A1 Seviye

Almancada Artikeller

Almancada Artikeller konu anlatımında, artikellerin kullanım mantığına dair faydalı olacağı düşünülerek bazı bilgiler verilmiştir.

Önceki konulardan biri olan Almancada isimler konusunda isimlere atanan cinsiyet hakkında konuşmuş ve bu cinsiyetin artikeller vasıtasıyla verildiğini söylemiştik. Şimdi de artikelleri detaylı bir şekilde inceleyeceğimiz konu anlatımındayız.

Bu bölümde Almancada Der Die Das nedir, Almancada Der Die Das neye göre gelir? gibi sorulara cevap vereceğiz.

Almancada Artikeller: Die Artikel

Almancada artikeller, belirli ve belirsiz artikeller olmak üzere ikiye ayrılır. Belirli artikellerin mantığını anlamak belirsiz artikellerin mantığını anlamayı kolaylaştıracaktır.

Belirli Artikeller: Der, Die, Das

Varlıkların adlandırılmasını sağlayan kelimelere isim denir. “Elma, kitap, sandalye, şapka, Shakira” kelimeleri birer isimdir. Almancada bütün isimlerin önüne artikel adı verilen DER, DIE, DAS kelimelerinden biri gelir. Bu üç kelimenin Türkçe karşılığı yoktur, tercüme edilmez. Önünde bulundukları ismin bir parçası gibidirler. Vazifeleri bu ismin bilinen ve belirli olduğunu göstermektir.

Eğer İngilizce bilginiz varsa ordaki “The” kullanımıyla benzer özellik gösterir. Ayriyeten bu üç artikel Almancadaki isimlere cinsiyet atadığını söylemiştik. Bir ismi öğrenirken muhakkak onun artikelini yani önüne der, die, das kelimelerinden hangisinin geldiğini de öğrenmek gerekir. İlerleyen gramer konularında isimlerin artikelini bilmek büyük kolaylık sağlayacaktır.

Almancada as olan her şeyin bir artikeli vardır ve bu artikeller bazı durumlarda tahmin edilebilir. Tabii istisnalar da olacaktır.

ErilDişilNötrÇoğul
derdiedasdie

Artikeller çeşitli kaynaklarda bazı kısaltmalarla da ifade edilmektedir;

dermr
diefe
dasns

m= maskulin (männlich), f= feminin (weiblich), n= neutral (sächlich) anlamlarına sahipken, r= der, e= die, s= das ifade eder.

Almancada genel olarak cinsiyeti erkek olan kelimelerin artikeli “der”, cinsiyeti dişi olanların artikeli “die”, cinsiyetsiz olanların artikeli ise “das” olur. Aşağıda genel olarak hangi isimlerin hangi artikelleri derlenmiştir. Ancak bazı istisnaları da mevcuttur.

der

  • Cinsiyeti erkek olan canlıların isimleri
  • Gün, ay ve mevsim isimleri
  • Yön ve rüzgar isimleri
  • Neredeyse tüm para birimleri.
  • Otomobil markaları
  • -ig, -ing, -ich, -ast, -and, -ant, -ent, -en, -eur, -ier, -iker, -s, -ist, -ismus, -or, -är harfleriyle biten kelimeler

die

  • Cinsiyeti dişi olan canlıların isimleri
  • İstisnasız bütün isimlerin çoğul hali
  • Sayılar
  • Meyve, ağaç ve çiçek isimleri
  • Son harfi -e olup da genelde iki heceli olan isimler
  • Son harfleri; in, ion, ei, tät, heit, ung, schaft, keit, ere, elle, itis, ive, ose, a, ade, age, ette, ine, ie, sis, ik, ur, enz, ille, üre, anz olan isimler

das

  • Hem dişi, hem de erkek canlılar için ortak kullanılan isimler
  • Canlıların yavruları
  • Fiilden türetilme isimler
  • Sıfattan türetilme isimler
  • Kimyasal elementler
  • Sinema, cafe, otel gibi yerlerin isimleri
  • Son harfleri; ing, ma, icht, chen, tum, ett, tel, lein, ment, in olan isimlerin artikeli das’dır
  • Almancaya yabancı dillerden geçmiş kelimeler

