A1 Seviye

Almancada Fiiller ve Fiil Çeşitleri

Almanca fiiller konusunun detaylı bir anlatımına geçmeden önce konuya fiilin ne olduğunu tarif etmekle başlayalım, daha sonra da Almancada fiil çeşitleri nelermiş onları inceleyelim.

Fiil veya bir başka deyişle eylem, yapılan işi, hareketi, oluşu çeşitli ekler alarak şahıs ve zamana bağlı olarak anlatan kelimedir. 

Bir cümlede yargıyı bildiren fiillere Pradikat, yani yüklem denir. Almancada yüklem birden fazla fiilden oluşabilir. Fiiller, fiil kökü olarak bilinen die Wurzel veya gövde olarak adlandırılan der Stamm ile die Endung olarak adlandırılan ekten oluşturulur.

Almancada mastar eki (-mek/-mak) die Infinitivendung olarak bilinir ve çoğunlukla –en ve sayıca az bazı fiillerde –n eki ile karşımıza çıkar:

mach-en
wander-n

Almancada Fiil Çeşitleri

Almancada fiiller çeşitli alt kategoriler altında değerlendirilir. Adım adım bu kategorilerle fiilleri inceleyelim.

Fiiller Almancada türleri açısından genel olarak üç gruba ayrılmaktadır. Bunlar sırasıyla:

  1. Hauptverben (Esas fiiller)
  2. Hilfsverben (Yardımcı fiiller)
  3. Modalverben (Tarz eylemler)

Hauptverben (Esas fiiller)

Bir cümlede anlam yönünden cümledeki esas anlamı bildiren fiillerdir. Hauptverben olanlar Almancada sayıca en fazla olan fiil grubudur.

Hilfsverben (Yardımcı fiiller)

esas fiil olarak aşağıdaki tablodaki anlamlara sahip olan bu fiiller yardımcı fiil görevi de almaktadır.

seinolmak (şu anda)
habensahip olmak
werdenolmak (gelecekte)
Almancada Fiil Çeşitleri

Sayıca az olan bu fiil grubu cümle içinde yardımcı fiil olarak kullanıldığında Alman dil bilgisinde oldukça önemli rol oynamaktadır;

seinPerfekt, Plusquamperfekt, Futur II, Passiv
habenPerfekt, Plusquamperfekt, Futur II, Passiv, Zustandpassiv
werdenFutur I, Futur II, Passiv
Almancada Fiil Çeşitleri

Ancak yardımcı fiil görevindeyken cümlede esas fiil olarak kullanılmazlar. Haliyle de bu fiiller yardımcı fiil olarak kullanıldığında asıl anlamlarından uzaklaşırlar.

Modalverben (Tarz fiiller)

Almancada tarz fiiller, esas fiiller tarafından bildirilen yargıları istek, olanak, zorunluluk gibi çeşitli tarzlarda belirtirler.

wollenistemek, arzu etmek
mögenistemek, sevmek
müssen-e zorunda olmak
sollen-meli/-malı, icap etmek
können-e bilmek, muktedir olmak
dürfen-e yapmaya izinli olmak, yapabilmek
Almancada Fiil Çeşitleri

Tarz eylemler, bir çeşit yardımcı fiildir. Yani, yardımcı fiil görevindeyken ayrı bir formata sahipken cümlede esas fiil konumunda ise esas fiil görevi görür.

Esas
Fiil
Ich kann Deutsch und Englisch.
Ben Almanca ve İngilizce biliyorum.
Tarz
Fiil
Ich kann Deutsch und Englisch sprechen.
Ben Almanca ve İngilizce konuşabiliyorum.
Almancada Fiil Çeşitleri

Almancada Fiiller ve Önekler

Almancada bazı fiillere präfix adı verilen önek gelmektedir. Önekler, önüne geldiği fiilin anlamını etkiler. Almancada bu tarz önekler alan fiiller kendi aralarında üç gruba ayrılır;

  1. Untrennbare Verben (Öneklerden ayrılmayan fiiller)
  2. Trennbare Verben (Öneklerden ayrılan fiiller)
  3. Trennbare&Untrennbare Verben (Öneklerden hem ayrılan hem de ayrılmayan fiiller)

Untrennbare Verben (Öneklerden ayrılmayan fiiller)

Bu tür önekler genellikle kısa olduğu gibi vurgusuz bir şekilde okunuz. Cümlede tek başına bulunmaları mümkün değildir ve dolayısıyla önek olarak geldiği fiilden ayrılamazlar. Bu önekler Almancada olduğu gibi yabancı dillerden de gelebilmektedir. Aşağıdaki tabloda yaygın olanlar gösterilmiştir:

Almanca ÖneklerYabancı Dillerden Gelme Önekler
be-de-
emp-dis-
ent-in-
er-re-
ge-
miss-
ob-
ver-
zer-

Yukarıdaki önekler eylemden hiçbir koşulda ayrılamazlar. Aşağıdaki tabloda yaygın kullanımda olan bu tarz fiiller listelenmiştir;

bestellen
ısmarlamak
demoralisieren
ahalkını bozmak
disqualifizieren
diskalifiye etmek
empfehlen
tavsiye etmek
entscheiden
karar vermek
gefallen
hoşuna gitmek
inszenieren
sahnelemek
missfallen
hoşuna gitmemek
obwalten
hüküm sürmek
reorganisieren
organize etmek
Almancada Fiil Çeşitleri

Trennbare Verben (Öneklerden ayrılan fiiller)

Kısaca ayrılabilen fiiller olarak da bilinen Trennbare Verben, cümlede tek başına da kullanılabilen öneklerden oluşmaktadır.

Bunlar ağırlık olarak edatlar (präposition) olmak üzere isim, sıfat, belirteç, fiil gibi diğer sözcüklerden de oluşabilir.

Trennbare & Untrennbare Verben (hem ayrılan hem de ayrılmayan fiiller)

Bazı fiillerin önüne gelen durch-, um-, unter-, hinter-, über-, vol-, wider-, wieder- gibi önekler ise bazen ayrılır bazen de ayrılmazlar. Bu ekler fiilden ayrıldığı zaman genel olarak fiilin gerçek anlamı, ayrılmadığı zaman ise yan anlamı ortaya çıkar.

Fillerin Üç Hali

Almncada fiiller üç gruba ayrılır;

  1. Schwache / regelmäßige Verben (zayıf / kurallı fiiller)
  2. Starke / unregelmäßige Verben (kuvvetli / kuralsız fiiller)
  3. Gemischte Verben (karışık fiiller)

Schwache / regelmäßige Verben (zayıf / kurallı fiiller)

Kurallı eylemler belirli bir düzene göre çekimlenirler ve en önemlisi de fiilin kökünde ses değişikliği yaşanmaz. Bu özellikleriyle düzenli fiiller olarak da adlandırılır.

Starke / unregelmäßige Verben (kuvvetli / kuralsız fiiller)

Bu tarz fiiller çekimlenirken, özellikle 2. ve 3. Tekil şahıslarında ses değişikliği yaşanır ve bu çekim belirli bir kurala göre yapılmamaktadır. Her ne kadar çoğul şahıs zamirlerinin çekimleri düzenli fiil formatında yapılsa da fiillerin tekil çekimlerinin belirli bir kurala bağlı olmamasından ötürü ezberlenmesi gerekir.

Gemischte Verben (karışık fiiller)

Sayıca bir hayli az olan bu tarz fiiller hem kurallı hem de kuralsız fiiller gibi çekimlenirler. Bu tarz fiillerin şimdiki zaman çekimleri düzenli fiillerinkine benzer formatta olmasına karşın düzenli fiillerden farklı olarak di’li geçmiş zaman çekimlerindeki fiil köklerinde ses değişikliği yaşanmaktadır.

Fiil köklerinde yaşanan ses değişimi olması nedeniyle düzensiz fiil olarak adlandırılırlar.

Almancada fiillerin düzenli olup olmadığını anlamak, Partizip Perfekt halini ve fiillerin Perfekt yardımcı fiillerinin haben ya da sein olduğunu öğrenmek için er/sie/es şahıs zamirlerinin ilk üç zamandaki çekimleriyle ezberlemek hızlı öğrenmeyi kolaylaştıracaktır.

PRÄSENS = şimdiki zaman
PRÄTERITUM = di’li geçmiş zaman
PERFEKT = di’li geçmiş zaman

Yukarıdaki zamanlarda fiil çekimlerini bildiğinizi varsayarak aşağıdaki yöntemi paylaşıyorum.

  • İlk olarak düzenli fiil örneğine bakalım:
IndikativPRÄSENS
ichmache
dumachst
er|sie|esmacht
wirmachen
ihrmacht
sie|Siemachen
IndikativPRÄTERİTUM
ichmachte
dumachtest
er|sie|esmachte
wirmachten
ihrmachtet
sie|Siemachten
IndikativPERFEKT
ichhabe gemacht
duhast gemacht
er|sie|eshat gemacht
wirhaben gemacht
ihrhabt gemacht
sie|Siehaben gemacht

Yukarıdaki çekimlere hakim olunca fiil hakkındaki genel izlenimi başarıyla yakalayabilirsiniz. Bunu kısaca aşağıdaki tablodaki gibi öğrenmek özetlemek açısından faydalı olacaktır.

PRÄSENSPRÄTERITUMPERFEKT
er/sie/eser/sie/eser/sie/es
machtmachtehat gemacht
machen fiil çekimi

Yukarıdaki tabloya göre machen fiili, er/sie/es şahıs zamirlerinin PRÄSENS çekiminde macht olarak düzenli fiil formatında çekimlenmiştir. Ancak PRÄTERITUM çekiminde ses değişikliği yaşanıp yaşanmadığını öğrenmeden ilgili fiil için düzenli fiildir dememeliyiz. Fiilimizin PRÄTERITUM es/sie/es çekiminde ise machte olarak ses değişikliği yaşamadan çekimlenmiştir. Bu demektir ki fiilimiz düzenli bir fiildir.

Perfekt çekiminde ise fark edileceği üzere Perfekt yardımcı fiili olarak haben aldığı görülmektedir. Ayrıca fiilin Partizip Perfekt halinin gemacht olduğunu da bu çekim sayesinde öğrenmiş olduk.

  • Sıra geldi düzensiz fiil örneğimize:
IndikativPRÄSENS
ichesse
duisst
er|sie|esisst
wiressen
ihresst
sie|Sieessen
IndikativPRÄTERİTUM
ich
duaßest;aßt
er|sie|es
wiraßen
ihraßt
sie|Sieaßen
IndikativPERFEKT
ichhabe gegessen
duhast gegessen
er|sie|eshat gegessen
wirhaben gegessen
ihrhabt gegessen
sie|Siehaben gegessen
PRÄSENSPRÄTERITUMPERFEKT
er/sie/eser/sie/eser/sie/es
issthat gegessen

Yukarıdaki tabloya göre essen fiili, er/sie/es şahıs zamirlerinin PRÄSENS çekiminde esst olarak değil de isst şeklinde bir ses değişikliği yaşayarak çekimlenmiştir. Bu demektir ki fiilimiz düzensiz bir fiildir.

Perfekt çekiminde ise fark edileceği üzere Perfekt yardımcı fiili olarak haben olduğu görülmektedir. Ayrıca fiilin Partizip Perfekt halinin gegessen olduğunu da bu çekim sayesinde öğrenmiş olduk.

  • Ve son olarak karışık fiil örneğimize:
IndikativPRÄSENS
ichkomme
dukommst
er|sie|eskommt 
wirkommen
ihrkommt
sie|Siekommen 
IndikativPRÄTERITUM
ichkam
dukamst
er|sie|eskam
wirkamen
ihrkamt
sie|Siekamen
IndikativPERFEKT
ichbin gekommen 
dubist gekommen 
er|sie|esist gekommen 
wirsind gekommen 
ihrist gekommen 
sie|Siesind gekommen 
PRÄSENSPRÄTERITUMPERFEKT
er/sie/eser/sie/eser/sie/es
kommt kamist gekommen

Yukarıdaki tabloya göre kommen fiili, er/sie/es şahıs zamirlerinin PRÄSENS çekiminde komme olarak çekimlenmiştir. Ancak fiilimizin düzenli bir fiil olup olmadığını anlamak için PRÄTERITUM çekimine de bakmamız gerekmektedir. PRÄTERITUM er/sie/es şahıs zamiri çekimine baktığımızda ise kommte olarak değil de kam olarak çekimlendiğini görüyoruz. Bu durumda fiilimizin düzensiz bir fiil olduğu ortaya çıkmaktadır.

Perfekt çekiminde ise fark edileceği üzere Perfekt yardımcı fiili sein olarak ortaya çıkmaktadır. Ayrıca fiilin Partizip Perfekt halinin gekommen olduğunu da bu çekim sayesinde öğrenmiş olduk.

Uzun lafın kısası bu şekilde fiil çekimlerini ezberlemek fiil hakkında oldukça detaylı bir bilgiyi öğrenmemizi de kolaylaştıracaktır.

Nesne Alabilmesine Göre Fiiller

Fiiller; transitiv Verben, yani nesne alabilen (geçişli) ve intransitiv Verben, yani nesne alamayan (geçişsiz) olmak üzere ikiye ayrılır.

  1. Transitiv Verben (geçişli fiiller)
  2. Intransitiv Verben (geçişsiz fiiller)

Transitiv Verben (geçişli fiiller)

Nesnesi olan eylemlere transitiv Verben (geçişli fiiller) denir. Bu tür fiillerin bulunduğu cümlelerde öznenin yaptığı iş, canlı ya da cansız başka bir şeyi etkilemektedir. Haliyle fiilin etkilediği bu nesne Akkusativobjekt olarak adlandırılmakta olup muhakkak ismin -i halinde bir nesne alır.

Nesneyi belirlemek için cümledeki fiile, kişi için wen (kimi), nesne için was (neyi) sorusu sorulur. Bu sorulara cevap veren öge nesneyi, yani Akkusativobjekt‘i gösterir.

Thomas operiert den alten Mann. (wen)
Thomas yaşlı adamı ameliyat ediyor. (kimi)
Anna schreibt einen neuen Roman. (was)
Anna yeni bir roman yazıyor. (neyi)

Intransitiv Verben (geçişsiz fiiller)

Kısaca nesnesi Akkusativobjek olmayan fiillere, intransitiv Verben (geçişsiz fiiller) denir. Başka bir ifadeyle öznenin yaptığı iş başka bir şeyi etkilememektedir ve fiilin etkilediği bir nesne yoktur. Haliyle bu tür fiillere sorulan wen ya da was sorularına bir cevap alınmaz.

Die Katze sitzt auf dem Stuhl. (wen, was)
Kedi sandalyede oturuyor. (neyi, kimi)
Deutschland liegt in Europa. (wen, was)
Almanya Avrupa’dadır. (neyi, kimi)

Reflexive Verben (Dönüşlü Fiiller)

Almancada dönüşlü fiillerde öznenin yaptığı işten yine öznenin kendisi etkilendiği anlatılmaktadır. Dönüşlü fiillerde özne genellikle canlı varlıklardır. Almancada bu tarz fiiller belli olması adına sich dönüşlü zamiri (Reflexivpronomen) ile beraber kullanılır.

Almancada sich ile kullanılan fiiller ya dönüşlü (reflexiv) ya da işteş (reziprok) eylemlerdir. İşteş fiiller, bir işin birden fazla kişi tarafından karşılıklı veya toplu olarak yapıldığını gösterir.

Dönüşlü fiiller, sich dönüşlü zamirinin fiille beraber her zaman kullanılıp kullanılmasına göre 2 guruba ayrılabilir.

Gerçek Dönüşlü Fiiller

Aşağıdaki tabloda yaygın bir şekilde kullanılan fiiller derlenmiştir. Bu fiiller daima sich dönüşlü zamiri ile beraber bulunurlar:

sich beeilenacele etmek
sich entschließenkesin karar vermek
sich ereignenvuku bulmak
sich erholendinlenmek
sich weigernyapmamakta direnmek
sich kümmernilgilenmek
sich schämenutanmak
sich sehnenhasretini çekmek
sich verbeugeneğilmek

Gerçek Dönüşlü Olmayan Fiiller

Bunlar hem dönüşlü hem de dönüşsüz olarak kullanılabilen fiillerdir. Eğer sich dönüşlü zamiri fiille beraber kullanılmışsa dönüşlü fiil olmaktadır. Aşağıdaki tabloda yaygın kullanılan örnekleri derlenmiştir:

DönüşlüDönüşlü Değil
sich änderndeğişmek änderndeğiştirmek
sich bewegenkımıldanmak bewegenkımıldatmak
sich entfernenuzaklaşmak entfernenuzaklaştırmak
sich fürchtenkorkmak fürchtenkorkutmak
sich rasierentıraş olmak rasierentıraş emek
sich stellendikilmek stellenkoymak
sich treffenbuluşmak treffenrastlamak, isabet ettirmek
sich verlaufenyolunu kaybetmek verletzengeçip gitmek
sich verletzenyaralanmak verletzenyaralamak
sich verstellensahte tavır takınmak verstellenyerini değiştirmek
sich vertragenbirbirine uymak vertragenbir şeye katlanmak
sich waschenyıkanmak waschenyıkamak

Örnek vermek gerekirse:

Dönüşlü Ich wasche mich.
Ben yıkanıyorum.
Dönüşlü Değil Ich wasche die Katze.
Ben kediyi yıkıyorum.

Türkçede çok az bulunması nedeniyle bu fiiller anlaşılması biraz güç olmaktadır. Bu fiillerin Türkçe eş değerleri fiil mastar ekinden gelen aşağıdaki eklerle ifade edilmektedir;

(-n/-ın, -in, un, -ün), (-l/-ıl,-il,-ul,-ül) ve (-ş/-ış,-iş,-uş,-üş)

Örnek;

boşa-n-mak,
sev-in-mek,
soy-un-mak,
gör-ün-mek,
diz-il-mek,
çek-il-mek,
büz-ül-mek,
dur-ul-mak,
tanı-ş-mak,
çarp-ış-mak,
kaç-ış-mak,
ol-uş-mak,
uç-uş-mak,
dön-üş-mek,
öp-üş-mek,
gül-üş-mek

6 Yorum

  1. Teşekkür ederim.. sadece sunu ifade etmek istedim konularda giderek almanca ornekler azaldi bu konuda ise cok cok az olmus.. hatta konunun sonu Türkçe dersi gibi olmus.. ornekleri bol vermeniz cok iyi olur bence.. onceki konulardaki sesli ornekler cok guzeldi..

    Ayrica fiili 3 zamaniyla bilmeli demissiniz ama ayrinti ve anlatimsiz kalmis o bolum..

    Emeginize saglik…

    1. Merhabalar, uyarınız için teşekkürler. Yazı ile alakalı gerekli güncellemeyi yaptık. Ayrıca linkler vasıtasıyla da ilgili konuların halihazırda detaylıca anlatıldığı konulara yönlendirmeleri yapılmıştır. Tek başına çok geniş bir konu olduğu için bu yazımızda kısa bir özet yapmak istemiştik. En yakın zamanda geçişli fiilleri de ayrı bir yazı olarak ekleyip gerekli güncellemeyi yapacağız. İyi çalışmalar ve görüşlerinizi paylaştığınız için çok teşekkürler.

  2. Merhaba,

    Die Katze sitzt auf dem Stuhl. (wen, was)
    Çocuk sandalyede oturuyor. (neyi, kimi)

    Burada çeviri yanlış değil midir?
    Die Katze: kedi diye biliyorum.
    Çeviri de çocuk olarak tercüme edilmiş.

    İyi Çalışmalar

  3. önceden konuları pdf şeklinde indirebiliyordum. şimdi göremedim o butonu. kaldırıldımı acaba?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu

Reklam Engelleyicisi :'( (Adblocker)

Sitenin varlığını sürdürebilmesi adına reklam engelliyicinizi (Adblocker) kapatmanızı rica ediyoruz.