Alt başlıklar halinde Almanca kelimelerdeki telaffuz kuralları nasıl oluyormuş onları inceleyeceğiz.
Almancada Sesli Harfler (Vokal)
Sesli harfler olmasaydı konuşamazdık diyerek direkt söze başlayayım. Harflere ses kazandıran sesli harfler konuşmanın olmazsa olmazıdır. Bu harflerin sahip oldukları özellikleri iyi öğrenirsek yolu yarıladık demektir. Hazırsanız, başlayalım. Almancada sesli harfler; a, e, i, o, u, ö, ü, ä olmak üzere sekiz tanedir.
Harf
Tür
Örnek
a
uzun
Bahnhof (gar)
a
kısa
Banner (flama)
e
uzun
Leben (yaşam)
e
kısa
Bett (yatak)
e
kısa
Lachen (gülmek)
i
uzun
isoliert (yalıtılmış)
i
kısa
Mitte (orta)
o
uzun
Lob (övgü)
o
kısa
Sonne (güneş)
u
uzun
Grube (çukur)
u
kısa
muss (-mesi gerek)
ä
uzun
nächste (sonraki)
ä
kısa
fällen (kesmek)
ö
–
schön (güzel)
ü
–
Tür (kapı)
Bu harflerden “e” ve “ä” haricinde geri kalanların okunuşları genel olarak bizdekine benzer bir şekildedir. Yine de kelime içindeki durumlarını öğrenmeliyiz. Biz burada en büyük önemi “e” harfine atfetmemiz gerekir. Zira kendisi kelime içinde bulunduğu konuma göre farklı sesler üretmektedir.
Almancada “E” Harfinin Telaffuzu
1) Sonu “-r” ile biten kelimeler hariç, son hecesinde “-e” harfi olan kelimelerde Türkçedeki “ı” harfine benzer telaffuz edilir.
Bewertet (oy)
Sagen (söylemek)
Tafel (kara tahta)
2) Sonu “-r” ile biten kelimelerde “-r” harfinden hemen önce “-e” harfi gelmişse Türkçedeki “-ağ” benzeri bir telaffuza sahip olur.
Bauer (çiftçi)
Teuer (pahalı)
3) Bu ikisi dışında kalan çoğu durumda ise Türkçedeki “e” harfine benzer şekilde telaffuz edilir.
Weg (yol)
Telefon (telefon)
Almancada sesli harflerin genel telaffuz kuralları ise aşağıdaki gibidir:
1) Bir sesli harfin ardından “h” harfi gelmişse, sesli harf uzunca okunur.
Stahl (çelik)
2) Bir sesli harfin ardından tek bir ünsüz gelmişse, ilgili sesli harf biraz uzunca okunur.
Tag (gün)
3) Bir sesli harfin ardından yine aynı sesli harf gelmişse, o sesli harf uzunca okunur.
Teer (katran)
4) “a, e, i” sesli harflerinden önce tek bir sessiz harf gelmişse, o sesli harf uzun okunur.
beten (dua etmek)
5) Bir sesli harfin ardından iki veya daha fazla sessiz harf gelmişse, o sesli harf kısa okunur.
Tanne (çam ağacı)
Görüleceği üzere, buna benzer üç beş örnek telaffuz etseniz o mantığın hissiyatını edineceksiniz. Bu sayede her kelimeyi okunuşuyla öğrenme zahmetine o kadar da girmenize gerek kalmayacak, telaffuzunuz, dinleme becerileriniz gelişecektir.
Almancada Çift Sesli Harfler (Diphtong)
Almancada bazı sesli harfler yan yana gelerek farklı sesler oluşturmaktadırlar. Bu sesli harfler grubuna “Birleşik sesli harfler” (Diphtong) denir. Genel hatlarıyla bu birleşik seslileri şu şekilde anlatabiliriz:
1) “ai” ve “ei” Türkçedeki “ay” gibi okunur.
