“Freund” ve “Freundin” Kelimeleri

Almancada “Freund” (erkek arkadaş) ve “Freundin” (kız arkadaş) kelimeleri, hem arkadaş hem de sevgili anlamında kullanılabilir. Bu kelimelerin hangi anlamda kullanıldığını belirlemek için kullanıldığı bağlama bakarız. Çoğu cümle için en büyük yardımcımız ise iyelik sıfatları olacak. Örneğin:

🇩🇪 Lucas ist ein Freund.
🇹🇷 Lucas bir arkadaş. (arkadaş)
🇩🇪 Lucas ist mein Freund.
🇹🇷 Lucas benim arkadaşım. (arkadaş)
🇩🇪 Lucas ist mein Freund.
🇹🇷 Lucas benim erkek arkadaşım (sevgili).

Yukarıdaki cümleleri incelediğinizde kafanız karıştı mı? Aslında buradaki olay iyelik sıfatlarının kullanımında saklı; “Benim arkadaşım” anlamını öyle ulu orta iyelik sıfatı ile kullanmamanızı tavsiye ederim. Yanlış anlaşılırsınız maazallah. Onun yerine cümlenizdeki “benim arkadaşım” anlamını “ein Freund von mir” şeklinde kurabilirsiniz:

🇩🇪 Lucas ist ein Freund von mir.
🇹🇷 Lucas benim bir arkadaşımdır. (arkadaş)
🇩🇪 Anna ist eine Freundin von mir.
🇹🇷 Anna benim bir arkadaşımdır. (arkadaş)

Zaten size “mein” iyelik sıfatı kullanmanız durumunda emin olmak için şöyle bir soru yönelteceklerdir:

🇩🇪 Meine Freundin heißt Sophie.
🇹🇷 Kız arkadaşımın adı Sophie.
🇩🇪 Ist Sophie eine Freundin oder deine Freundin?
🇹🇷 Sophie arkadaşın mı yoksa sevgilin mi?

“Mann” ve “Frau” Kelimeleri

Benzer bir kullanım “Mann” (erkek) ve “Frau” (kadın) kelimelerinin kullanımında da vardır. İyelik sıfatlarının kullanımına bakarız.

🇩🇪 Mein Mann ist sehr fürsorglich.
🇹🇷 Kocam çok düşüncelidir.
🇩🇪 Meine Frau heißt Anna.
🇹🇷 Karımın adı Anna.
🇩🇪 Der Mann dort ist mein Nachbar.
🇹🇷 Oradaki adam benim komşumdur.
🇩🇪 Die Frau neben mir ist meine Kollegin.
🇹🇷 Yanımdaki kadın benim meslektaşımdır.

Almancada “Freund” ve “Freundin” kelimeleri bağlama göre arkadaş ya da romantik partner anlamına gelebilir. İlişkinin türünü anlamak için iyelik sıfatlarına ve bağlama dikkat etmeliyiz. “Mann” ve “Frau” kelimeleri ise genel anlamda erkek ve kadın olarak kullanılırken, evlilik ilişkilerini tanımlamak için “mein Mann” ve “meine Frau” ifadeleri kullanılır.

Almancada “Sevgili, Karı, Koca” Kelimelerinin Kullanımları yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

🇩🇪 Ich habe Lust, meinen Freund zu sehen.
🇹🇷 Sevgilimi görmek istiyorum.
🇹🇷 Canım sevgilimi görmek istiyor.
…
🇩🇪 Ich habe Lust, mit meiner Freundin im Wald spazieren zu gehen.
🇹🇷 Kız arkadaşımla ormanda yürüyüşe çıkmak istiyorum.
🇹🇷 Canım sevgilimle ormanda yürüyüşe çıkmak istiyor.
…
🇩🇪 Ich habe Lust, ein Buch zu lesen.
🇹🇷 Kitap okumak istiyorum.
🇹🇷 Canım kitap okumak istiyor.
…
🇩🇪 Ich habe Lust, an den Strand zu fahren.
🇹🇷 Plaja gitmek istiyorum.
🇹🇷 Canım plaja gitmek istiyor.

Almancada “Lust haben, etwas zu tun” Deyimi yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Almancada “über” ve “auf” edatları hem yer hem de yön bildiren edatlar arasındadır ve kullanıldıkları bağlama göre farklı anlamlar ifade edebilirler.

