Yukarıdaki örneğimizde, “mögen” yardımcı fiili, cümlenin öznesine uygun olarak (bu örnekte birinci tekil şahıs “ich” için) “şimdiki zamanda” (Präsens) çekimlenmiştir. “Mögen” fiilinin “Konjunktiv II” çekimli hali olan “möchten” ise “istemek” anlamına gelmektedir. Bakınız:

Daha iyi anlaşılması adına aşağıdaki karşılaştırmaya bakınız:

Almancada “mögen” fiilini genellikle bir şeyi (isim) sevdiğimizi veya beğendiğimizi ifade etmek için kullanırız, başka bir fiille doğrudan birlikte kullanılmaz.

🇩🇪 Ich mag klassische Musik.
🇹🇷 Klasik müzik severim.
🇩🇪 Ich mag italienisches Essen.
🇹🇷 İtalyan yemeklerini severim.
🇩🇪 Ihr mögt Fußball, nicht wahr?
🇹🇷 Futbolu seviyorsunuz, değil mi?
🇩🇪 Mögen sie Schokoladeneis nicht?
🇹🇷 Çikolatalı dondurma sevmez misin?
🇩🇪 Ich mag diese Farbe nicht.
🇹🇷 Bu rengi sevmedim.

Almancada “mögen” fiilini kullanırken, beğeniyi farklı derecelerde ifade etmek için çeşitli ifadeler kullanabilirsiniz. Bakınız:

1. “Mögen … besonders gern” (bir şeyi özellikle çok sevmek):

🇩🇪 Ich mag Schokolade besonders gern.
🇹🇷 Bilhassa çikolatayı severim.
🇩🇪 Wir mögen die Herbstfarben besonders gern.
🇹🇷 Sonbahar renklerini özellikle seviyoruz.

2. “Mögen … (sehr) gern” (bir şeyi çok sevmek, bayılmak):

🇩🇪 Ich mag Döner sehr gern.
🇹🇷 Dönere bayılırım.
🇩🇪 Sie mag den Duft von Lavendel gern.
🇹🇷 Lavanta kokusunu çok sever.

3. “Mögen … nicht gern” (bir şeyi çok sevmemek)

🇩🇪 Ich mag Fisch nicht gern.
🇹🇷 Balık sevmem.
🇩🇪 Er mag heiße Sommer nicht gern.
🇹🇷 Sıcak yazları sevmez.

4. “Mögen … überhaupt nicht gern” (bir şeyi hiç sevmemek)

🇩🇪 Ich mag Spinat überhaupt nicht gern.
🇹🇷 Ispanağı hiç sevmem.
🇩🇪 Sie mögen Horrorfilme überhaupt nicht gern.
🇹🇷 Korku filmlerini hiç sevmezler.

Almancada “Möchten” Fiili

“Mögen” fiilinin “Konjunktiv II” çekimi olan “möchten” ise “istemek” anlamına gelir ve “mögen”den farklı olarak bir başka fiille kullanılabilir.

🇩🇪 Ich möchte heute Abend Pizza essen.
🇹🇷 Bu akşam pizza yemek istiyorum.
🇩🇪 Möchtest du ein Glas Wasser?
🇹🇷 Bir bardak su ister misin?
🇩🇪 Er möchte in den Urlaub fahren.
🇹🇷 Tatile gitmek istiyor.
🇩🇪 Wir möchten einen neuen Film sehen.
🇹🇷 Yeni bir film izlemek istiyoruz.
🇩🇪 Sie möchten zusammen ein Buch schreiben.
🇹🇷 Birlikte bir kitap yazmak istiyorlar.

❗ “Möchten” fiili, neyi istediğimizi belirteceğimiz nesneye ihtiyaç duyduğundan bu nesneyi “Akkusativ” (ismin -i hali) halde çekimler.

🇩🇪 Sie möchte eine Tasse Kaffee.
🇹🇷 Bir fincan kahve istiyor.
🇩🇪 Wir möchten den neuen Film sehen.
🇹🇷 Yeni filmi izlemek istiyoruz.
🇩🇪 Ich möchte einen Kaffee, bitte.
🇹🇷 Bir kahve alabilir miyim, acaba (lütfen).

❗ Bulunduğumuz ortamlarda cümlelerimizin bağlamını anlaşılır kılacağı için esas fiilin kullanılmasına gerek kalmaz, “möchten” o anlamı karşılar. Tabi Türkçe çevirisinde ilgili anlamı yadsıyamayız, aman dikkat! Örneğin:

1. Essen (yemek yemek). Örneğin, bir restoranda sipariş verirken:

🇩🇪 Ich möchte eine Pizza (essen), bitte.
🇹🇷 Pizza alabilir miyim, acaba.

2. Trinken (içmek). Örneğin, kafede bir bardak kahve siparişi verirken:

🇩🇪 Ich möchte eine Tasse Kaffee (trinken), bitte.
🇹🇷 Bir fincan kahve alabilir miyim, acaba.

3. Haben (sahip olmak). Örneğin, rezervasyon yaparken:

🇩🇪 Möchten Sie einen Fensterplatz (haben)?
🇹🇷 Cam kenarı ister misiniz?

4. Fahren (gitmek/sürmek). Örneğin, bir seyahat planında:

🇩🇪 Ich möchte nach München (fahren).
🇹🇷 Münih’e gitmek istiyorum.

