“Futur II” Yapısı

“Futur II” yapısını kurarken “werden” yardımcı fiilinden yararlanırız. Tıpkı “Futur I” yapısında olduğu gibi “werden” fiilinin “Präsens” (şimdiki zaman) çekimini cümledeki esas fiilin olduğu yere getiririz. Esas fiil ise “Partizip II” (geçmiş zaman ortacı) formunda cümlenin sondan bir önceki yerine gider. Cümlenin en sonuna ise esas fiilimizin “Perfekt” yardımcı fiili (“sein” veya “haben”) “Infinitiv” (mastar) halde gelir. Bu yapı cümleye “okuyor olacağım, yapıyor olacağım, gidiyor olacaklar, görüyor olacaksın” şeklinde anlamlar kazandırır. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

• Präsens
  • 🇩🇪 Ich gehe ins Kino.
  • 🇹🇷 Sinemaya gidiyorum.
• Futur I
  • 🇩🇪 Ich werde ins Kino gehen.
  • 🇹🇷 Sinemaya gideceğim.
• Futur II
  • 🇩🇪 Ich werde ins Kino gegangen sein.
  • 🇹🇷 Sinemaya gitmiş olacağım.

Yukarıdaki örneğimizde, konuyu daha iyi anlatmak adına cümlenin hem “Präsens” hem “Futur I” hem de “Futur II” halini gösterdim. “Futur II” yaparken cümlenin ana fiili olan “gehen” fiili “Partizip II” şeklinde cümlenin sondan bir önceki konumuna gelmiştir. Cümlenin en sonuna ise “gehen” fiilinin “Perfekt” yardımcı fiili olan “sein” gelmiştir. “Gehen” fiilinin bıraktığı yere ise “werden” yardımcı fiili gelmiştir. “Werden” fiili, cümlenin öznesine uygun olarak (bu örnekte birinci tekil şahıs “ich” için) “Präsens” haliyle çekimlenmiştir. Dolayısıyla “werden” fiilinin “Präsens” çekimlerini iyi öğrenmemiz gerekir. Yeri gelmişken onu da vereyim:

“Futur II” Hangi Durumlarda Kullanılır?

1. Gelecekte belirli bir zamana kadar tamamlanmış olacak eylemler ve olayları anlatmak için kullanılır:

🇩🇪 Ich werde bis ende Februar umgezogen sein.
🇹🇷 Şubat sonuna kadar taşınmış olacağım.
🇩🇪 Wir werden morgen um diese Zeit angekommen sein.
🇹🇷 Yarın bu vakitlerde gelmiş olacağız.
🇩🇪 Bis Ende des Monats werde ich das Buch gelesen haben.
🇹🇷 Ay sonuna kadar kitabı okumuş olacağım.
🇩🇪 Ich werde mein Zimmer bis zum Abend gereinigt haben.
🇹🇷 Akşama kadar odamı temizlemiş olurum.
🇩🇪 Bis dahin werde ich mein Auto repariert haben.
🇹🇷 O zamana kadar arabamı tamir etmiş olurum.

2. Geçmişteki bir olay hakkında, gelecekte bir noktada tamamlanmış olacağını tahmin ettiğimizde kullanılır:

🇩🇪 Sie werden das Essen schon gegessen haben.
🇹🇷 Onlar muhtemelen yemeği yemiş olacak.
🇩🇪 Er wird schon zu Hause angekommen sein.
🇹🇷 Çoktan eve varmış olacaktır.
🇩🇪 Nach dem Gespräch wird er seine Meinung geändert haben.
🇹🇷 Görüşmeden sonra fikrini değiştirecektir.

3. Bir şeyin belirli bir vakte kadar kesinlikle yapılmış olacağını vurgulayan emir cümlelerinde kullanılır:

🇩🇪 Du wirst das Zimmer aufgeräumt haben, bevor du gehst!
🇹🇷 Gitmeden önce odayı toplamış ol!
🇩🇪 Du wirst die Hausaufgaben bis morgen gemacht haben!
🇹🇷 Yarına kadar ödevlerini yapmış ol!
🇩🇪 Du wirst den Bericht bis morgen fertig geschrieben haben!
🇹🇷 Yarına kadar raporu yazmayı bitirmiş olmalısın!

❗ Almancada “Futur II” kipi, gelecek hakkında tahminde bulunurken veya umulan bir durumu ifade ederken, “hoffentlich” (umarım, inşallah) ile kullanılabilir.

🇩🇪 Hoffentlich werden wir das Projekt bis zum nächsten Treffen abgeschlossen haben.
🇹🇷 İnşallah, bir sonraki toplantıya kadar projeyi tamamlamış olacağız.
🇩🇪 Hoffentlich werde ich das Haus bis zum Sommer renoviert haben.
🇹🇷 Umarım yaza kadar evi yenilemiş olurum.

Almancada “Futur II” (Gelecekte Bitmiş Zaman) yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

“Konjunktiv II” Yapısı

“Konjunktiv II”yi ilk kez duyduğunuzda biraz tedirgin olmanız gayet normal. İlk kez duyduğunuz için diğer dil bilgisi kurallarıyla bağdaştıramayacağınızı düşünüp kulağa karmaşık gibi gelse de aslında tanıdık bir yapıyla karşı karşıyayız. Merak etmeyin, bağlantı kura kura gideceğiz. İlk olarak Türkçedeki karşılığından bahsetmek istiyorum: Bu yapı Türkçedeki “dilek” kiplerinden biri olan “şart” kipiyle aynı işi görüyor diyebilirim. Hani cümleye bazen dilek bazen de şart anlamı katan “-se/-sa” ekleri var ya, hah işte tam da bu son eklerin bulunduğu cümlelerde göreceğiz kendisini!

Artık ilk aşamayı geçtiğimize göre Almanca “Konjunktiv II” yapısının hangi durumlarda kullanıldığını anlatmaya başlayabiliriz. Bu yapı aşağıdaki durumları anlatmak için kullanılmaktadır:

1. Varsayımsal durumlar
2. Dilek ve istekler
3. Kibar talep ve öneriler

Bu üç durum için de “Konjunktiv II” yapısı benzer şekilde kurulur. “Konjunktiv II” yaparken “sein” ve “haben” fiili kendilerine has şekilde kurulurken diğer fiiller için “werden” yardımcı fiilinden faydalanırız. Dolayısıyla bu üç fiilin “Konjunktiv II” çekimlerini bilmek gerekir. Eğer “Präteritum” çekimlerini biliyorsanız bu çekimleri kolayca ezberleyebilirsiniz. Bakınız:

• “Sein” ile “Konjunktiv II”
  • 🇩🇪 Ich wünsche, ich wäre jetzt in Deutschland!
  • 🇹🇷 Keşke şimdi Almanya’da olsaydım/olsa idim!
• “Haben” ile “Konjunktiv II”
  • 🇩🇪 Ich hätte Deutschunterricht.
  • 🇹🇷 Almanca dersi alırdım/alır idim.
• Diğer Fiiller ile “Konjunktiv II”
  • 🇩🇪 Ich würde Deutsch üben.
  • 🇹🇷 Almanca pratiği yapardım/yapar idim.

❗ “Diğer fiiller” olarak gruplandırdığım fiiller de pekala “Konjunktiv II” çekimleri ile kullanılabilir. Ancak bazılarının “Präteritum” çekimleri ile “Konjunktiv II” çekimleri aynı olduğu için “werden” yardımcı fiili kullanılır.

Yukarıdaki he üç durum için kurulan örnek cümleleri incelediğinizde, “Konjunktiv II”nin Türkçede “geniş zamanın hikayesi” olarak adlandırdığımız yapıyla benzeştiğini göreceksiniz. “E hani, ‘-se/-sa’ şart kipi oluyordu, ben burada ‘-se/-sa’ şart kipini görmedim!” diye yakınabilirsiniz.