• über:
  • Yer: Bir şeyin “üstünde”, “üzerinde” olma anlamını doğrudan temas olmadan ifade eder. Yani arada bir boşluk vardır ve “Dativ” (ismin -e hali) halde kullanılır. Haliyle “wo” (nerede) sorusuna cevap verir.
    • 🇩🇪 Köln liegt 53 Meter über dem Meeresspiegel.
    • 🇹🇷 Köln deniz seviyesinden 53 metre üstündedir.
  • Yön: Bir yüzey veya nesnenin üzerinden temas olmadan geçmek anlamında kullanılır ve “Akkusativ” (ismin -i hali) halde kullanılır. Haliyle “wohin” (nereye) sorusuna cevap verir.
    • 🇩🇪 Das Pferd springt über den Zaun.
    • 🇹🇷 At çitin üzerinden atlıyor.

• auf:
  • Yer: Bir yüzeye veya nesnenin üstünde, doğrudan temas halinde olma anlamında kullanılır ve “Dativ” (ismin -e hali) halde olur. Haliyle “wo” (nerede) sorusuna cevap verir.
    • 🇩🇪 Das Buch liegt auf dem Tisch.
    • 🇹🇷 Kitap masanın üstünde.
  • Yön: Bir yüzeye doğru veya bir yüzeyin üzerine hareket anlamında kullanılır ve “Akkusativ” (ismin -i hali) halde olur. Haliyle “wohin” (nereye) sorusuna cevap verir.
    • 🇩🇪 Er setzt sich auf den Stuhl
    • 🇹🇷 Sandalyeye oturuyor.

“über” ile “auf” Arasındaki Farklar yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Artikelini öğrenmek için sözlüğü açtığınızda, “Bekannte” kelimesini hem “der” hem de “die” artikeli ile kullanıldığı için kafa karıştırıcı bulabilirsiniz.

Ancak hangi artikel ile kullanıldığı “Bekannte” kelimesinin anlamında saklıdır. Kelimemiz “tanıdık” anlamına geldiği için hem bir erkeği hem de bir kadını temsil etmek için kullanılmaktadır.

Eğer bahsedilen kişi bir kadınsa, kelimenin önüne “die” artikeli gelir ve “die Bekannte” şeklinde kullanılır. Eğer bahsedilen kişi bir erkekse, kelimenin önüne “der” artikeli gelir ve “der Bekannte” şeklinde kullanılır. Yani, cinsiyet ayrımı, genellikle artikel kullanımıyla belirtilmiş olur.

Bu tür kelimeler genellikle, cinsiyet belirlemenin önemli olmadığı durumlarda veya kökeni cinsiyeti belirtmeyen bir fiilden türetilmiş olduğunda ortaya çıkmıştır. Ki, “Bekannte” kelimesi de, “tanımak” anlamına gelen “kennen” fiilinden türetilmiştir ve bu yüzden cinsiyeti belirten bir ek almamaktadır.

Bekannte Kelimesi yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Huhn

“Huhn”, genellikle tür olarak tavukları ifade eder ve bu yönüyle hem dişi (tavuk) hem de erkek (horoz) için kullanılır.

Henne

“Henne”, özellikle dişi tavukları belirtmek için kullanılır. Yani, yumurta yumurtlayan tavuklardır ve bu gruba haliyle horozlar giremez.

Hähnchen

“Hähnchen”, genellikle genç veya küçük bir erkek tavuğu ifade eder, ancak bazen genç tavukları genel olarak ifade etmek için de kullanılır. Ancak daha çok, pişirilen veya yenilmek için kesilmiş tavukları, yani piliçleri belirtmek için kullanılır.

Bu üç kelimenin her biri, tavukların farklı yönlerini ifade etmek için kullanılır ve hangi kelimenin kullanılacağı, bağlama göre tercih edilmelidir.

Hahn

Horoz Almancada “Hahn” kelimesi ile temsil edilmektedir.

“Huhn”, “Henne” ve “Hähnchen” arasındaki fark nedir? yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Bu ifadelerde belirtilen kişi (jemandem) veya nesne (etwas), Dativ halinde belirtilir. Aşağıdaki tabloda ilgili kelimelerin Dativ formatları gösterilmiştir:

🇩🇪 Dieses Passbild sieht Ihnen nicht ähnlich.
🇹🇷 Bu pasaporttaki fotoğraf size benzemiyor.
🇩🇪 Dieser Mann sieht einem bekannten Schauspieler ähnlich.
🇹🇷 Bu adam ünlü bir aktöre benziyor.
🇩🇪 Sie sieht ihrer Mutter sehr ähnlich.
🇹🇷 Annesine çok benziyor.
🇩🇪 Diese Katze sieht einem Tiger ähnlich.
🇹🇷 Bu kedi bir kaplana benziyor.
🇩🇪 Dein neues Auto ähnelt meinem alten sehr.
🇹🇷 Yeni araban benim eski arabama çok benziyor.
🇩🇪 Er sieht seinem Bruder nicht ähnlich.
🇹🇷 Erkek kardeşine benzemiyor.
🇩🇪 Thomas sieht Brad Pitt ähnlich.
🇹🇷 Thomas, Brad Pitt’e benziyor.