Almancada “Mögen” Fiili yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Örneğimizde, “sollen” kip belirteci, bir kişinin başka bir kişinin annesini aramasının gerektiği (bir öneri, bir beklenti, bir yapılması gereken eylem) anlamında kullanılmıştır. Cümlede “sollen” yardımcı fiili, cümlenin öznesine uygun olarak (bu örnekte birinci tekil şahıs “ich” için) “şimdiki zamanda” (Präsens) çekimlenmiş ve esas fiilin olduğu yere gelmiştir. Esas fiil ise mastar (Infinitiv) haliyle cümlenin sonuna gitmiştir. Yeri gelmişken “sollen” yardımcı fiilinin zamanlardaki çekimini vereyim:

“Sollen” Fiili Hangi Durumlarda Kullanılır?

1. Bir şeyin yapılması gerektiği durumları, tavsiye vermeyi ifade eder:

🇩🇪 Der Arzt empfiehlt, er soll mehr Wasser trinken.
🇹🇷 Doktor daha fazla su içmesini öneriyor.
🇩🇪 Man sollte öfter spazieren gehen, um gesund zu bleiben.
🇹🇷 Sağlıklı kalmak için daha sık yürüyüş yapmalısınız.
🇩🇪 Du sollst pünktlich zur Schule gehen.
🇹🇷 Okula zamanında gitmelisin.

2. Toplumda veya belirli bir ortamda uyulması gereken ve artık kanıksanmış kuralları ifade etmek, bir başkasına hatırlatmak için kullanılır:

🇩🇪 In der Bibliothek soll man leise sprechen.
🇹🇷 Kütüphanede sessizce konuşmalısınız.
🇩🇪 Bei der Prüfung soll man seine Handys abgeben.
🇹🇷 Sınavda cep telefonlarını teslim etmeniz gerekir.

4. Ahlaki ve etik bir yükümlülüğü ifade etmek için kullanılabilir:

🇩🇪 Wir sollen unsere Umwelt schützen.
🇹🇷 Çevremizi korumamız gerekiyor.
🇩🇪 Du sollst deine Versprechen halten.
🇹🇷 Sözlerini tutman gerekiyor.

5. Bir kişinin veya şeyin belirli bir şekilde davranması ifade eder:

🇩🇪 Es wird erwartet, dass er pünktlich zur Sitzung kommt.
🇹🇷 Toplantıya zamanında gelmesi bekleniyor.
🇩🇪 Alle Mitarbeiter sollen die Sicherheitsvorschriften befolgen.
🇹🇷 Tüm çalışanlar güvenlik yönetmeliklerine uymalıdır.

6. Birinin kişisel görüşünü veya inancını ifade etmek için kullanılabilir:

🇩🇪 Sie denkt, sie soll ihre Talente besser nutzen.
🇹🇷 Yeteneklerini daha iyi kullanması gerektiğini düşünüyor.
🇩🇪 Er ist überzeugt, er soll sein Bestes geben.
🇹🇷 Elinden gelenin en iyisini yapması gerektiğine inanıyor.
🇩🇪 Er fühlt, dass er ein Vorbild sein soll.
🇹🇷 Bir rol model olması gerektiğini hissediyor.
🇩🇪 Er ist der Meinung, dass er mehr Verantwortung übernehmen soll.
🇹🇷 Daha fazla sorumluluk alması gerektiğini düşünüyor.

Almancada “Sollen” Fiili yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Yukarıdaki örneğimizde, “dürfen” kip belirtecinin, cümlenin öznesine uygun olarak (bu örnekte birinci tekil şahıs “ich” için) “şimdiki zamanda” (Präsens) çekimlenmiştir. Cümle içindeki konumu ise esas fiilin olduğu yer olmuştu. Tabiri caizse yerinden ettiği esas fiil “gehen” ise mastar (Infinitiv) haliyle cümlenin sonuna gitmiştir.

Şimdiki zamanda çekimlerine bakalım:

“Dürfen” Fiili Hangi Durumlarda Kullanılır?

1. Bir şeyi yapmak için izin istemek ya da yapılmasına izin verme anlamı taşır. Türkçe çevirilerde “-e/a bilmek” şeklinde kullanılsa da burada o şeyi yapmaya “izinli olunduğumuzu” ya da “izin verdiğimizi” anlatır. Örneğin:

🇩🇪 Hier dürfen Sie rauchen.
🇹🇷 Burada sigara içebilirsiniz.
🇩🇪 Du darfst meinen Laptop benutzen.
🇹🇷 Bilgisayarımı kullanabilirsin.
🇩🇪 Man darf die Bibliothek benutzen.
🇹🇷 Kütüphaneyi kullanmak serbesttir.
🇩🇪 Sie dürfen hier parken.
🇹🇷 Buraya park edebilirsiniz.
🇩🇪 Ich darf heute früher nach Hause gehen.
🇹🇷 Bugün eve erken gidebileceğim.

2. Bir eylemin yasak olduğunu ifade etmek için olumsuz bir yapıda (nicht dürfen) kullanılır. Bu durumda, yapılmaması gereken bir durumu ifade eder:

🇩🇪 Hier darf man nicht laut sprechen.
🇹🇷 Burada yüksek sesle konuşamazsınız.
🇩🇪 Du darfst hier nicht parken.
🇹🇷 Buraya park edemezsin.
🇩🇪 Familien mit Kindern dürfen sich in diesem Hotel nicht anmelden.
🇹🇷 Bu otele çocuklu aileler kabul edilmemektedir.
🇩🇪 Kinder dürfen diesen Film nicht sehen.
🇹🇷 Çocukların bu filmi izlemesine izin verilmemektedir.
🇩🇪 Hier dürfen Sie nicht rauchen.
🇹🇷 Burada sigara içemezsiniz.