Adım adım gitmek istemiştim. Zaten “-se/-sa” şart kipi olan cümlelerde iki anlamı da göreceğimiz için bu şekilde anlatmak istedim. Bu tarz cümlelerde “-se/-sa” şart kipi anlamı verebilmek için “wenn” bağlacına ihtiyacımız var. Örneğin, “Zamanım olsaydı Fransızca öğrenirdim.” şeklinde bir cümlede bunu görebilirsiniz. Bu cümleyi Almanca kurmak isteseydik “wenn” bağlacından yararlanmamız gerekirdi. Bu durumda, hem “wenn” bağlacının bulunduğu yan cümle hem de ana cümle “Konjunktiv II” ile çekimlenmelidir. Yani cümlemiz: “Wenn ich Zeit hätte _{Konjunktiv II}, würde _{Konjunktiv II} ich Französisch lernen _{Konjunktiv II}.” (Zamanım olsaydı _{Konjunktiv II} Fransızca öğrenirdim _{Konjunktiv II}.) şeklinde olurdu.

🇩🇪 Wenn ich reich wäre, würde ich verreisen.
🇹🇷 Zengin olsaydım seyahat ederdim.
🇩🇪 Wenn ich Zeit hätte, würde ich dich besuchen.
🇹🇷 Zamanım olsaydı seni ziyaret ederdim.
🇩🇪 Sie würde in den Park gehen, wenn das Wetter besser wäre.
🇹🇷 Hava güzel olsaydı parka giderdi.
🇩🇪 Wenn ich reich wäre, würde ich Urlaub auf den Malediven machen.
🇹🇷 Zengin olsaydım Maldivler’e tatile giderdim.
🇩🇪 Wenn ich Geld hätte, würde ich mir ein Haus kaufen.
🇹🇷 Param olsaydı kendime bir ev alırdım.

“Konjunktiv II”li Cümlelerde “Gern(e)” Kullanımı

Almancada “Konjunktiv II” yapısı ile “gern(e)” kelimesini kullanarak, gerçekleşmesini istediğimiz ama muhtemelen gerçekleşmeyecek ya da varsayımsal durumları ifade edebiliriz. “Gern(e)” kelimesi, bir eylemi yapmaktan hoşlanma ya da yapmayı isteme anlamı taşır. Bu nedenle, “Konjunktiv II” ile bir araya geldiğinde, bir arzuyu veya isteği dile getirir.

🇩🇪 Ich wäre jetzt gern in Deutschland!
🇹🇷 Tam şu anda Almanya’da olmayı çok isterdim!
🇩🇪 Ich hätte gern ein neues Auto, aber es ist momentan nicht möglich.
🇹🇷 Yeni bir arabam olmasını isterdim ama şu anda mümkün değil.
🇩🇪 Ich würde gerne mit ins Kino kommen, aber ich muss arbeiten.
🇹🇷 Sinemaya gelmek isterdim ama çalışmalıyım.

Almancada “Konjunktiv II” Yapısı yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

“Konjunktiv I” (Dolaylı Anlatım)

“Konjunktiv I” için amiyane tabirle “dedikodu kipi” desek yeridir. Neden mi? Çünkü bu kip, bir başkasının ne dediğini başka birine aktarmamıza yarar. Dil bilgisinde ise bu yapıya “dolaylı anlatım” (Indirekte Rede) denir. Merak etmeyin, işin tanım kısmını da yapacağım. Eğer kendi düşüncelerimizi doğrudan birine söylüyorsak bunu “doğrudan anlatım” (Direkte Rede) olarak adlandırıyoruz. Fakat bir başkasının söylediklerini bir başkasına aktarıyorsak, bu durumda kullandığımız yapının adı dersimizin konusu olan “dolaylı anlatım” oluyor.

Örnek vereyim ki daha da anlaşılır olsun. Diyelim ki adı Anna olan bir arkadaşınızla kafede sohbet ediyorsunuz ve onun tatlı bir şeyler yemediğini fark edip, “Niye yemiyorsun?” diye soruyorsunuz. O da size, “Doktor, diyet yapmamı söyledi.” desin. Bu cümleyi Almancada “dass” bağlacını kullanarak doğrudan anlatımla şu şekilde ifade edebiliriz: “Der Arzt hat gesagt, dass ich eine Diät machen soll.”

Bitti mi? Hayır! Buradaki konuşma doğrudan anlatımın bir örneği. Biz bu konuşmayı bir başka arkadaşımıza çıtlatırsak işte o zaman “dolaylı anlatım” yapmış oluruz. Bu sefer de adı Emma olan bir arkadaşımızla kafade buluşalım ve Anna hakkında konuşalım. Doktorun Anna’ya söylemiş olduğu şeyi biz Emma’ya söylerken cümleyi olduğu gibi değil de “Der Arzt habe gesagt, Anna solle eine Diät machen.” (Doktor, Anna’ya diyet yapmasını söylemiş.) şeklinde aktarırız. İşte bu aktarım “Konjunktiv I” kullanarak yapılan dolaylı anlatım örneğidir arkadaşlar. Yavaştan detaylara geçmeden önce örneğimizi canlı hale getirelim ki aradaki farklar iyice gözüksün:

• Indikativ (Direkte Rede ➡️ Doğrudan Anlatım):
  • 🇩🇪 Der Arzt hat gesagt, dass ich eine Diät machen soll.
  • 🇹🇷 Doktor diyet yapmam gerektiğini söyledi.
• Konjunktiv I (Indirekte Rede ➡️ Dolaylı Anlatım):
  • 🇩🇪 Der Arzt habe gesagt, Anna solle eine Diät machen.
  • 🇹🇷 Doktor Anna’nın diyet yapması gerektiğini söylemiş.

Lafı aktaran kişi, dikkat ettiyseniz aktaran diyorum, tarafsızlığını korumak amacıyla iddianın doğruluğu veya yanlışlığıyla ilgilenmemiş sadece aktarmıştır. Zaten bu nedenle “Konjunktiv I” yapısı haberlerde yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Böylece söylenen sözün doğruluğundan ya da yanlışlığından ziyade sadece söz aktarılmış, sözü aktaran kişi sorumlu tutulmamış olur. Yavaştan detaylara geçebiliriz. İlk önce, lafı aktarırken kullanacağımız kalıplardan -“Konjunktiv I” yapısı bulunmayan bölüm- başlamak istiyorum. Aşağıdaki tabloda koyu ile gösterilen yapılar aktarmak için kullandığımız ilgili fiilleri göstermektedir:

Evet, bir sonraki adımımıza, Almancada “Konjunktiv I” yapısının nasıl yapıldığına geçebiliriz. Yukarıdaki örneklerde fiil çekimleri size garip gelmiş olabilir. Olmalı da çünkü daha önce böylesi bir fiil çekimi görmedik. “Konjunktiv I”, kiplerle alakalı bir yapı olduğu için haliyle kendine has bir çekimi bulunmaktadır. Dolayısıyla dolaylı anlatım yaparken bu çekimleri kullanırız. Fiillerimize gelen kip çekim ekleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Bu çekim ekleri, fiilin düzenli olup olmamasına bakılmaksızın tümü için geçerlidir. Örnek olarak “sehen” fiilinin “Konjunktiv I” çekimlerini tabloda inceleyelim:

❗ Bazı fiillerin “Präsens” ile “Konjunktiv I” çekimi aynı olduğundan cümlenin “Konjunktiv I” mi “Präsens” mı olduğu bilinemeyeceği için ilgili fiillerin “Konjunktiv II“ çekimi kullanılır.