Yukarıdaki örneklere bakıldığında, “jemandem/etwas ähnlich sehen” ve “jemandem/etwas ähneln” deyimlerinin, bir benzerlik ilişkisi kurmak için kullanıldığı görülmektedir. Bu benzerlik, genellikle kişiler veya nesneler arasındaki görünüş, davranış veya başka bir özellik gösterilmektedir.

“Jemandem/etwas ähnlich sehen” Deyimi yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

“Jemandem tut etwas weh” kalıbında “jemandem”, ağrıyı hisseden kişiyi ifade eder ve cümle içinde nesne olarak kullanıldığı için Dativ olarak kullanılır. Aşağıdaki tabloda ilgili kelimelerin Dativ formatları eklenmiştir:

Biz bu ifadenin Türkçe çevirilerinde nesne olarak kullanılmış “mir, dir vb.” öğeleri “ben, sen vb.” olarak özne konumunda çeviririz. Bu nedenle, Almanca karşılığı kafa karıştırıcı algılanabilir. Ancak bu olaya, dillerin kendilerine has kullanımı şeklinde bakmak gerekir.

“Etwas” ise ağrıyan bölgeyi veya ağrı türünü ifade eder ve cümlenin öznesi olduğundan Nominativ halde kullanılır. “Bir yeri acımak, bir yeri ağrımak” anlamına gelen bu deyim, genellikle bedensel acıları belirtmek için kullanılır.

Deyimin bir değer elemanı olan wehtun ayrılabilen fiilinin çekimlerini öğrenmek de oldukça önemlidir. Fiilimizin PRÄSENS‘daki çekimleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Çekimleri öğrendiğimize göre cümle içinde kullanımını aşağıdaki örnekler üzerinden inceleyebiliriz:

🇩🇪 Mir _Dativ tun langsam die Füße _Nominativ weh.
🇹🇷 Ayaklarım ağrımaya başladı.
🇩🇪 Dem Kind _Dativ tun die Ohren _Nominativ weh.
🇹🇷 Çocuğun kulakları ağrıyor.
🇩🇪 Sie tun mir _Dativ weh!
🇹🇷 Canımı acıtıyorsun!
🇩🇪 Mir _Dativ tut der Kopf _Nominativ weh.
🇹🇷 Başım ağrıyor.
🇩🇪 Meinem Kind _Dativ tun die Ohren _Nominativ weh.
🇹🇷 Çocuğumun kulakları ağrıyor.

Almancada bazı durumlarda, özellikle “wehtun” gibi fiillerle kurulan cümlelerde, özne ve nesnenin Türkçedeki gibi düşünülmemesi gerekiyor. Zira, örneklerimizdeki “die Füße, der Kopf, die Ohren” özne olarak kullanılmış ve Nominativ haldedir. Buna karşılık, “mir, dem Kind” ise nesne olarak kullanılmıştır ve Dativ haldedir.

❗ Benzer şekilde, Almancada “schmerzen” fiili de “ağrımak” anlamına geldiğinden kafa karıştırıcı olabilmektedir. Her ne kadar “schmerzen” ve “wehtun” ifadeleri benzer anlamlara sahip olsa da, cümle içinde kullanımları ve yapıları biraz farklıdır.

Almanca “jemandem tut etwas weh” ifadesi genellikle daha spesifik bir ağrıyı belirtirken “schmerzen haben” ifadesi ise daha genel bir ağrıyı belirtir. Zaten spesifik ağrıyan bölgeleri belirtmek istediğimizde o bölgeleri anlatan organ ismiyle birleştirildiğini görmüşsünüzdür. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

🇩🇪 Ich habe Kopfschmerzen.
🇹🇷 Baş ağrım var.
🇩🇪 Er hat Bauchschmerzen.
🇹🇷 Karın ağrısı var.

Yukarıdaki örneklerden de fark edileceği üzere hastalık isimleri genellikle ağrının lokalize olduğu vücut bölgesini ifade etmektedir.

❗ Örneklerimizdeki hastalık isimlerine baktığınızda, isim olmalarına rağmen artikellerle beraber kullanılmadığını fark etmiş olmalısınız. Almancada “Schmerzen haben” (ağrıları olmak) ifadesi ile birlikte belirli artikel kullanılmaz. Bu ifadenin yapısal özelliği budur. Dolayısıyla, “Kopfschmerzen”, “Bauchschmerzen” gibi hastalık isimleri artikel kullanılmadan “haben” fiili ile birleştirilirler.