3. Almancada “dürfen” yardımcı fiili, nazik bir şekilde bir istekte bulunmak ya da rica etmek için kullanılabilir. Daha resmi veya saygılı bir şekilde izin istemeyi anlattığından kibarlık içeren anlatımlarda kullanılır:

🇩🇪 Darf ich hier sitzen?
🇹🇷 Buraya oturabilir miyim?
🇩🇪 Darf ich Ihr Telefon benutzen?
🇹🇷 Telefonunuzu kullanabilir miyim?
🇩🇪 Dürfen wir hereinkommen?
🇹🇷 İçeri girebilir miyiz?
🇩🇪 Darf ich das Fenster öffnen?
🇹🇷 Pencereyi açabilir miyim?

4. Bazı durumlarda tavsiye veya uyarı cümlelerinde kullanılarak, bir şeyi yapmamak gerektiğini belirtir. Çocuklara her ne kadar izin verilmese de bazı şeyleri yapma ihtimallerini düşünün işte tam da öylesi durumlarda kullanılır:

🇩🇪 Du darfst diesen Brief nicht verlieren.
🇹🇷 Bu mektubu kaybetmemelisin.
🇩🇪 Kinder dürfen nicht alleine schwimmen.
🇹🇷 Çocuklar tek başlarına yüzmemeli.
🇩🇪 Du darfst nicht zu spät kommen.
🇹🇷 Geç kalmamalısın.

5. Bir müşteriye hizmet sunmak için kullanabiliriz:

🇩🇪 Darf ich Ihnen einen Kaffee anbieten?
🇹🇷 Size bir kahve ikram edebilir miyim?

6. Nazikçe bir iyilik rica etmek için kullanabiliriz:

🇩🇪 Darf ich Ihnen helfen?
🇹🇷 Size yardım edebilir miyim?
🇩🇪 Dürfte ich Sie um einen Gefallen bitten?
🇹🇷 Sizden bir ricada bulunabilir miyim?

7. İki kişi arasında resmi bir tanıştırma yapmak için kullanabiliriz:

🇩🇪 Darf ich Ihnen Herrn Müller vorstellen?
🇹🇷 Sizi Bay Müller ile tanıştırabilir miyim?

Almancada “Dürfen” Fiili yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Yukarıdaki örneğimizde, “müssen” yardımcı fiili, cümlenin öznesine uygun olarak (bu örnekte birinci tekil şahıs “ich” için) “şimdiki zamanda” (Präsens) çekimlenmiş ve esas fiilin olduğu yere gelmiştir. Esas fiil ise mastar (Infinitiv) haliyle cümlenin sonuna gitmiştir. Yeri gelmişken “müssen” yardımcı fiilinin zamanlardaki çekimini vereyim:

“Müssen” Fiili Hangi Durumlarda Kullanılır?

1. Gereklilik, zorunluluk, ihtiyaç vb. bildiren durumlarda kullanılabilir:

🇩🇪 Wir müssen das Projekt bis Freitag abschließen.
🇹🇷 Projeyi cumaya kadar tamamlamamız gerekiyor.
🇩🇪 Du musst deine Hausaufgaben machen.
🇹🇷 Ödevlerini yapmalısın.

2. Yasalar, kurallar veya talimatlar doğrultusunda yapılması gereken şeyleri belirtir.

🇩🇪 Man muss hier leise sein.
🇹🇷 Burada sessiz olunmalı.
🇩🇪 Du musst das Handy im Unterricht ausstellen.
🇹🇷 Derste telefonu kapatmalısın.
🇩🇪 Jeder muss sich an die Regeln halten.
🇹🇷 Herkesin kurallara uyması gerekir.

❗ Ancak bir şeyin yapılmasının kesinlikle yasak olduğu ve bu eylemi gerçekleştirmemenin zorunlu olduğu durumlarda “nicht dürfen” kullanılır.

🇩🇪 Du darfst hier nicht rauchen.
🇹🇷 Burada sigara içemezsin (Yasak).
🇩🇪 Wir dürfen in diesem Bereich keine Fotos machen.
🇹🇷 Bu alanda fotoğraf çekemeyiz (Yasak).
🇩🇪 Du darfst das Auto ohne Führerschein nicht fahren.
🇹🇷 Ehliyetsiz araba süremezsin. (Yasak)
🇩🇪 Man darf in diesem Bereich nicht parken.
🇹🇷 Bu alana park etmeniz yasaktır. (Yasak)

3. “Samimiyetin, tanışıklığın el verdiği durumlarda” emir anlamı vermek için kullanılır. Örneğin, bir annenin saat geç olduğu için çocuğuna söylediği “yatağa yatma vakti geldi!” gibi ifadelerde kullanılır.

🇩🇪 Du musst deine Zähne putzen, bevor du ins Bett gehst.
🇹🇷 Yatmadan önce dişlerini fırçalamalısın.
🇩🇪 Du musst sofort ins Bett.
🇹🇷 Hemen yatmalısın.

4. Mantıklı bir çıkarım yapmak için kullanılabilir. Ancak olumsuz çıkarımlar için “nicht müssen” değil “nicht können” kullanılır.

🇩🇪 Max hat den ganzen Tag gearbeitet, er muss sehr müde sein.
🇹🇷 Max bütün gün çalıştı çok yorgun olmalı.
🇩🇪 Sarah hat die ganze Woche gelernt, sie muss die Prüfung bestanden haben.
🇹🇷 Sarah bütün hafta ders çalıştı sınavı geçmiş olmalı.
🇩🇪 Es ist schon spät, die Kinder müssen schon schlafen.
🇹🇷 Zaten geç oldu çocuklar uyuyor olmalı.
🇩🇪 Julia spielt Volleyball, also kann sie nicht krank sein.
🇹🇷 Julia tenis oynuyor, bu yüzden hasta olamaz.

❗ “Nicht müssen” elbette kullanılabilir ancak “gerek yok” anlamını “nicht müssen” yerine “brauchen (ihtiyaç duymak)” fiilinin olumsuz biçimi (brauchen + nicht) ile ifade ederiz. Bu kullanımla bir görevin veya eylemin yapılmasının zorunlu olmadığını daha yumuşak, daha doğal, daha seçkin bir şekilde ifade ederiz.

🇩🇪 Du musst nicht hier bleiben. 👍🏻
🇩🇪 Du brauchst nicht hier zu bleiben. 👌🏻
🇹🇷 Burada kalmak zorunda değilsin.

Her iki cümle de aynı anlama geliyor. Ancak ikinci cümle, bu eylemin gerçekleştirilmesinin gerekli olmadığını daha yumuşak bir tonda ifade ediyor. Zaten bu yüzden günlük dilde sıkça kullanılır.

Almancada “Müssen” Fiili yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Yukarıdaki örneğimizde, “wollen” yardımcı fiili, cümlenin öznesine uygun olarak (bu örnekte birinci tekil şahıs “ich” için) “şimdiki zamanda” (Präsens) çekimlenir ve esas fiilin olduğu yere gelmiştir. Esas fiil ise mastar (Infinitiv) haliyle cümlenin sonuna gitmiştir. Yeri gelmişken “wollen” fiilinin şimdiki zamanda çekimini vereyim:

Bir şey yapmayı ya da niyetini ifade etmek istediğinizde “wollen” yardımcı fiili yerine pekala “möchten” de kullanılabilir. Ne de olsa Türkçe çevirilerinde aynı anlama geliyorlar değil mi? Aslında değil. İkisi arasında çok ciddi bir mod farkı var. Mesela Türkçe çevirileri birebir aynı olan aşağıdaki iki cümleyi inceleyelim.

🇩🇪 Ich will ein neues Auto kaufen.
🇩🇪 Ich möchte ein neues Auto kaufen.
🇹🇷 Yeni bir araba almak istiyorum.

Burada cümleyi kuran kişi ya birine bir şey söylüyor ya da kendi kendine hayal kuruyordur. Salt bu cümlelere bakıp bundan emin olamasak da kullanılan fiil sayesinde böylesi bir mod farkı olduğunu görebiliyoruz aslında.

Hele de bir başkasından bir şey isterken bu iki fiil birbiri yerine kullanamazsınız. “Wollen” daha doğrudandır. Tabiri caizse diler gibi ister. Tonunda “Balkonlu bir evim olsaydı iyi olurdu” gibi bir hava vardır. “Möchten” ise “birinden bir şeyi istemek” gibi bit anlama sahiptir aslında. Zaten sipariş diyaloglarımızı görmüşseniz orada sıklıkla “möchten” yardımcı fiilinin kullanıldığını, nazik bir ton taşıdığını göreceksinizdir.

Örnekle zenginleştireyim: “Wollen” ile karşınızdaki kişiden bir şey istemediğinizi, sadece ne yapmak istediğimizi belirttiriz. Örneğin, “Ich will fernsehen.” dediğinizde, sadece “Televizyon izlemek istiyorum.” diyorsunuz. Doğrudan ve açık bir ifadedir, naziklik veya izin isteme gibi bir anlam taşımaz.

Aynı cümleyi “möchten” ile kurduğumuzda “istemek” anlamı daha kibar ve nazik bir tona bürünüyor. Karşının kibarca onayı isteniyor bir nevi. Yani cümleyi; “Ich möchte fernsehen.” şeklinde söylediğinizde, “Televizyon izlemek istiyorum.” demiş olursunuz ama nazik bir şekilde izin isteyeceğinizi ima edersiniz. Hatta devamında: “Haben Sie etwas dagegen?” (Sakıncası yoksa?) gibi bir soru cümlesi ekleyebilirsiniz.

Kısacası, “wollen” daha doğrudan ve net bir istek ifade ederken, “möchten” daha kibar ve dolaylı bir istek ifade eder. Özellikle başkalarından bir şey isterken, “möchten” kullanmak daha nazik bir yaklaşım olarak görülür. İşte ikisi arasındaki fark da işte bu tondur. Umarım anlaşılmıştır. Sıra geldi “wollen” fiilinin hangi durumlarda kullanıldığını incelemeye…

“Wollen” Hangi Durumlarda Kullanılır?

1. Dilek anlatan ifadelerde kullanılır:

🇩🇪 Ich will Arzt werden.
🇹🇷 Doktor olmak istiyorum.
🇩🇪 Anna will nächstes Jahr in Frankreich Urlaub machen.
🇹🇷 Anna gelecek yıl Fransa’ya tatile gitmek istiyor.
🇩🇪 Willst du mit mir tanzen?
🇹🇷 Benimle dans etmek ister misin?
🇩🇪 Wir wollen ein neues Auto kaufen.
🇹🇷 Yeni bir araba almak istiyoruz.

2. İstek anlatan ifadelerde kullanılır:

🇩🇪 Ich will einen Kaffee trinken.
🇹🇷 Kahve içmek istiyorum.
🇩🇪 Ich will einen Hamburger essen.
🇹🇷 Hamburger yemek istiyorum.

“Wollen” Hangi Yapılarla Kullanılır?

Almancada “wollen” fiili, şu beş durum içinde karşınıza çıkabilir:

1. “wollen . . . gern + mastar” yapısı, bir şeyi yapma arzusunu ifade eder. Örneğin; “Ich will gern ein Buch lesen.” (Kitap okumak istiyorum.) cümlesindeki “gern” kelimesi, okumayı ne kadar arzuladığınızı vurgulamaktadır.

2. “wollen . . . unbedingt” ifadesi, bir şeyi mutlaka yapmak istediğinizi ifade eder. Örneğin bir futbol takımının “Wir wollen unbedingt dieses Spiel gewinnen.” (Bu maçı kesinlikle kazanmak istiyoruz.) şeklindeki ifadesi, maçı kazanmak için kararlı olduğu ve sadece onu istemektedir. Tabiri caizse bir B, C vb. planı yok sadece A planını gerçekleştirmek istiyor.

3. “wie + özne + wollen” yapısı, bir kararın tamamen başka bir kişiye bırakıldığını ifade eder. Hani zaman zaman “Sen nasıl istersen.” deriz ya hah işte onu: “Wie du willst.” şeklinde söyleriz.

4. “wollen . . . nicht + Partizip II + haben/sein” yapısı, bir kişinin bir şeyi yapmış olmayı kabul etmek istemediğini gösterir. Örneğin, “Er will den Fehler nicht gemacht haben.” (Hata yaptığını kabul etmek istemiyor.) cümlesinde, kişinin aslında hata yaptığını ama bunu kabul etmek istemediğini anlıyoruz.

5. “wollen nichts damit zu tun haben” ifadesi, kişinin bir şeyle hiç ilgisi veya alakası olmak istemediğini anlatır. Örneğin, “Ich will nichts mit diesem Projekt zu tun haben.” (Bu projeyle hiçbir ilgim olsun istemiyorum.) cümlesinde kişi, projeye en ufak dahi karışmak istemediğini net bir şekilde ifade ediyor.

Almancada “Wollen” Fiili yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

İkisi de şimdiki zamanda (Präsens) kurulan bu cümlede “können” fiili, cümlenin öznesine uygun olarak (bu örnekte birinci tekil şahıs “ich” için) şimdiki zamanda çekimlenmiştir ve cümledeki esas fiil olan “sprechen” mastar (Infinitiv) haliyle cümlenin sonuna gitmiştir. “Können” dedik niye “kann” oldu diyorsanız “können” fiilinin şimdiki zamanda (Präsens) çekimini incelemeye başlayabiliriz.

Örnek cümleler üzerinden “können”in kullanımını inceleyebiliriz artık.

❗ “Können” fiili bazen belirli cümle yapılarına veya ifadelerine bağlı olarak cümlede tek başına kullanılabilir. Bu ise genellikle bağlamdan anlaşılabilen durumlarda görülür. Bakınız:

Anna: Ich habe die Hausaufgaben gemacht. Was machen wir jetzt (Ödevlerimi yaptım. Şimdi ne yapacağız?)
Thomas: Wir könnten ins Kino gehen, wenn du möchtest. (İstersen sinemaya gidebiliriz.)
Anna: Gute Idee! Können wir um 19 Uhr gehen? (İyi fikir! Saat 19:00’da gidebilir miyiz?)
Thomas: Ja, das können wir. Ich hole die Tickets. (Evet, gidebiliriz. Biletleri alırım.)

“Können” Hangi Durumlarda Kullanılır?

1. “Können” kip belirteci, yapmaya muktedir olduğumuz işi gösteren yetenek anlatımlarında yaygın bir şekilde kullanılır (Fähigkeit):

🇩🇪 Haaland kann sehr gut Fußball spielen.
🇹🇷 Haaland çok iyi futbol oynayabilir.
🇩🇪 Philip kann gut tanzen.
🇹🇷 Philip iyi dans edebiliyor.
🇩🇪 Sie kann sehr gut singen.
🇹🇷 Çok iyi şarkı söyleyebilir.

2. Öğrenmek için çabaladığımız bir şeyi artık bildiğimizi anlatmak için kullanabiliriz:

🇩🇪 Ich kann die Melodie der österreichischen Nationalhymne.
🇹🇷 Avusturya milli marşının melodisini biliyorum.
🇩🇪 Julia kann Spanisch.
🇹🇷 Julia İspanyolca biliyor.
🇩🇪 Ich kann Deutsch sprechen.
🇹🇷 Almanca konuşabilirim.

3. “Können” fiili ile olasılık anlatımı verebiliriz (Möglichkeit):

🇩🇪 Ich kann mich irren.
🇹🇷 Yanılıyor olabilirim.
🇩🇪 Heute kann es regnen.
🇹🇷 Bugün yağmur yağabilir.
🇩🇪 Wir können morgen ins Kino gehen.
🇹🇷 Yarın sinemaya gidebiliriz.

4. Kibar isteklerde kullanılabilir (Höffliche Bitte):

🇩🇪 Kann ich herein?
🇹🇷 Girebilir miyim?
🇩🇪 Können Sie mir einen Gefallen tun?
🇹🇷 Bana bir iyilik yapabilir misin?
🇩🇪 Kannst du mir helfen?
🇹🇷 Bana yardım eder misin?

5. Samimiyet içeren izin verme ifadelerinde kullanılabilir (Erlaubnis):

🇩🇪 Du kannst jetzt gehen.
🇹🇷 Şimdi gidebilirsin.
🇩🇪 Du kannst das Buch behalten.
🇹🇷 Kitap sende kalabilir.

❗ Eğer otoriter bir figürün izin vermesi anlatılıyorsa “dürfen” kullanılır.

🇩🇪 Sie dürfen das Dokument einsehen.
🇹🇷 Belgeyi inceleyebilirsiniz.

Almancada “Können” Fiili yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

1. “Können, dürfen, wollen, müssen, sollen, mögen” kip belirteçlerinin bulunduğu cümlelerde ana fiil mastar halinde kullanılır.

🇩🇪 Ich kann heute nicht kommen.
🇹🇷 Bu akşam gelemem.
🇩🇪 Wir dürfen hier nicht parken.
🇹🇷 Burada park edemeyiz (izinli değiliz).
🇩🇪 Sie will nach Deutschland reisen.
🇹🇷 Almanya’ya seyahat etmek istiyor.
🇩🇪 Ich muss morgen früh aufstehen.
🇹🇷 Yarın sabah erken kalkmak zorundayım.
🇩🇪 Er soll früher nach Hause kommen.
🇹🇷 Eve erken gelsin.
🇩🇪 Ich mag Pizza essen.
🇹🇷 Pizza yemeyi seviyorum.

2. “Lassen” fiilinin ettirgen bir anlam kazandırdığı yardımcı fiil görevindeki cümlelerde ana fiil mastar halde olur.

🇩🇪 Ich lasse mein Auto reparieren.
🇹🇷 Arabamı tamir ettiriyorum.
🇩🇪 Ich lasse meine Haare schneiden.
🇹🇷 Saçlarımı kestiriyorum.

❗ “Lassen” fiili, “bırakmak, izin vermek” anlamında kullanıldığında da fiilini mastar halinde alır.

🇩🇪 Er lässt die Kinder spielen.
🇹🇷 Çocukların oynamasına izin veriyor.
🇩🇪 Er lässt die Fenster offen.
🇹🇷 Pencereleri açık bırakıyor.
🇩🇪 Wir lassen die Tür offen, damit die Katze rein und raus kann.
🇹🇷 Kedinin girip çıkabilmesi için kapıyı açık bırakıyoruz.

3. Şu fiillerden sonra kullanılan fiiller cümlede mastar halinde bulunur:

1. hören (duymak)
   • 🇩🇪 Ich höre die Vögel singen.
   • 🇹🇷 Kuşların cıvıltısını duyuyorum.
2. sehen (görmek)
   • 🇩🇪 Ich sehe die Kinder spielen.
   • 🇹🇷 Çocukların oynadığını görüyorum.
3. fühlen (hissetmek)
   • 🇩🇪 Sie fühlt die Sonne scheinen.
   • 🇹🇷 Güneşin parladığını hissediyor.
4. helfen (yardım etmek)
   • 🇩🇪 Er hilft mir kochen.
   • 🇹🇷 Yemek yapmama yardım ediyor.
5. lernen (öğrenmek)
   • 🇩🇪 Sie lernt Italienisch sprechen.
   • 🇹🇷 İtalyanca konuşmayı öğreniyor.
6. lehren (öğretmek)
   • 🇩🇪 Der Lehrer lehrt die Schüler schreiben.
   • 🇹🇷 Öğretmen öğrencilere yazmayı öğretiyor.
7. bleiben (kalmak)
   • 🇩🇪 Wir bleiben hier wohnen.
   • 🇹🇷 Burada kalacağız.

4. “Werden” fiili yardımcı fiil olarak kullanıldığında cümledeki ana fiil mastar halde kullanılır:

🇩🇪 Wir werden bald nach Berlin fahren.
🇹🇷 Yakında Berlin’e gideceğiz.
🇩🇪 Ich werde morgen einen Kuchen backen.
🇹🇷 Yarın kek pişireceğim.
🇩🇪 Sie wird nächste Woche ein neues Auto kaufen.
🇹🇷 Gelecek hafta yeni bir araba alacak.

Almancada Fiilleri Mastar İsteyen Fiiller yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Fiilimiz düzensiz çekime sahiptir. Aşağıdaki tabloda şimdiki zaman (Präsens) çekimi verilmiştir:

1. İsimlerle kullanımı:

“Werden” fiili; bir kişinin, nesnenin veya durumun bir başka duruma dönüşmesini ifade eder. Bu kullanımda, “werden” fiili esas fiil olarak, belirli bir özellik veya duruma geçişi anlatır. Dolayısıyla “-ecek/-acak” anlamı barındırır. O geçişi anlattığı isim ise “Nominativ” (ismin yalın hali) kullanılır.