“Konjunktiv I” Dönüşümleri

Zamanlara göre dönüşümü aşağıdaki gibidir:

1. Präsens (Şimdiki Zaman)
   • Doğrudan Anlatım (Indikativ):
     • 🇩🇪 Ich gehe nach Hause.
     • 🇹🇷 Eve gidiyorum.
     • 🇩🇪 Er sagt: „Ich gehe nach Hause.“
     • 🇹🇷 O: “Eve gidiyorum.” diyor.
   • Dolaylı Anlatım (Konjunktiv I):
     • 🇩🇪 Er sagt, er gehe nach Hause.
     • 🇹🇷 Eve gittiğini söylüyor.
2. Perfekt (Geçmiş Zaman)
   • Doğrudan Anlatım (Indikativ):
     • 🇩🇪 Ich habe das Buch gelesen.
     • 🇹🇷 Kitabı okudum.
     • 🇩🇪 Er sagt: „Ich habe das Buch gelesen.“
     • 🇹🇷 O: “Kitabı okudum.” diyor.
   • Dolaylı Anlatım (Konjunktiv I – Perfekt):
     • 🇩🇪 Er sagt, er habe das Buch gelesen.
     • 🇹🇷 Kitabı okuduğunu söylüyor.
3. Futur I (Gelecek Zaman)
   • Doğrudan Anlatım (Indikativ):
     • 🇩🇪 Ich werde morgen arbeiten.
     • 🇹🇷 Yarın çalışacağım.
     • 🇩🇪 Er sagt: „Ich werde morgen arbeiten.“
     • 🇹🇷 O: “Yarın çalışacağım.” diyor.
   • Dolaylı Anlatım (Konjunktiv I):
     • 🇩🇪 Er sagt, er werde morgen arbeiten.
     • 🇹🇷 Yarın çalışacağını söylüyor.
4. Futur II (Gelecekte Tamamlanmış Zaman)
   • Doğrudan Anlatım (Indikativ):
     • 🇩🇪 Ich werde das Projekt bis morgen abgeschlossen haben.
     • 🇹🇷 Projeyi yarına kadar tamamlamış olacağım.
     • 🇩🇪 Er sagt: „Ich werde das Projekt bis morgen abgeschlossen haben.“
     • 🇹🇷 O: “Projeyi yarına kadar tamamlamış olacağım.” diyor.
   • Dolaylı Anlatım (Konjunktiv I):
     • 🇩🇪 Er sagt, er werde das Projekt bis morgen abgeschlossen haben.
     • 🇹🇷 Projeyi yarına kadar tamamlamış olacağını söylüyor.

❗ Almancada geçmiş zamanın “Konjunktiv I” hali yalnızca “Perfekt” ile vardır. Doğrudan anlatımda “Prateritum” ya da “Plusquamperfekt” ile kurulmuş bir cümle dolaylı anlatım yapılırken “Konjunktiv I – Perfekt” şeklinde çekimlenir. Örneğin:

• Indikativ (Direkte Rede ➡️ Doğrudan Anlatım):
  • 🇩🇪 Der Zeuge sagt _Präsens: „Ich sah ihn.“ _{Indikativ – Präteritum}
  • 🇩🇪 Der Zeuge sagt _Präsens: „Ich hatte ihn gesehen.“ _{Indikativ – Plusquamperfekt}
  • 🇹🇷 Tanık: “Onu gördüm.” _{Geçmiş zaman} diyor. _{Şimdiki zaman}
• Konjunktiv I (Indirekte Rede ➡️ Dolaylı Anlatım):
  • 🇩🇪 Der Zeuge sagt _Präsens, er habe ihn gesehen. _{Konjunktiv I – Perfekt}
  • 🇹🇷 Tanık onu gördüğünü _{Geçmiş zaman} söylüyor. _{Şimdiki zaman}

Du sagst, … 

Diyelim ki bir arkadaşınızla ayak üstü sohbet ediyorsunuz ve arkadaşınız size: “Anna istifa edecek.” demiş olsun. Siz de şaşırıp bu sözü söyleyen arkadaşınıza emin olmak için onun söylediği şeyi yine kendisine söylüyorsunuz diyelim. Almancada bunu “Konjunktiv I” ile şu şekilde ifade edebiliriz:

• Arkadaşınız:
  • 🇩🇪 Anna wird kündigen.
  • 🇹🇷 Anna istifa edecek.
• Siz:
  • 🇩🇪 Du sagst, Anna werde kündigen? Anna hat mir gesagt, sie werde bis zu ihrem Lebensende hier arbeiten!
  • 🇹🇷 Anna istifa mı edecek diyorsun? Anna bana ölene kadar burada çalışacağını söyledi!

Şimdilik burada bırakıyorum. Konu anlatımı devam edecek…

Almancada “Konjunktiv I” (Indirekte Rede) yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Almancada Miş’li Geçmiş Zaman

“Perfekt” ile aralarında yapı olarak büyük bir benzerlik bulunmaktadır. İkisi de yardımcı fiil olarak “haben” ve “sein” kullanır. Aralarındaki fark ise “Perfekt“ yaparken “haben“ ve “sein“ yardımcı fiillerinin “Präsens“ (şimdiki zaman) çekimleri kullanılırken “Plusquamperfekt” yaparken “Präteritum” (di’li geçmiş zaman) çekimlerinin kullanılmasıdır. O zaman yeri gelmişken bu yardımcı fiillerimizin “Präteritum” çekimlerini gösterelim:

Aşağıdaki örneğimizde, konuyu daha iyi anlatmak adına cümlenin hem “Präsens” hem “Perfekt” hem de “Plusquamperfekt” halini gösterdim. “Plusquamperfekt” yaparken cümlenin ana fiili olan “gehen” fiili, “gegangen” şeklinde “Partizip II” formuna dönüştürülerek cümlenin sonuna yerleştirilmiştir. “Gehen” fiilinin bıraktığı yere ise “gehen” fiilinin “Perfekt” yardımcı fiili olan “sein” yardımcı fiili gelmiştir. “Sein” fiili, cümlenin öznesine uygun olarak (bu örnekte birinci tekil şahıs “ich” için) “Präteritum” çekimlenir.

• Präsens
  • 🇩🇪 Ich gehe ins Kino.
  • 🇹🇷 Sinemaya gidiyorum.
• Perfekt
  • 🇩🇪 Ich bin ins Kino gegangen.
  • 🇹🇷 Sinemaya gittim.
• Plusquamperfekt
  • 🇩🇪 Ich war ins Kino gegangen.
  • 🇹🇷 Sinemaya gitmiştim/gittim.

❗ “Plusquamperfekt” yapısı, genellikle birden fazla geçmiş zamanı içeren cümlelerde kullanılır. Bu cümlelerde geçmişte olan kip “Präteritum” iken daha da geçmişte olan “Plusquamperfekt” olur. Eğer cümlede tek bir geçmiş zaman kullanılacaksa, Bunu Türkçe olarak “miş’li geçmiş zaman” şeklinde kursanız bile Almancası için “Perfekt” kipini tercih etmelisiniz. Yoksa ben yukarıdaki örnekte bu yapının nasıl kurulduğunu göstermek adına böyle bir cümle kurmuştum. O cümlenin daha doğrusu şu şekilde kurulur:

🇩🇪 Nachdem wir gegessen hatten _{Plusquamperfekt}, gingen wir ins Kino _Präteritum.
🇹🇷 Yemek yedikten sonra sinemaya gittik.

Yukarıdaki örneğimizde de görüldüğü gibi, iki farklı geçmiş zamanla kurulan cümlelerde, hangi geçmiş zamanın daha önce gerçekleştiğini belirtmek için “nachdem” gibi zaman bağlaçları kullanılır. Bu tür bağlaçlar, “Plusquamperfekt” yapısını kurarken de faydalıdır. Yeri gelmişken bu bağlaçlardan bazılarını göstereyim:

1. Nachdem (sonra, -den/-dan sonra):
   • 🇩🇪 Nachdem wir gegessen hatten, gingen wir ins Kino.
   • 🇹🇷 Yemek yedikten sonra sinemaya gittik.
2. Als (diğinde, -dığında):
   • 🇩🇪 Als ich an der Bushaltestelle ankam, war der Bus schon abgefahren.
   • 🇹🇷 Durağa vardığımda otobüs çoktan hareket etmişti.
3. Bevor (önce, -den önce):
   • 🇩🇪 Bevor wir ins Kino gingen, hatten wir zu Abend gegessen.
   • 🇹🇷 Sinemaya gitmeden önce akşam yemeği yedik.
4. Seitdem (o zamandan beri, -den/-dan beri):
   • 🇩🇪 Seitdem ich das Buch gelesen hatte, interessierte ich mich mehr für Geschichte.
   • 🇹🇷 Kitabı okuduğumdan beri tarihle daha çok ilgilenmeye başladım.
5. Danach (ondan sonra)
   • Ich hatte den ganzen Tag gearbeitet. Danach habe ich geschlafen.
   • Bütün gün çalışmıştım. Ondan sonra uyudum.
6. Bis (-e/-a kadar)
   • 🇩🇪 Ich hatte den Bericht fertiggestellt, bis er zurückkam.
   • 🇹🇷 O geri dönene kadar raporu tamamlamıştım.