der: Eril İsimler

  • Cinsiyeti erkek olan canlılar
der Mann
der Löwe
der Hahn
adam
aslan
horoz
  • Mevsimler, aylar, haftanın günleri, hava durumu ve pusulanın noktaları
der Sommer
der Mai
der Samstag
der Westen
der Wind
yaz
Mayıs
Cumartesi
Batı
rüzgar
  • Para birimleri
der Dollar
der Euro
Dolar
Euro
  • Alkollü ve bitki bazlı içecekler
der Wein
der Whiskey
der Kaffee
şarap
viski
kahve
  • Araba markası
der Audi
der BMW
der Polo
Audi
BMW
Polo
  • Dağlar ve sıradağların isimleri
der Everest
der Balkan
Everest
Balkanlar
  • Aşağıdaki sonlara sahip isimler erildir;
-ichder Teppichhalı
-igder Essigsirke
-lingder Feiglingkorkak
-ismusder Idealismusidealizm
-astder Kontrastkontrast
-antder Konsonantünsüz
-order Tresorgüvenli
-usder Rhythmusritim

die: Dişil İsimler

  • Cinsiyeti dişi olan canlılar
die Frau
die Henne
kadın
tavuk
  • Uçaklar, motosikletler ve gemilerin isimleri
die Boeing
die Honda
Boeing
Honda
  • Almanya sınırları içindeki nehir isimleri
die Elbe
die Mosel
Elbe
Moselle
  • Rakamların isimleri
die Eins
die Tausend
one
thousand
  • Aşağıdaki sonlara sahip isimler dişildir;
-heitdie Gesundheitsağlık
-keitdie Heiterkeitneşe
-schaftdie Botschaftmesaj
-ungdie Bedeutunganlam
-eidie Büchereikütüphane
-anzdie Eleganzzerafet
-enzdie Existenzvaroluş
-iedie Biologiebiyoloji
-sisdie Basistemel
-urdie Naturdoğa

das: Nötr isimler

  • Canlıların yavruları
das Baby
die Kind
bebek
çocuk
  • Metaller ve kimyasal elementler
das Gold
das Kobalt
altın
kobalt
  • Bilimsel birimler
das Ampere
das Elektron
amper
elektron
  • Müzik notaları ve alfabenin harfleri
das Z
das Hohe
z
yüksek
  • Restoranlar, oteller, kafeler ve sinemaların isimleri
das Hilton
das Roxy
Hilton
Roxy
  • Kıtaların, illerin, ülkelerin ve kasabaların isimleri
das gärende Afrika
das alte Bayern
Eski Afrika
Eski Bavaria
  • Aşağıdaki Sona Sahip Olan İsimler Nötrdür;
-chendas Mädchenkız
-ichtdas Dickichtbilet
-ildas Ventilkapak
-itdas Dynamitdinamit
-leindas Büchleinkitapçık
-madas Schemaplan
-mentdas Appartementapartman
-teldas Viertelçeyrek
-tumdas Eigentummülkiyet
-umdas Albumalbüm

Belirsiz Artikeller: Ein, Eine

Bir anlamına gelen ein kelimesi artikel olarak der veya das alan isimlerin önünde ein şeklinde bulunur. Ein kelimesi artikel olarak die alan isimlerin önündeyse eine şeklinde bulunur.

Ein ya da eine “bir adet” anlamındaki “1” den farklıdır. Türkçede “Sokaktan bir adam geçti.” dendiği zaman nasıl buradaki “bir adam” adamın 1 tane olduğunu göstermekten ziyade “herhangi bir adam, adamın biri” şeklinde bir belirsizlik anlamını taşıyorsa Almancadaki ein, eine de bu anlamda “bir, yani herhangi bir” olarak kullanılmakta ve bahsedilen şeyin belirli bir şeyden ziyade herhangi bir şey olduğu kast edilmektedir.

Gördüğünüz üzere belirli artikellerin kullanım mantığını bilmek belirsiz artikellerin kullanımı kolaylaştıracaktır.