🇩🇪 Sie wird eine gute Ärztin.
🇹🇷 İyi bir doktor olacak.
🇩🇪 Wir werden gute Freunde.
🇹🇷 Biz iyi arkadaşlar olacağız.
🇩🇪 Die Stadt wird eine moderne Metropole.
🇹🇷 Şehir modern bir metropol haline gelecek.

2. “Werden” fiili, sıfatlarla birlikte kullanılarak bir kişinin veya nesnenin o özelliği kazanacağını belirtir (sıfat yüklem görevinde kullanılmalı).

🇩🇪 Der Himmel wird dunkel.
🇹🇷 Gökyüzü kararıyor.
🇩🇪 Die Suppe wird kalt.
🇹🇷 Çorba soğuyor.

3. Büyünce ne olacaksın diye bize çocukken sorarlardı ya. Hah işte, ileride ne olmak istediğimizi, hangi mesleği seçmek istediğimizi “werden” ile anlatırız.

🇩🇪 Ich werde Lehrer.
🇹🇷 Öğretmen olacağım.
🇩🇪 Du wirst ein guter Koch.
🇹🇷 İyi bir aşçı olacaksın.

4. Almancada “werden” fiili, yardımcı fiil olarak kullanıldığında gelecek anlatımları olan “Futur I, Futur II” ile “edilgen çatı” olarak bilinen “Passiv” anlatımı sağlar. İlgili konular, ayrı derslerde anlatılmıştır.

• Passiv (edilgen çatı)
• Futur I (gelecek zaman)
• Futur II (gelecekte bitmiş zaman)

❗Almancada “werden” fiili, ana fiil olarak kullanıldığında İngilizcedeki “to become” fiiliyle aynı anlamda olur. Eğer İngilizce biliyorsanız bu açıdan bakabilirsiniz.

Almancada “Werden” Fiili yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Almancada “Sein” Fiili ve Çekimi

Dersimize ilk olarak “sein” fiilinin çekimiyle başlayalım. Düzensiz bir fiil olup çekimi sadece düzenli fiillerden değil düzensiz fiillerden bile farklıdır. Nevi şahsına münhasır bir fiil çekimi olan “sein” fiilin şimdiki zamandaki (Präsens) fiil çekim aşağıdaki tablodaki gibidir:

Almancada “sein” fiili, cümlede esas fiil olarak kullanıldığında “olmak” anlamına gelir. Ancak “sein” fiilini, Türkçede isimleri “yüklemleştirmek” (yani onları fiilleştirmek) için kullandığımız ek eylemler (-idi, -imiş, -dir) gibi bir işlevde daha sık kullanırız. Parantez içine yazdığım ek eylemlerin isimleri zamansal olarak kafanızı karıştırmış olabilir. Bundan dolayı hangi zamanı temsil ettiğini ayrı ayrı tablolar halinde ve “kişi ekleri” ekli bir şekilde göstermeye karar verdim.

1. Geniş zamanda (Präsens) “sein” fiili çekimi:

🇩🇪 Ich bin ein Student.
🇹🇷 Ben bir öğrenciyim.
🇩🇪 Das Wetter ist heute schön.
🇹🇷 Hava bugün güzel.
🇩🇪 Wir sind glücklich.
🇹🇷 Biz mutluyuz.

2. Bilinen geçmiş zamanda (Präteritum) “sein” fiili çekimi:

🇩🇪 Ich war müde.
🇹🇷 Yorgundum.
🇩🇪 Thomas war gestern krank.
🇹🇷 Thomas dün hastaydı.
🇩🇪 Wir waren letztes Jahr in Berlin.
🇹🇷 Geçen yıl Berlin’deydik.
🇩🇪 Das Wetter war letzte Woche kalt.
🇹🇷 Geçen hafta hava soğuktu.

3. Öğrenilen geçmiş zamanda (Plusquamperfekt) “sein” fiili çekimi:

🇩🇪 Er war ein Arbeiter gewesen.
🇹🇷 İşçiymiş.
🇩🇪 Sie war eine Ärztin gewesen.
🇹🇷 Doktormuş.
🇩🇪 Er war ein Schriftsteller gewesen.
🇹🇷 Yazar imiş.
🇩🇪 Sie war eine Ingenieurin gewesen.
🇹🇷 Mühendis imiş.

Merak etmeyin, zamanların (Präteritum ve Plusquamperfekt) detaylı anlatımları ayrıca yapılmıştır. Burada sadece “sein” fiilinin kullanımına odaklanmak istiyorum. O zaman yeri gelmişken, “sein” fiilinin Almancada hangi dil bilgisi konularında kullanıldığını inceleyelim. Almancada “sein” fiili yardımcı fiil olarak kullanıldığında aşağıdaki dil bilgisi konularında kullanılır:

• Perfekt (di’li geçmiş zaman)
• Plusquamperfekt (mişli geçmiş zaman)
• Futur II (gelecekte bitmiş zaman)
• Passiv (edilgen çatı)
• Zustandspassiv

“Sein” Nasıl Kullanılır?

Almanca cümlelerde özne genelde “Nominativ” kullanılır. Almancada “sein” fiili ek olarak “Nominativ” (İsmin yalın hali) halde bir nesne alır.