Umarım Almancada “Plusquamperfekt” kipinin iki farklı geçmiş zaman içeren cümlelerde daha önce gerçekleşmiş olan eylemi anlatmak için kullanıldığı anlaşılmıştır. Evet, Türkçede geçmiş zaman anlatırken “miş’li geçmiş zaman”ı tek başına kullanabiliyoruz diye Almancada da bir benzerini yapmak isteyebiliriz. Ancak tek bir geçmiş zaman barındıran cümleler kurmak için Almancada “Perfekt” ya da “Präteritum” tercih etmeliyiz. Yani:

🇩🇪 Ich hatte Thomas in Antalya gesehen. 👎🏻
🇩🇪 Ich habe Thomas in Antalya gesehen. 👍🏻
🇹🇷 Thomas’ı Antalya’da gördüm.

Almancada Miş’li Geçmiş Zaman (Plusquamperfekt) yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Almancada Di’li Geçmiş Zaman

“Perfekt” ile nasıl cümle kurabileceğimizi inceleyelim. “Perfekt”li cümlelerde, “haben” veya “sein” yardımcı fiilimizin “Präsens” (şimdiki zaman) çekimiyle cümledeki esas fiilin yeri olan ikinci sıraya gider. Esas fiil ise “Partizip II” (geçmiş zaman ortacı) halinde cümlenin sonuna gider.

• Präsens
  • 🇩🇪 Ich gehe ins Kino.
  • 🇹🇷 Sinemaya gidiyorum.
• Perfekt
  • 🇩🇪 Ich bin _sein ins Kino gegangen _{gehen: Partizip II}.
  • 🇹🇷 Sinemaya gittim.

Yukarıdaki örneğimizde, konuyu daha iyi anlatmak adına cümlenin hem “Präsens” hem de “Perfekt” halini gösterdim. “Perfekt” yaparken cümlenin ana fiili olan “gehen” fiili, “gegangen” şeklinde “Partizip II” formuna dönüştürülerek cümlenin sonuna yerleştirilmiştir. “Gehen” fiilinin bıraktığı yere ise “gehen” fiilinin “Perfekt” yardımcı fiili olan “sein” yardımcı fiili gelmiştir. “Sein” fiili, cümlenin öznesine uygun olarak (bu örnekte birinci tekil şahıs “ich” için) “Präsens” haliyle çekimlenir.

🇩🇪 Ich habe ein Buch gelesen.
🇹🇷 Kitap okudum.
🇩🇪 Wir sind nach Berlin gefahren.
🇹🇷 Berlin’e gittik.
🇩🇪 Sie hat gestern viel gearbeitet.
🇹🇷 Dün çok çalıştı.

Fiillerin çok büyük çoğunluğu “Perfekt” yardımcı fiil olarak “haben”ı kullanır. Pek azı yardımcı fiil olarak “sein” alır. “Perfekt” yardımcı fiili “sein” olan fiiller, genellikle hareket, değişim veya geçici durumları ifade eder. Bunlardan yaygın kullanılanları bilseniz yeter. Aşağıdaki tabloda on tanesini derledim:

“Partizip II“nin nasıl yapıldığını ayrı bir derste ayrıntılı bir şekilde inceledim. Lütfen önce o dersi çalışıp bu derse geliniz. Bu derste sadece “Partizip II”nin “Perfekt” yaparken “cümlenin en sonuna gittiği” bilgisini paylaşacağım. Detaylı bilgiyi ilgili sayfada bulabilirsiniz. Ayrıca, “haben” ve “sein” fiillerinin “Präsens” (şimdiki zaman) çekimlerini muhakkak bilmelisiniz. Bakınız:

“Perfekt” Hangi Durumlarda Kullanılır?

1. “Perfekt”, geçmişte tamamlanmış eylemleri ifade eder. Bu, eylemin geçmişte belirli bir noktada bitmiş olduğunu ve etkisinin günümüzde hissedildiğini gösterir. Bu yüzden “vollendete Vergangenheit” (tamamlanmış geçmiş) terimi kullanılır.

🇩🇪 Gestern habe ich einen Brief geschrieben.
🇹🇷 Dün bir mektup yazdım.
🇩🇪 Sie hat vor zwei Tagen das Auto repariert.
🇹🇷 İki gün önce arabayı tamir etti.
🇩🇪 Ich habe den Bericht bereits abgeschickt.
🇹🇷 Raporu çoktan gönderdim.
🇩🇪 Er hat das Buch vor einer Stunde gelesen.
🇹🇷 Kitabı bir saat önce okudu.

2. Genellikle bir eylemin sonucunu veya etkisini belirtmek için kullanılır. Yani, eylemin ne zaman yapıldığından çok, eylemin sonucunun şu anda ne olduğuna odaklanır. Bunu şöyle de düşünebilirsiniz: Sınavınıza az bir süre kalmış olsun ve hala bir konuyu çalışmadınız diyelim. Son bir çalışma yapıp artık hazır olduğunuzu düşündüğünüz an olur ya hani “nihayet bitti!” dediğiniz. İşte o bitiş anını “Perfekt” ile ifade ediyoruz. Eylem sürmüş, sürmüş nihayet bitmiş.

🇩🇪 Der Chef hat das Projekt genehmigt.
🇹🇷 Şef projeyi onayladı. (Projeye şu anda onay verilmiş durumda.)
🇩🇪 Die Kinder haben ihre Hausaufgaben gemacht.
🇹🇷 Çocuklar ödevlerini yaptılar. (Ödevler şu anda tamamlanmış.)
🇩🇪 Ich habe das Zimmer aufgeräumt.
🇹🇷 Odayı topladım. (Oda şimdi düzenli.)
🇩🇪 Sie hat das Fenster geöffnet.
🇹🇷 Pencereyi açtı. (Pencere şu anda açık.)

Ayrılabilen Fiillerin “Perfekt” Çekimleri

Ayrılabilen fiillerin “Perfekt” yapısında, “Partizip II” halleri fiil kökünden önce “ge-” ve sonra “-t” ya da “-en” eklenerek oluşturulur. Ayrılabilir önek ise “ge-” ekinin önüne gelir. Bu yapıda, fiilin öneki cümlenin başında yer alır ve fiilin kökü “Partizip II” haliyle birlikte kullanılır.

🇩🇪 Wir haben das Problem gelöst.
🇹🇷 Problemi çözdük.
🇩🇪 Meine Mutter hat das Fenster aufgemacht.
🇹🇷 Annem pencereyi açtı.
🇩🇪 Ich bin ausgegangen.
🇹🇷 Dışarıya çıktım.

Kip Belirteçlerinin “Perfekt” Çekimleri

Tarz fiillerle eğer “di’li geçmiş zaman” cümlesi kurulacaksa “Perfekt” değil “Präteritum” kullanılmalıdır.

🇩🇪 Ich musste das Buch lesen.
🇹🇷 Kitabı okumak zorundaydım.
🇩🇪 Er konnte die Aufgabe erledigen.
🇹🇷 Görevi tamamlayabildim.
🇩🇪 Wir durften früher nach Hause gehen.
🇹🇷 Eve erken gitmemize izin verildi.
🇩🇪 Sie wollte es selbst machen.
🇹🇷 Onu kendisi yapmak istedi.

Dönüşlü Fiillerin “Perfekt” Çekimleri

Dönüşlü fiillerin çok büyük çoğunluğu “haben” yardımcı fiili ile çekimlenir. “Dönüşlü zamir” ise (sich) yardımcı fiilden sonra gelir. Örneğin:

🇩🇪 Ich habe mich mit einer Rasierklinge rasiert.
🇹🇷 Jiletle tıraş oldum.
🇩🇪 Er hat sich schnell angezogen.
🇹🇷 Hemen giyindi.
🇩🇪 Ich habe mich gefreut.
🇹🇷 Sevindim.
🇩🇪 Ich habe mich ausgeruht.
🇹🇷 Dinlendim.

Almancada Di’li Geçmiş Zaman (Perfekt) yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

“Präteritum” kipinde fiiller, düzenli(Regelmäßige Verben) ve düzensiz (Unregelmäßige Verben) olmak üzere iki farklı şekilde çekimlenir. Şahıslara göre aldıkları çekim ekleri aşağıdaki tablodaki gibidir:

❗ Düzensiz fiiller çekimlenirken köklerinde ses (sesli harf) değişikliği olur. İlgili kurallar

“Präteritum” Hangi Durumlarda Kullanılır?

Almancada “Präteritum” (eski adıyla “Imperfekt“) kipi, daha çok hikaye anlatımlarında kullanılmaktadır. Konuşma dilinde ise “Präteritum” yerine “Perfekt” kullanılmaktadır. Eğer İngilizce biliyorsanız “Präteritum“u “simple past tense” yapısına benzetebilirsiniz. Almanca dil bilgisinde “Präteritum” şu üç durumda kullanılır:

1. Bir olayın veya durumun geçmişteki hali anlatılır.

🇩🇪 Es war einmal ein kleiner Junge, der in einem Dorf lebte.
🇹🇷 Bir zamanlar bir köyde yaşayan küçük bir çocuk vardı.
🇩🇪 Eines Tages fand er einen geheimen Schatz im Garten.
🇹🇷 Bir gün bahçede gizli bir hazine buldu.
🇩🇪 Die Prinzessin lebte in einem großen Schloss und war sehr glücklich.
🇹🇷 Prenses büyük bir şatoda yaşıyordu ve çok mutluydu.

2. İş, eğitim, devlet daireleri ve benzeri resmi ve profesyonel ortamlarda yapılan yazılı iletişimde, geçmişteki eylemleri veya durumları belirtmek için kullanılır. Özellikle belgelerde, raporlarda ve resmi yazışmalarda yaygındır. “Edilgen” bir anlatımı vardır.

🇩🇪 Die Genehmigung wurde letzte Woche erteilt.
🇹🇷 Onay geçen hafta verildi.
🇩🇪 Das Meeting fand am Freitag statt.
🇹🇷 Toplantı Cuma günü yapıldı.
🇩🇪 Das Dokument wurde heute eingereicht.
🇹🇷 Belge bugün teslim edildi.
🇩🇪 Der Bericht wurde am Montag fertiggestellt.
🇹🇷 Rapor Pazartesi günü tamamlandı.

3. Tarihsel olayları yazarken kullanılır.

🇩🇪 Der Zweite Weltkrieg begann 1939 und endete 1945.
🇹🇷 İkinci Dünya Savaşı 1939’da başladı ve 1945’te sona erdi.
🇩🇪 Im Mittelalter wurden viele Burgen gebaut.
🇹🇷 Orta Çağ’da birçok kale inşa edildi.
🇩🇪 Die Französische Revolution begann 1789.
🇹🇷 Fransız Devrimi 1789’da başladı.

❗ Tekrar hatırlatayım; “Präteritum“, Almancada genellikle yazılı dilde veya resmi konuşmalarda kullanılan bir geçmiş zaman formudur. Günlük konuşmada “Perfekt” tercih edilir.

Yardımcı Fiillerin “Präteritum” Çekimleri

Aşağıdaki tabloda Almancadaki “sein, haben, werden” yardımcı fiillerinin “Präteritum” çekimleri gösterilmiştir:

Dönüşlü Fiillerin “Präteritum” Çekimleri

Almancada dönüşlü fiiller, “Präteritum” olarak çekimlenirken sadece fiil kısmı kullanılır, dönüşlü zamir ise değişmeden aynı yerde kalır. Örneğin:

🇩🇪 Ich freute mich.
🇹🇷 Sevindim.
🇩🇪 Ich zog mich an.
🇹🇷 Giyindim.
🇩🇪 Ich wusch mich.
🇹🇷 Yıkandım.

Ayrılabilen Fiillerin “Präteritum” Çekimleri

Ayrılabilen fiiller, “Präteritum” olarak çekimlenirken ayrılabilen ek en sona giderken esas fiil ise normal bir fiil gibi çekimlenir. Örneğin:

🇩🇪 Thomas machte die Tür auf.
🇹🇷 Thomas kapıyı açtı.
🇩🇪 Johann malte sein Fahrrad blau an.
🇹🇷 Johann bisikletini maviye boyadı.
🇩🇪 Das Kind sah gerade fern.
🇹🇷 Çocuk televizyon izliyordu.

Tarz Fiillerin “Präteritum” Çekimleri

Almancadaki kip belirteçlerinin (Modalverben) “Präteritum” çekimleri aşağıdaki tabloda gösterildiği gibidir:

🇩🇪 Vor 3 Jahren konnte ich Deutsch nicht sprechen.
🇹🇷 3 yıl önce Almanca konuşamıyordum.
🇩🇪 Sie wollten nach Europa.
🇹🇷 Avrupa’ya gitmek istiyorlardı.
🇩🇪 Du durftest keine Führerschein machen.
🇹🇷 Ehliyet almasına izin verilmedi.
🇩🇪 Musstest du das sagen?
🇹🇷 Bunu söylemek zorunda mıydın?
🇩🇪 Anna sollte ein Handy gehabt haben.
🇹🇷 Anna’nın cep telefonu olmalıydı.

❗ Almancada kip belirteçlerinin “Perfekt” çekimi yoktur. Geçmiş zaman anlatımı “Präteritum” ile sağlanır.

❗ “Mögen” kip belirtecinin “Präteritum” çekimi kullanılmaz. İlgili anlatım “wollen” (wolten) kip belirteci ile sağlanır.

🇩🇪 Ich wollte einen Kaffee.
🇩🇪 Ich möchtete einen Kaffee.

“Es gibt” Fiilinin “Präteritum” Çekimi

“Es gibt” fiilinin tekil ve çoğul için “Präteritum” çekimi “es gab” şeklindedir.

🇩🇪 Es gab viele interessante Bücher in der Bibliothek.
🇹🇷 Kütüphanede birçok ilginç kitap vardı.
🇩🇪 Es gab einen großen Unfall auf der Autobahn.
🇹🇷 Otoyolda büyük bir kaza oldu.
🇩🇪 Es gab keine freien Plätze im Restaurant.
🇹🇷 Restoranda boş yer yoktu.
🇩🇪 Es gab einen Stromausfall während des Sturms.
🇹🇷 Fırtına sırasında bir elektrik kesintisi oldu.

Almanca “Präteritum” Konu Anlatımı yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Almancada Gelecek Zaman

“Futur I” yapısını kurarken “werden” yardımcı fiilinden yararlanırız. “Werden” fiilinin “Präsens” (şimdiki zaman) çekimi cümledeki esas fiilin olduğu yere gelir. Esas fiil ise “Infinitiv” (mastar) olarak cümlenin sonuna gider. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

• Präsens
  • 🇩🇪 Ich gehe ins Kino.
  • 🇹🇷 Sinemaya gidiyorum.
• Futur I
  • 🇩🇪 Ich werde ins Kino gehen.
  • 🇹🇷 Sinemaya gideceğim.

Yukarıdaki örneğimizde, konuyu daha iyi anlatmak adına cümlenin hem “Präsens” hem de “Futur I” halini gösterdim. “Futur I” yaparken cümlenin ana fiili olan “gehen” fiili cümlenin sonuna gelmiştir. “Gehen” fiilinin bıraktığı yere ise “werden” yardımcı fiili gelmiştir. “Werden” fiili, cümlenin öznesine uygun olarak (bu örnekte birinci tekil şahıs “ich” için) “Präsens” haliyle çekimlenmiştir. Dolayısıyla “werden” fiilinin “Präsens” çekimlerini iyi öğrenmemiz gerekir. Yeri gelmişken onu da göstereyim:

🇩🇪 Er wird nächste Woche einen neuen Job beginnen.
🇹🇷 Gelecek hafta yeni bir işe başlayacak.
🇩🇪 Ich werde am Wochenende ein neues Buch lesen.
🇹🇷 Hafta sonu yeni bir kitap okuyacağım.
🇩🇪 Sie wird morgen ein wichtiges Meeting haben.
🇹🇷 Yarın önemli bir toplantısı olacak.
🇩🇪 Wir werden bald ein neues Haus kaufen.
🇹🇷 Yakında yeni bir ev alacağız.

❗ Almancada gelecek zaman ifade etmek için “Futur I” yapısı gündelik yaşamda nadiren tercih edilir. Daha yaygın olarak, gelecekteki eylemleri ifade etmek için “şimdiki zaman” (Präsens) kullanılır.

🇩🇪 Am Wochenende werde ich Johannes beim Umzug helfen. 👍🏻
🇩🇪 Am Wochenende helfe ich Johannes beim Umzug. 👌🏻
🇹🇷 Hafta sonu Johannes’in taşınmasına yardım edeceğim.

❗ Gelecekte yapılacak planlar veya programlar için “Futur I” yerine kesinlik taşıdığı için “Präsens” tercih edilir.

🇩🇪 Der Zug fährt um 18 Uhr ab.
🇹🇷 Tren saat 18:00’de kalkacak.

“Futur I” Hangi Durumlarda Kullanılır?

1. Gelecekte olacak olayları ifade etmek için kullanılır:

🇩🇪 Der Film wird nächste Woche veröffentlicht.
🇹🇷 Film gelecek hafta yayınlanacak.
🇩🇪 Wir werden im Sommer in den Urlaub fahren.
🇹🇷 Yazın tatile çıkacağız.
🇩🇪 Meine Schwester wird in zwei Monaten heiraten.
🇹🇷 Kız kardeşim iki ay içinde evlenecek.
🇩🇪 Die neuen Produkte werden nächsten Monat auf den Markt kommen.
🇹🇷 Yeni ürünler gelecek ay piyasaya çıkacak.

2. Tahmin veya kesinlik ifadelerinde kullanılır. Bu tarz cümlelerde “-ecek/-acak” eki ekstradan “-dır/dir” alacaktır diyebiliriz.

🇩🇪 Er wird wahrscheinlich am Wochenende kommen.
🇹🇷 Muhtemelen hafta sonu gelecektir.
🇩🇪 Die Preise werden wohl steigen.
🇹🇷 Fiyatlar muhtemelen yükselecektir.
🇩🇪 Das Flugzeug wird wahrscheinlich Verspätung haben.
🇹🇷 Uçak muhtemelen rötar yapacaktır.
🇩🇪 Der Film wird sicher ein Erfolg werden.
🇹🇷 Film kesinlikle başarılı olacaktır.

3. Söz vermek için kullanılır:

🇩🇪 Ich werde das Buch bis morgen lesen.
🇹🇷 Kitabı yarına kadar okuyacağım.
🇩🇪 Ich werde den Bericht pünktlich abgeben.
🇹🇷 Raporu zamanında teslim edeceğim.
🇩🇪 Ich werde dir beim Umzug helfen.
🇹🇷 Taşınmana yardım edeceğim.
🇩🇪 Wir werden das Problem sofort lösen.
🇹🇷 Sorunu hemen çözeceğiz.

4. Niyet ve karar ifadelerinde kullanılır:

🇩🇪 Ich werde nächstes Jahr einen Sprachkurs machen.
🇹🇷 Gelecek yıl bir dil kursuna katılacağım.
🇩🇪 Er wird sich gesünder ernähren.
🇹🇷 Daha sağlıklı beslenecek.
🇩🇪 Ich werde mehr Zeit mit meiner Familie verbringen.
🇹🇷 Ailemle daha fazla zaman geçireceğim.

5. Talimat vermek için kullanılabilir:

🇩🇪 Du wirst das jetzt sofort erledigen!
🇹🇷 Bunu hemen şimdi halledeceksin!
🇩🇪 Du wirst das Problem sofort lösen!
🇹🇷 Sorunu hemen çözeceksin!

Dönüşlü Fiillerin “Futur I” Çekimleri

İçinde dönüşlü bir fiil bulunan bir cümleyi gelecek zaman haline getirirken ikinci yerde bulunan, dönüşlü fiilin “asıl fiil” kısmı en sona gider, dönüşlü zamir (örneğin: “mich,” “dich,” “sich,” vb.) ise “werden” yardımcı fiilinden sonra kullanılır.

🇩🇪 Wir werden uns auf die Ergebnisse freuen.
🇹🇷 Sonuçları dört gözle bekleyeceğiz.
🇩🇪 Er wird sich bei dir melden.
🇹🇷 Seninle iletişime geçecek.
🇩🇪 Du wirst dich über die Nachricht freuen.
🇹🇷 Habere sevineceksin.

Tarz Fiillerin “Futur I” Çekimleri

Almancada tarz fiiller (Modalverben) gelecek zaman (“Futur I”) ile kullanılabilir. Bu fiiller, bir eylemin nasıl gerçekleşeceğini (örneğin zorunluluk, olasılık, yetenek, izin vb.) ifade ederken “Futur I” ile birlikte kullanıldığında, gelecekteki eylemler veya durumlar hakkında tahminler, niyetler veya zorunluluklar ifade edilebilir. Böylesi durumlarda, mastar halindeki tarz fiil, mastar halindeki esas fiilden sonra gelir.

🇩🇪 Ich werde am Wochenende arbeiten müssen.
🇹🇷 Hafta sonu çalışmak zorunda kalacağım.
🇩🇪 Du wirst das Buch lesen sollen.
🇹🇷 Kitabı okuman gerekecek
🇩🇪 Sie werden bald laufen können.
🇹🇷 Yakında yürüyebileceksiniz.
🇩🇪 Ich werde morgen arbeiten müssen.
🇹🇷 Yarın çalışmam gerekecek.
🇩🇪 Er wird im Sommer reisen wollen.
🇹🇷 Yazın seyahat etmek isteyecektir.

Almancada Gelecek Zaman (Futur I) yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Almancada Emir Kipi

Türkçede emir kipi için belirli bir ek yoktur. Çekim, şahıs ekleriyle yapılmaktadır. Bir diğer önemli kural olarak birinci tekil ve birinci çoğul şahıslarda çekimi yoktur. Zaten insan kendisine, kendimize emretmez değil mi? Neyse, konumuza dönelim.

Türkçede birinci tekil ve çoğul kişiler için emir kipi kullanımı yoktur. İkinci tekil kişi için emir kipi, fiilin kök halinin kullanılmasıyla oluşturulur; yani herhangi bir ek kullanımı olmaz, sadece fiilin mastar eki kaldırılır. İkinci çoğul kişi için ise fiilin köküne “-in” veya “-iniz” ekleri getirilir. Bu ekler, ünlü uyumuna göre şekillenir. Üçüncü tekil ve çoğul kişiler için de “-sin” veya “-sinler” ekleri kullanılır. Bu ekler de ünlü uyumuna uyar. Örnek olarak “yapmak” fiilini inceleyelim:

Neden bunları anlattım? Çünkü benzer bir kullanım mantığı Almancada da var da ondan. Tabi ki, Aralarında bazı farklar var ama konuyu ziyadesiyle anlamak adına bunları bilmenin faydalı olacağını düşündüm. Almancada emir kipi yapılırken direkt olarak üç kişiye emredilebilir. Bunlar sırasıyla

1. du : sen (tekil kişi için)
2. ihr : siz, sizler (çoğul kişiler için)
3. Sie : siz (saygı formu için)

Şimdi gelelim zurnanın zırt dediği yere… Emir kipi, yapısı itibariyle öznenin belirtilmediği cümlelerde karşımıza çıkar çünkü emir ifadeleri doğrudan muhataba yöneliktir. Haliyle muhatap olduğumuz kişiye ya tekil ya da çoğul gözüyle bakar. Bir de bunu kibar bir şekilde ifade etmek istiyor muyuz istemiyor muyuz ona bakarız. Aslında bütün mesele bundan ibarettir.