ErilDişilNötrÇoğul
derdiedasdie
eineineein

Artikellerin Kullanılmadığı Durumlar

Almancada bazı durumlarda artikel kullanımı olmaz. Bu durumlar;

  • Genel olarak kişi adlarında artikel kullanımı olmaz. Ama bunun da istisnası olan durumlar olduğu gibi önüne sıfat gelmesi durumunda artikel kullanılmak zorundadır.
  • Bazı istisnaları olsa da şehir, ülke ve kıta isimlerinde artikel kullanımı yoktur.
  • Bir kişi veya şeyden genel olarak bahsedildiğinde artikel kullanımı olmaz. (Kinder sind klein. = çocuklar küçüktür.)
  • Ölçüsü, ağırlığı ve miktarı belirtiler şeylerde artikel kullanımı olmaz. (ein Glas Wasser = bir bardak su)
  • Deyim, atasözü gibi kalıplaşmış ifadelerde geçen isimlerde artikel kullanımı olmaz. (Glück haben = şanslı olmak)
  • Sayılamayan isimlerde artikel kullanılmaz. (Man trinkt morgens Kaffe. = sabahları kahve içilir.)
  • İnsanların hisleri veya genel olarak özelliği dile getirilen sözcüklerde kullanılmaz. (Seko hat Hunger. = Seko’nun karnı aç.)
  • Sein ve werden yardımcı fiilleriyle kullanılan milliyet, meslek gibi sözcüklerde. (Cihan ist Arzt. = Cihan doktordur.), (Goethe ist Deutsche. = Goethe Almandır.)
  • Aitlik bildiren durumlardaki aitliğin gösterildiği durumlarda kullanılmaz. (der Wellensittich des Mann = Manns Wellensittich = Adamın muhabbet kuşu)
  • Özel adlarla beraber kullanılan ünvanlarda kullanılmaz. (Frau Şeyma = Bayan Şeyma)
  • als ile kullanılan eylemlerde als’dan sonra gelen isimlerde kullanılmaz. (Er sagt dir das als Freund. = Bunu sana bir arkadaş olarak söylüyor.)
  • Fiillerde kullanılan isimlerde kullanılmaz. (Hilfe leisten = yardım etmek)
  • Edatlarla birlikte kullanılan isimlerde kullanılmaz. (Nach Hause gehen = Eve gitmek)

Türkçede Artikellerin Olmaması Hakkında

Almancada adına artikel dediğimiz ve bir isimle beraber kullanılan yukarıda bahsettiğimiz bu tanımlıklar adı üzerine tanımlayıcı bir kelime olup o isme nasıl değinildiği hakkında fikir verir. Yani Almancada artikeller ne işe yarar sorusuna da ayrıca bir cevap sunar. Artikeller sayesinde ilgili isimlerin belirli veya belirsiz, bilinir veya bilinmez olduğuna dair bir bilgi ediniriz. 

Türkçede olmayan bu kelimeler, sadece Almancaya özgü olmayıp Hint-Avrupa dillerinin birçoğunda bulunur. Her ne kadar Türkçede ayrı bir kelime olarak artikeller bulunmasa da tanımlık görevini sağlayacak bazı fonksiyonlardan yararlanırız. Belirtme eki -i ile belirli tanımlık görevini bazı cümlelerde uygulayabiliriz. Dilbilgisi kitaplarımızın meşhur örneğiyle bu durumu açıklayalım;

  • Cam kırdı. (herhangi bir cam)
  • Camı kırdı. (bilinen bir (o) camdan söz edilmekte)

Benzer mantıkta rakam olan değil de sıfat olarak kullanılan “bir” ile de belirsiz tanımlık fonksiyonu sağlanabilir:

  • Sepetten bir armut aldı. (herhangi bir armut, hangisi olduğu önemli değil, yani akla bahsedilen armutun imgesinden ziyade rastgele bir armut imgesi gelmekte)

Almancada bütün isimlerin önüne artikel denilen yapıların geldiğini söyledik. Bundan dolayı kelime ezberi yapılırken muhakkak ilgili kelimelerin artikelleri de öğrenilmelidir. Ayrıca Almancada bütün isimlerin baş harfleri her halükarda büyük yazılır.

Yorumlarınızı bu alana yazabilirsiniz.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu