Almancada Modal Yardımcı Fiiller (Modalverben)

Almancada “Modalverben” olarak kategorize edilen modal yardımcı fiiller, cümledeki esas fiilleri çeşitli yönlerden etkilerler. Modal fiiller, esas fiilleri; olasılık, yetenek, zorunluluk gibi yönlerden etkileyen yardımcı fiillerdir.

Almancada Modal Yardımcı Fiiller

Almancada altı adet modal yardımcı fiil bulunmaktadır. Bakınız:

Kullanımı bizimkinden farklıdır. Hani biz Türkçede; “yapmak istiyorum, yapmak istiyorsun…” gibi cümlelerde “yapmak” esas fiili çekimden hiç etkilenmezken, dikkat ettiyseniz “istemek” fiili şahıslara göre çekimlenmekte ya. İşte, Almancada ise durum bu tam tersidir: Kip belirteçleri şahıs zamirlerine göre çekimlenir, esas fiil ise cümlenin sonuna mastar (Infinitiv) olarak gider. Örnek üzerinden incelersek ziyadesiyle anlaşılacaktır:

Yukarıdaki örneğimizde, konuyu daha iyi anlatmak adına normal bir cümleyi kip belirteçleri ile nasıl etkileyebileceğimizi göstermek istedim. Cümlemizdeki esas fiil “trinken,” kip belirteci aldığı an mastar halinde cümlenin sonuna gitmiştir. Esas fiilin boşalttığı yere ise kip belirteçlerinden biri gelmiştir. Kip belirteçleri, cümlenin öznesine uygun olarak (bu örnekte birinci tekil şahıs “ich” için) şimdiki zamana (Präsens) göre çekimlenir.

Almancada kip belirteçleri, düzensiz bir çekime sahiptir. Bu yüzden, Almancadaki kip belirteçlerinin çekimlerini öğrenmelisiniz. Aşağıdaki tabloda kip belirteçlerinin şimdiki zaman (Präsens) çekimleri gösterilmiştir.

Örnek cümleler üzerinden inceleyelim:

❗ Cümlenin öznesi şahıs zamiri değil de tekil bir isimse (Ahmet, Mehmet vb…), tarz fiilimiz üçüncü tekil şahıs zamiri “er, sie, es” çekimini alır. Özne çoğul bir isimse (Ahmet und Mehmet vb…) çoğul şahıs zamirleri gibi çekimlenir.

🇩🇪 Lukas muss die Hausaufgaben machen.
🇹🇷 Lukas ödevleri yapmak zorunda.
🇩🇪 Julia und Tom dürfen spät ins Bett gehen.
🇹🇷 Julia ve Tom’un geç yatmalarına izni var.

❗ Bir cümlede sadece bir kip belirteci kullanılır. Ancak, bazı özel durumlarda birden fazla kip belirteci aynı cümlede bulunabilir. Böylesi durumlarda bağlamdan anlaşılacağı için kip belirteci esas fiil olarak kullanılabilir:

🇩🇪 Ich kann in Deutschland leben, wenn ich das möchte.
🇹🇷 İstersem Almanya’da yaşayabilirim.

Almancada Kip Belirteçleri Cümlede Tek Başına Bulunabilir mi?

Almancada modal fiiller, eğer bağlamdan anlaşılıyorsa esas fiilin yerine esas fiilmiş gibi kullanılabilirler. Buna genellikle, önceki bağlamdan veya konuşmadan anlaşılan bir eylemi ifade ederken rastlarız. İlgili eylemleri ise “es” zamiri ile ifade edebiliriz. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

Anna: Darf ich heute Abend ausgehen? (Bu akşam dışarı çıkabilir miyim?)
Thomas: Ja, du darfst. (Evet, çıkabilirsin.)
Lana: Musst du heute Abend arbeiten? (Bu akşam çalışmak zorunda mısın?)
Tom: Ja, ich muss es. (Evet, çalışmak zorundayım.)
Jane: Kannst du mir bitte das Buch bringen? (Bana kitabı getirebilir misin acaba?)
Manuel: Ja, ich kann es. (Evet, getirebilirim.)