanım mantığını bilmek belirsiz artikellerin kullanımı kolaylaştıracaktır.

ErilDişilNötrÇoğul
derdiedasdie
eineineein
Almancada Belirsiz Artikeller

Türkçede Neden Almancadaki gibi Artikel Yok?

Almancada adına artikel dediğimiz ve bir isimle beraber kullanılan yukarıda bahsettiğimiz bu tanımlıklar adı üzerine tanımlayıcı bir kelime olup o isme nasıl değinildiği hakkında fikir verir. Yani Almancada artikeller ne işe yarar sorusuna da ayrıca bir cevap sunar. Artikeller sayesinde ilgili isimlerin belirli veya belirsiz, bilinir veya bilinmez olduğuna dair bir bilgi ediniriz. 

Yukarıda da belirttiğimiz üzere, artikeli ile kullanılan her ismi “malum” şeklinde çevirirsek biraz olsun kullanım mantığını kapabiliriz.

Türkçede olmayan bu kelimeler, sadece Almancaya özgü olmayıp Hint-Avrupa dillerinin birçoğunda bulunur. Her ne kadar Türkçede ayrı bir kelime olarak artikeller bulunmasa da tanımlık görevini sağlayacak bazı fonksiyonlardan yararlanırız. Belirtme eki -i ile belirli tanımlık görevini bazı cümlelerde uygulayabiliriz.

  • Evi yıktı. (malum (o) evden söz edilmekte)

Benzer mantıkta rakam olan değil de sıfat olarak kullanılan “bir” ile de belirsiz tanımlık fonksiyonu sağlanabilir:

  • Sepetten bir armut aldı. (herhangi bir armut, hangisi olduğu önemli değil, yani akla bahsedilen armutun imgesinden ziyade rastgele bir armut imgesi gelmekte)
  • Mesela aynı cümleyi “Sepetten malum elmayı aldı.” şeklinde söylesek ne anlardınız? İşte belirli artikellerle sağlanan da böylesine bir bilinirliktir.

Almancada bütün isimlerin önüne artikel denilen yapıların geldiğini söyledik. Bundan dolayı kelime ezberi yapılırken muhakkak ilgili kelimelerin artikelleri de öğrenilmelidir. Almancada artikellerle alakalı örnek testler hazırlanmıştır. Konu ile alakalı test için: Almanca artikell testi

18 Yorum

    1. Yorumunuz için teşekkürler. Artikeli das olanlar olarak başlığı belirtmemize rağmen dikkatsizlikle die yazılmış olmalı. Uyarınız için tekrardan teşekkür ederiz.

  1. örnek olarak verdiğiniz cümledeki “evi” kelimesindeki “i” eki belirtme eki değil, iyelik eki. “onun evi” anlamında kullanmışsınız. “evi yıktı” dersek “i” belirtme eki olur, yani nesne yapmak için kullanılmış bir belirtme eki, fakat “(onun) evi güzel) dersek buradaki “i” belirtme eki değil, iyelik eki olur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu

Reklam Engelleyicisi :'(

Sitenin varlığını sürdürebilmesi adına reklam engelliyicinizi (Adblocker) kapatmanızı rica ediyoruz.