Evet, bütün mesele bundan ibaret: Eğer Almancada emir cümlesi kuracağımız kişi tekil bir kişiyse “du” şahıs zamirini, çoğul kişilerse “ihr” şahıs zamirini eğer kibar bir formda söylemek istiyorsak -tekil veya çoğul fark etmez- “Sie” şahız zamirini kullanırız.

Yani “du” şahıs zamiri akıllara 2. tekil şahıs zamiri olan “sen“ olarak yer ettiği için kafa karışıklığı oluşturuyor. Tekil kişi denilince aklınıza “sen” gelmesin “du“ gelsin. Biz Almancada emir cümleleri yaparken tekil kişi için “du” kullanırız derken tekil kişi olan muhatabımızı kastediyoruz. Bu kişi bir başkasına “er,” “sie,” “du,” “Anna,” “Thomas” vb. kişiler canlanabilir. Ama sakin olun, tek mi tek, o zaman “du” şahıs zamirini yapıştırın gitsin.

Yeri gelmişken emir kipinin zaman bildirmediğini, dilek kipi olduğunu, dolayısıyla diğer zamanlarda bir kullanım formunun olmadığını belirtmek isterim.

Evet, az önce “yapmak” fiilinin Türkçe olarak nasıl emir kipi yapıldığını tablolaştırmıştık. Şimdi, aynı şeyi “yapmak” fiilinin Almanca karşılığı olan “machen” fiili ile yapalım bakalım nasıl oluyormuş emir kipi…

Yukarıdaki tablo sayesinde Almanca ve Türkçede emir kipinin nasıl yapıldığını iyice öğrenmiş olduk diye düşünüyorum. Tabloda “du” şahıs zamirinin olduğu emir kipinde “-e” ekinin parantez içinde yazıldığı dikkatinizi çekmiş ve bunun neden olduğunu merak etmiş olabilirsiniz.

Hemen açıklayayım. “Machen” fiilinin düzenli bir fiil olduğunu söyleyeyim öncelikle. Almancada tekil bir kişiye emrederken iki türlü yaparız; ya mastar ekini kaldırıp fiilin kökünü olduğu gibi söyleriz ya da fiilin köküne fazladan bir “-e” eki getiririz. Peki, bunu neye göre yapıyoruz? O da şöyle: Eğer şimdiki zaman çekimlerindeki fiil köklerinde ses değişimi olan düzensiz bir fiil ile emir cümlesi yapıyorsak “-e” ekini getirmiyoruz. Bu yüzden kolaya kaçıp hiç eklemezseniz her halükarda doğru yapmış olursunuz. Örnek olarak “machen” ve “essen” (yemek yemek) fiillerini karşılaştıralım:

Yukarıdaki tabloda düzenli ve düzensiz fiillerle yapılan emir cümleleri arasındaki o çok ince fark gösterilmiştir. Yani “-e” ekini eklemenize hiç gerek yok. Hatta size daha da kısa bir yol vereyim: Eğer fiillerin şimdiki zaman çekimlerini biliyorsanız bundan faydalanın. Tek yapmanız gereken “du” şahıs zamirinin çekim eki olan “-st” ekini fiilden atın. Aşağıdaki tabloyu inceleyiniz:

Yine şimdiki zamanda (Präsens) yapılan fiil çekimlerinden yararlanarak “ihr” ve “Sie” şahıs zamirleri ile yapılan emir cümlelerini kolayca yapabilirsiniz. Ek olarak “Sie” fiilin ardından gelir. Bakınız:

Daha da anlaşılır olması adına ilgili fiillerin yanına şimdiki zaman çekimlerini ekleyip öyle emir kipi kurayım:

Yukarıdaki tabloda da fark ettiğiniz üzere, emir cümlesi yaparken “Sie” şahıs zamiri kullanılırken, “du” ve “ihr” şahıs zamirleri kullanılmamaktadır. Ancak özellikle vurgulamak istenirse, bu zamirler de kullanılabilirler.

Şimdi, pratik bir şekilde emir kipini nasıl yapacağımızı “öffnen” (açmak) fiili üzerinden göstereyim:

1. du: fiilin (şimdiki zaman) “du” çekimini al ve sonundaki “-st” ekini kaldır; şahıs zamiri “du” yu da kaldır. Du öffnest ➡️ Imperativ: öffne!
2. ihr: fiilin (şimdiki zaman) “ihr” çekimini alıp ardından “ihr” şahıs zamirini kaldırın; Ihr öffnet ➡️ Imperativ: öffnet!
3. Sie: fiilin (şimdiki zaman)”Sie” çekimini al; fiilden sonra “Sie” koy Sie öffnen ➡️ Imperativ: öffnen Sie!

Şimdi pratik bir şekilde emir kipini nasıl yapacağımızı “nehmen“ (almak) karışık düzensiz fiili üzerinden gösterelim:

1. du: fiilin (şimdiki zaman) “du” çekimini al ve sonundaki “-st” ekini kaldır; şahıs zamiri “du” yu da kaldır. Du nimmst ➡️ Imperativ: nimm!
2. ihr: fiilin (şimdiki zaman) “ihr” çekimini alıp ardından “ihr” şahıs zamirini kaldırın; Ihr nehmt ➡️ Imperativ: nehmt!
3. Sie: fiilin (şimdiki zaman) “Sie” çekimini al; fiilden sonra “Sie” koy Sie nehmen ➡️ Imperativ: nehmen Sie!

❗ Umlaut olarak ses değişikliği gösteren, yani fiil kökündeki “a,” “o” ve “u” sesleri; “ä,” “ö” ve “ü” şeklinde ses değişikliği yaşayan düzensiz fiilleri ise sanki düzenli bir fiilmiş gibi çekimlediğimizi hayal ederiz ve emir kipi oluştururken de bunları tıpkı düzenli bir fiilmiş gibi davranırız. Haliyle bu tarz düzensiz fiillere “-e” eki getirilebilir.

Şimdi pratik bir şekilde Umlaut olarak ses değişikliği yapan düzensiz fiillerimizden emir kipi nasıl yapacağımızı “laufen” (koşmak) fiili üzerinden gösterelim:

1. du: fiili sanki düzenli bir fiilmiş gibi çekimle (şimdiki zaman) “du” çekimini al; şahıs zamiri “du” ve fiilin sonundaki “-st” ekini kaldır; du laufst ➡️ Imperativ: lauf(e)!
2. ihr: fiilin (şimdiki zaman) “ihr” çekimini alıp ardından “ihr” şahıs zamirini kaldırın; Ihr lauft ➡️ Imperativ: lauft!
3. Sie: fiilin (şimdiki zaman) “Sie” çekimini al; fiilden sonra “Sie” koy; Sie laufen ➡️ Imperativ: laufen Sie!

Ayrılabilen Fiillerde Emir Kipi

Almancada ayrılabilen fiilleri emir kipi yaparken esas fiil kısmını yukarıda anlattıklarımız ışığında emir kipine uygun olacak şekilde çekimleriz. Fiilin ayrılabilen eki ise en sona gider. Bakınız:

Dönüşlü Fiillerde Emir Kipi

Almancada dönüşlü fiiller (Reflexive Verben), belirli bir işin işi yapan özne tarafından kendine veya kendisi için yapıldığını ifade eder. Örneğin “Ich putze mich” (Kendimi temizliyorum) cümlesi bu türden bir eylemi ifade eder. Bu cümledeki “mich” kelimesi ise dönüşlü zamir olarak kullanılmıştır.