Mai (mayıs)
Zeit (zaman)
Meyer (maya)
2) “äu” ve “eu” Türkçedeki “oy” gibi okunur.
Bäume (ağaçlar)
Teuer (pahalı)
3) “ie” Türkçedeki “şiir” kelimesindeki “ii” gibi, biraz uzunca okunur.
Brief (mektup)
4) “oe” uzun bir “ö” gibi okunur.
Goethe
5) İki sesli harf yan yana gelmişse, sesli harf genellikle uzun okunur.
Blau (mavi)
Almancada Sessiz Harfler (Konsonanten)
Almancada “Konsonanten” olarak adlandırılan sessiz harfler tablodaki seslere sahiptir. Ancak içlerinden bazıları kelimelerde çeşitli okunuşlara sahiptir. Bunların belli başlı olanlarını ayıkladım. En çok dikkat etmeniz gereken “-r” harfinin okunuşudur.
1) Almancada “r” harfi kelime sonunda kısa bir “a” gibi okunur. Diğer durumlar pratikle oturur.
aber (ama)
braun (kahverengi)
Lehrer (erkek öğretmen)
2) “c” harfi yabancı dillerden geldiği için okunuşu kelime kökenine göre değişir. “a, o, u” ve sessizlerden önce k, “ä, e, i, y” önünde ts gibi okunur.
Café (kafe)
Celsius (santigrat)
3) “s” harfi kelime ya da hece başında sesli harften önce gelirse “z” gibi; “sp” ve “st” birleşimlerinde “ş” gibi okunur.
Sonne (güneş)
stehen (ayakta durmak)
spielen (oynamak)
4) “v” harfi Türkçedeki “f” harfi gibi telaffuz edilir.
Vater (baba)
Volk (halk)
5) “w” harfi Türkçedeki “v” harfi gibi okunur.
Welt (dünya)
6) “z” harfi Türkçedeki “ts” birleşimi gibi telaffuz edilir.
Zeit (zaman, çağ, vakit)
7) Tek heceli kelimelerin sonunda bulunan “b, d, g” harfleri Türkçedeki “p, t, k” gibi sert okunur.
Welt (dünya)
8) “j” harfi Türkçedeki “y” harfi gibi okunur. Yabancı kökenli kelimelerde ise özgün okunuş korunur.
Ja (evet)
Journalist (gazeteci)
9) “q” harfi “u” ile birlikte kullanıldığında “kv” benzeri telaffuz edilir.
Qual (azap)
10) “x” harfi Türkçedeki “ks” birleşimi gibi okunur.
Taxi (taksi)
Almancada Birleşik Sessiz Harfler
Sesli harflerde olduğu gibi Almancada bazı sessiz harfler de yan yana gelince birtakım sesler çıkarırlar. Genel kuralı bir kez daha belirteyim: Almancaya yabancı dillerden geçen kelimelerde o dile ait okunuşlar da aynen Almancaya geçmiştir.
1) “dsch” genellikle yabancı kökenli kelimelerde görülür ve “j / c arası” bir ses verir.
Dschungel (orman)
2) “tsch” çok yaygındır ve Türkçedeki “ç” gibi telaffuz edilir.
Deutschland (Almanya)
3) “tion” çoğunlukla İngilizce kökenlidir; Türkçede “sion, siyon, şın” gibi duyulur.
Action (aksiyon)
4) “chs” çoğu zaman “ks” gibi duyulur.
sechs (altı)
5) Kelime başındaki “st” genelde “şt / ş” gibi okunur.
Straße (cadde)
6) “ch” bazen Türkçedeki “h” gibi (özellikle “a, o, u” sonrası).
Buch (kitap)
7) “ch” bazen Türkçedeki “k” gibi değil; “hırtlak/ince” bir ses verir (örn. “Brücke”deki gibi).
Brücke (köprü)
8) “sp” kombinasyonu genelde “şp” (şıp benzeri) gibi okunur.