“Kopfschmerzen” ve “Zahnschmerzen” gibi isimlerle birlikte sıfat kullanıldığında, sıfat çekimi, belirli bir artikel olmadan kullanılan isimler için geçerli olan sıfat çekimi kurallarına uyar (genel olarak sıfat -e çekim ekini alır). Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

🇩🇪 Ich habe starke Kopfschmerzen.
🇹🇷 Şiddetli bir baş ağrım var.
🇩🇪 Ich habe leichte Zahnschmerzen.
🇹🇷 Hafif bir diş ağrım var.

❗ Doktor muayenesi gibi durumlarda schmerzen fiilini; “mein/meine + vücut bölgesi + schmerzt” şeklinde de kullanabiliriz. Bu ifadeler, vücudun belirli bir bölümünde ağrı olduğunu belirtmek için kullanılır. Ağrıyan bölge cümlede özne olarak kullanıldığı için Nominativ olacaktır. Örneğin:

🇩🇪 Herr Doktor, mein Magen schmerzt.
🇹🇷 Doktor, karnım ağrıyor.
🇩🇪 Mein Rücken schmerzt immer noch.
🇹🇷 Sırtım hala ağrıyor.

“Jemandem tut etwas weh” Deyimi yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

“Es tut jemandem Leid” (biri üzülüyor) deyimi ile üzüntü belirtilir. Belirli bir kişi için bu deyimi kullanmak isterseniz, “jemandem” yerine ilgili zamirin Dativ formatını eklemeniz gerekir. Aşağıdaki tablo ilgili zamirlerin Dativ formatlarını göstermektedir:

🇩🇪 Es tut mir Leid, ich habe Sie nicht verstanden.
🇹🇷 Özür dilerim, sizi anlayamadım.
🇩🇪 Ich habe keinen mehr, es tut mir Leid.
🇹🇷 Başka kalmadı, üzgünüm.
🇩🇪 Das tut mir schrecklich Leid. Ich kümmere mich sofort darum!
🇹🇷 Bunun için çok üzgünüm. Hemen ilgileneceğim!
🇩🇪 Geh und sag, es tut dir Leid.
🇹🇷 Git ve üzgün olduğunu söyle.

❤️"Es tut jemandem Leid" deyimi

“Es tut jemandem Leid” (biri üzülüyor) deyimi ile üzüntü belirtilir. Belirli bir kişi için bu deyimi kullanmak isterseniz, "jemandem" yerine ilgili zamirin Dativ formatını eklemeniz gerekir.

— evde.almanca (@EvdeAlmanca) July 6, 2023

“Es tut jemandem Leid” deyimi yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Sich entschuldigen für ifadesi “bir şey için özür dilemek” anlamına gelir. Yani özür dilediğiniz eylem veya durum “für” prepozisyonu ile belirtilmelidir. Örneğin:

🇩🇪 Ich entschuldige mich für mein Verhalten.
🇹🇷 Davranışım için özür dilerim.

Buna karşılık sich entschuldigen bei ise “bir kişiden özür dilemek” anlamına gelir. Yani özür dilediğiniz kişi “bei” prepozisyonu ile belirtilir. Örneğin:

🇩🇪 Ich entschuldige mich bei dir.
🇹🇷 Senden özür dilerim.

Anlaşılacağı üzere hangi edatı kullanacağınız özür dileyeceğiniz duruma veya kişiye bağlı olarak değişmektedir.

“Sich entschuldigen für” ve “sich entschuldigen bei” farkı yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Her ikisi de “memnuniyetle”, seve seve” gibi anlamlara gelen bu iki kelime arasında herhangi bir anlam farkı yoktur. Hangi kelimenin kullanılacağı genellikle konuşan kişinin kişisel tercihine, kulak dolgunluğuna veya belirli bir bölgedeki dil kullanımına bağlıdır. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

🇩🇪 Ich spiele gern (gerne) Fußball.
🇹🇷 Futbol oynamayı severim.
🇩🇪 Ich gehe gerne (gern) ins Kino.
🇹🇷 Sinemaya gitmeyi severim.
🇩🇪 Er liest gern (gerne) Bücher.
🇹🇷 Kitap okumayı sever.
🇩🇪 Sie kocht gerne (gern).
🇹🇷 Yemek yapmayı sever.
🇩🇪 Wir reisen gern (gerne).
🇹🇷 Seyahat etmeyi severiz.

Her ne kadar gern ve gerne arasındaki anlamsal bir fark olmasa da, günlük konuşmada “gerne” biraz daha yaygın olarak kullanılır.

Almancada gern ve gerne arasındaki fark nedir? yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.