Peki, dönüşlü fiillerle Almancada nasıl emir cümleleri yaparız? Benzer şekilde asıl fiil, diğer fiillerde olduğu gibi emir şekillerine girer, dönüşlü zamir ise şahıslara göre değişir. Aşağıdaki tabloyu inceleyiniz:

Emir Cümlelerinde Kibarlık

Emir cümlelerini kibar bir istek formatında ifade etmek için o meşhur “bitte” (lütfen) kelimesinden faydalanırız. “Bitte”nin cümle içindeki konumu vurguya göre çeşitli yerlerde olabilir. Örneğin:

🇩🇪 Fahr bitte vorsichtig!
🇹🇷 Lütfen dikkatli sür!
🇩🇪 Mach(e) bitte das Fenster auf!
🇹🇷 Lütfen pencereyi aç!
🇩🇪 Bitte trinken Sie viel Wasser!
🇹🇷 Lütfen bol su için(iz)!
🇩🇪 Bleibt zu Hause, bitte!
🇹🇷 Evde kalın lütfen!

Özetle, fiil çekimlerini biliyorsan Almancada emir kipini kolay bir şekilde yaparsın diyorum. Bazı kaynaklarda gereksiz bilgiyle bu konuyu anlatıyorlar. Bence gereksiz bir iş yükü, haliyle de kafa karıştırıyor. Neyse, çok konuştum.

Almancada Emir Kipi (Imperativ) yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Dil bilgisinde “kip” dediğimiz şey; bir fiilin zamanını, durumunu veya anlamını belirten çekim ekleridir. Bu çekim ekleri, şahıs zamirlerine (Personalpronomen) göre değişkenlik gösterir. Zaten fiil çekimleri dediğimiz şey de bundan ibarettir. Dolayısıyla her bir fiilin hangi kipte olduğunu anlayacağımız çekimi vardır. Bu çekimleri, düzenli fiiller (Regelmäßige Verben) ve düzensiz fiiller (Unregelmäßige Verben) derslerin detaylarıyla inceledim; bu dersimizde sadece fiillerin “Präsens”taki çekim eklerini göstereceğim. Bakınız:

“Präsens” Hangi Durumlarda Kullanılır?

Almanca dil bilgisinde “Präsens“in bir eylemin veya durumun geçmişte, şu anda ve gelecekte gerçekleştiğini ifade ederken kullanıldığını söylemiştim. Bu anlatımı hangi durumlarda kullanabileceğimizi inceleyelim yeri gelmişken. Almancada “Präsens” kipini kullanabileceğimiz altı farklı durum vardır:

1. Tam şu anda gerçekleşen olayları ifade ederken:

🇩🇪 Ich esse gerade Frühstück.
🇹🇷 Şu anda kahvaltı yapıyorum.
🇩🇪 Maria arbeitet heute im Büro.
🇹🇷 Maria bugün ofiste çalışıyor.
🇩🇪 Es regnet.
🇹🇷 Yağmur yağıyor.
🇩🇪 Wir sehen einen Film im Kino.
🇹🇷 Sinemada film izliyoruz.
🇩🇪 Ich lese gerade ein Buch.
🇹🇷 Şu anda bir kitap okuyorum.

2. Tekrarlanan faaliyetleri ifade ederken:

🇩🇪 Er fährt jeden Tag zur Arbeit.
🇹🇷 Her gün işe gidiyor.
🇩🇪 Wir gehen jeden Samstag schwimmen.
🇹🇷 Her cumartesi yüzmeye gidiyoruz.
🇩🇪 Sie trinkt morgens immer einen Kaffee.
🇹🇷 Sabahları hep kahve içer.
🇩🇪 Ich putze mir zweimal am Tag die Zähne.
🇹🇷 Günde iki kere dişlerimi fırçalarım.

3. Geçmişte başlayıp hala devam eden eylemlerde kullanılır:

🇩🇪 lch wohne seit fünf Jahren hier.
🇹🇷 Beş yıldır burada yaşıyorum.
🇩🇪 Er lernt seit drei Jahren Deutsch.
🇹🇷 Üç yıldır Almanca öğreniyor.
🇩🇪 Wir kennen uns seit der Schulzeit.
🇹🇷 Okul zamanından beri tanışıyoruz.
🇩🇪 Ich arbeite seit drei Jahren in dieser Firma.
🇹🇷 Üç yıldır bu şirkette çalışıyorum.

❗ Ancak belirtmek isterim ki, eğer geçmişte başlayan ilgili olay bitmişse “Perfekt” (di’li geçmiş zaman) kullanılır:

🇩🇪 Seit seinem Unfall habe ich ihn nur ein einziges Mal gesehen.
🇹🇷 Kazadan beri onu sadece bir kez gördüm.

4. Genel gerçekler, fizik kanunlarını ifade ederken:

🇩🇪 Wasser kocht bei 100 Grad Celsius.
🇹🇷 Su, 100 derecede kaynar.
🇩🇪 Die Erde dreht sich um die Sonne.
🇹🇷 Dünya, Güneş’in etrafında döner.
🇩🇪 Der Mount Everest ist der höchste Berg der Welt.
🇹🇷 Everest Dağı, dünyanın en yüksek dağdır.

5. Gelecekte belirli bir tarihte veya zaman diliminde gerçekleşmesi planlanan olayları ifade ederken Almancada şimdiki zaman (Präsens) kullanılır.

🇩🇪 Ich fliege nächste Woche nach Paris.
🇹🇷 Gelecek hafta Paris’e uçacağım.
🇩🇪 Wir haben morgen ein wichtiges Meeting.
🇹🇷 Yarın önemli bir toplantımız var.
🇩🇪 Sie beginnt im August ihre neue Ausbildung.
🇹🇷 Ağustos’ta yeni eğitimine başlayacak.
🇩🇪 Er kommt am Freitag zu Besuch.
🇹🇷 Cuma günü ziyarete gelecek.

❗ Günlük yaşamda, geleceğe yönelik anlamlar içeren ifadeler bağlamdan açıkça anlaşıldığı sürece, “gelecek zaman” (Futur I) yerine “şimdiki zaman” (Präsens) tercih edilir.

🇩🇪 Ich schreibe den Brief heute Abend. 👌🏻 (Präsens)
🇩🇪 Ich werde den Brief heute Abend schreiben. 👍🏻 (Futur I)
🇹🇷 Mektubu bu gece yazacağım.

6. Geçmişte gerçekleşmiş önemli tarihi olayları anlatırken kullanılır. Çünkü bazı tarihsel olaylar genel kabul gören bir bilgi olarak kabul edilir. Türkçede “di’li geçmiş zaman” olarak ifade ettiğimiz bu tarz cümleleri Almancada “Präsens” ile kullanmalıyız.

🇩🇪 1989 fiel die Berliner Mauer.
🇹🇷 1989’da Berlin Duvarı yıkıldı.
🇩🇪 Columbus entdeckte Amerika 1492.
🇹🇷 Columbus, Amerika’yı 1492’de keşfetti.
🇩🇪 Die Französische Revolution begann 1789.
🇹🇷 Fransız Devrimi 1789’da başladı.
🇩🇪 Der erste Mensch landete 1969 auf dem Mond.
🇹🇷 Ay’a ilk insan 1969’da ayak bastı.

❗ Almancada bir şeyin şu anda olduğunu vurgulamak için bazı alternatif yolları kullanabiliriz:

1. das Präsens + zarf
   • 🇩🇪 Meine Mutter kocht gerade das Abendessen.
   • 🇹🇷 Annem şu anda akşam yemeğini pişiriyor.
2. beim + “isimleştirilmiş fiil”
   • 🇩🇪 lch bin beim Bügeln.
   • 🇹🇷 Ütü yapıyorum.
3. eben/gerade dabei sein zu + Fiil
   • 🇩🇪 Maria ist gerade dabei, eine E-Mail zu schreiben.
   • 🇹🇷 Maria hala e-posta yazıyor.

Almancada Şimdiki Zaman (Präsens) yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.