🇩🇪 Diese Katze ist unser Haustier.
🇹🇷 Bu kedi bizim evcil hayvanımız.
🇩🇪 Dieser Junge ist mein Freund.
🇹🇷 Bu çocuk benim arkadaşım

❗ “Sein” fiilini ölçüm bildiren bir kelime takip ederse (Örneğin; ağırlık, uzunluk, zaman vb.) “Akkusativ” (İsmin -i hali) olur. Bakınız:

🇩🇪 Der Tisch ist einen Meter lang.
🇹🇷 Tablo bir metre uzunluğunda.
🇩🇪 Das Paket ist zwei Kilogramm schwer.
🇹🇷 Paket iki kilogram ağırlığında.

❗ Eğer İngilizce biliyorsanız, “sein” fiilinin “to be” fiiliyle benzer bir mantıkta kullanıldığını söylemek isterim.

🇩🇪 Sie ist eine Krankenschwester.
🇹🇷 O bir hemşiredir.
🇩🇪 Das ist ein Apfel.
🇹🇷 Bu bir elmadır.
🇩🇪 Wir sind die Gewinner.
🇹🇷 Şampiyonuz.
🇩🇪 Ich bin ein Schüler.
🇹🇷 Öğrenciyim.
🇩🇪 Er ist ein Lehrer.
🇹🇷 O bir öğretmen.

Almancada “Sein” Fiili yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Almanca Fiiller

Kesin bir rakam vermek gerekirse, en güncel ve kabul görmüş Almanca dil bilgisi kaynaklarından biri olan Duden, Almanca’da yaklaşık olarak 20.000’den fazla fiil olduğunu belirtir. Ancak bu sayı, özellikle çeşitli öneklerle beraber daha da yüksek olabilir.

Bu nedenle, dil öğreniminde genellikle en sık kullanılan ve en önemli fiillere odaklanmak daha pratik ve verimli olacaktır. İstatistiklere göre, günlük konuşma ve yazıda en sık kullanılan ilk 200 fiil, dilin büyük bir bölümünü oluşturur. Bu yüzden bu fiillerin öğrenilmesi, genel dil becerisini önemli ölçüde geliştirebilir.

Sonuç olarak, belirli bir “toplam fiil sayısı” yerine, genellikle en yaygın kullanılan ve en önemli fiillerin listesini öğrenmek ve bunlara odaklanmak daha yararlı olacaktır. Zaten en sık kullanılan 100 veya 200 fiil, günlük konuşmaların ve metinlerin büyük bir bölümünü kapsayacağı için iyi bir başlangıç noktası olacaktır.

Almanca Fiil Çekimleri

Dil bilgisinde “kip,” bir fiilin zamanını, durumunu veya anlamını belirten gramer kategorisidir. Kısacası, bir eylemin ne zaman ve nasıl gerçekleştiğini ifade eden biçimdir. Örneğin, Türkçede haber (bildirme) kipleri (şimdiki zaman, geçmiş zaman, gelecek zaman vb.) ve dilek kipleri (gereklilik, istek, şart, emir) gibi farklı kipler bulunur. Kipler, fiilin hangi zamanda ve hangi şartlar altında yapıldığını veya yapılacağını belirler ve çekimler sayesinde cümledeki varlıklarını tanıyabiliyoruz. Almancada bulunan kip yapıları, aşağıdaki gibidir:

1. Präsens (Şimdiki Zaman): Genellikle bir aksiyonun şu anda veya genel olarak ne zaman gerçekleştiğini ifade eder. Örneğin: “Ich gehe zur Schule.” (Ben okula gidiyorum.)
2. Präteritum (Geçmiş Zaman): Geçmişteki bir eylemi ifade etmek için kullanılır. Örneğin: “Ich ging zur Schule.” (Ben okula gittim.)
3. Perfekt (Tamamlanmış Geçmiş Zaman): Geçmişte tamamlanmış bir eylemi ifade etmek için kullanılır. Örneğin: “Ich bin zur Schule gegangen.” (Ben okula gittim.)
4. Plusquamperfekt (Önceden Tamamlanmış Geçmiş Zaman): Geçmişte başka bir eylemden önce tamamlanmış bir eylemi ifade etmek için kullanılır. Örneğin: “Ich hatte meine Hausaufgaben gemacht, bevor ich zur Schule ging.” (Okula gitmeden önce ödevimi yapmıştım.)
5. Futur I (Gelecek Zaman): Bir eylemin gelecekte ne zaman gerçekleşeceğini ifade eder. Örneğin: “Ich werde zur Schule gehen.” (Okula gideceğim.)
6. Futur II (Tamamlanmış Gelecek Zaman): Gelecekte tamamlanmış olacak bir eylemi ifade etmek için kullanılır. Örneğin: “Ich werde meine Hausaufgaben gemacht haben, bevor ich zur Schule gehe.” (Okula gitmeden önce ödevimi yapmış olacağım.)

Her bir zaman biçimi, farklı çekim son ekleri ve yardımcı fiiller gerektirir. Almancada ayrıca Konjunktiv (Koşul Kipi) ve Imperativ (Emir Kipi) gibi diğer çekim biçimleri de vardır. Bu çekimler, fiilin durumunu, tonunu ve amacını belirler. Sözlüğümüzde, Almanca fiiller için ilgili çekimleri bulabilirsiniz.

Almanca Fiiller ve Çekimleri yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.