Almancada Birleştirme Bağlaçları

Bu yazımızda birleştirme bağlaçlarının birden fazla kelime halinde olan versiyonlarını inceleyeceğiz. Bu bağlaçlardan yaygın kullanılanları aşağıdaki tabloda derlenmiştir:

sowohl … als auch

Almancada “sowohl … als auch” bağlacı iki cümle arasında pozitif bir bağlantı kurmak için kullanılır. Türkçede bu bağlacın çevirisi “hem … hem de …” şeklindedir. Örnekleri inceleyiniz:

-Albert isst sowohl Fleisch als auch Fisch.
Albert hem et hem de balık yer.
-Ich habe sowohl gefrühstückt als auch zu Mittag gegessen.
Hem kahvaltı hem de öğle yemeği yedim.
-Sie mag sowohl Kaffee als auch Tee.
Hem kahveyi hem de çayı sever.
-Er kann sowohl Deutsch als auch Englisch sprechen.
Hem Almanca hem de İngilizce konuşabilmektedir.
–Sowohl Thomas als auch seine Frau wohnen in der Stadt.
Hem Thomas hem de eşi şehirde yaşıyor.

weder … noch

Almancada “weder … noch” bağlacı iki negatif cümle arasındaki bağlantıyı sağlar ve Türkçeye “ne … ne de…” şeklinde çevrilir. Örnekler:

Sie hat weder ihren Pass noch ihre Brieftasche dabei.
-Yanında ne pasaportu ne de cüzdanı var.
Ich habe weder gefrühstückt noch zu Mittag gegessen.
-Ben ne kahvaltı yaptım ne de öğle yemeği yedim.
Ich habe weder Zeit noch Lust, das zu machen.
-Bunu yapmaya ne zamanım ne de isteğim var.

entweder … oder

Almancada “entweder … oder” bağlacı iki seçenek arasında bir tercih yapmak için kullanılır. Türkçede bu bağlacın çevirisi “ya … ya da … ” şeklindedir. Örnekleri inceleyiniz:

-Wir wollten entweder nach Paris odernach London fahren.
Paris’e ya da Londra’ya gitmek istedik.
-Möchtest du entweder Kaffee oder Tee?
Kahve mi yoksa çay mı istersiniz?
-Entweder du gehst jetzt, oder ich rufe die Polizei.
Ya şimdi gidersin ya da polisi ararım.
-Entweder wir gehen ins Restaurant, oder wir kochen zu Hause.
Ya restorana gideriz ya da evde pişiririz.
-Entweder du rufst mich an, oder ich rufe dich an.
Ya beni ararsın, ya da ben seni ararım.

nicht nur … sondern auch

Almancada “nicht nur … sondern auch” bağlacı da iki cümle arasında pozitif bir bağlantı kurmak için kullanılır. Türkçede bu bağlacın çevirisi “(sadece) değil … (ama) aynı zamanda” şeklindedir. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

-Albert kann nicht nur Deutsch, sondern auch Englisch sprechen.
Albert sadece Almanca değil, İngilizce de konuşabilmektedir.
–Nicht nur meine Eltern, sondern auch meine Geschwister wohnen in Köln.
Sadece annem babam değil, kardeşlerim de Köln’de yaşıyor.
–Nicht nur das Wetter, sondern auch die Aussicht ist wunderschön.
Sadece havası değil manzarası da çok güzel.
-Ich lerne nicht nur Deutsch, sondern auch Französisch.
Sadece Almanca değil, Fransızca da öğreniyorum.
-Wir haben nicht nur das Museum, sondern auch das Aquarium besucht.
Sadece müzeyi değil, akvaryumu da gezdik.

Almancada Birleştirme Bağlaçları (Nebenordnende Konjunktionen) yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Modalpartikeln

Modalpartikeln, cümlede fiilden sonra kullanılır ama kullanılmaması durumunda da cümle dil bilgisel olarak yanlış olmaz. Bu ifadeler; “onaylama, reddetme, şaşırma, inanmama” gibi kişisel yargılarımızı öne çıkarır ve vurguyu arttırıp cümlelerimize doğallığı katar. Zaten bu ifadeler ancak bir cümle içerisinde anlamlı olur. Tek başlarına cümlede sahip oldukları rolü yansıtmazlar. Yaygın olanları aşağdaki tabloda derledim:

Ja

1. “ja” ifadesi, karşımızdaki kişinin zaten bildiği veya herkesçe bilinen veya beklenen bir durumu vurgulamak için kullanılır. Ayrıca; şaşırma, uyarı ve ikaz durumlarında vurgu sağlar:

🇩🇪 Du hast ja gewusst, dass ich krank bin.
🇹🇷 Hasta olduğumu biliyordun.

2. Bir konuya olumlu ya da olumsuz bir şekilde çok şaşırdığımızda kullanabiliriz.

🇩🇪 Da ist ja super!
🇹🇷 Of bu harika!

3. Emir kipi kullandığımız bir cümlede ifademizi daha da sert bir hale getirmek istediğimiz durumlarda kullanabiliriz:

🇩🇪 Mach das ja nicht!
🇹🇷 Bunu yapma!

doch

1. konuştuğumuz kişinin bahsettiğimiz şeyi zaten bildiğini düşündüğümüz ancak bilmediğini fark edip şaşırdığımız durumlarda kullanılır.

🇩🇪 Ich war dochschon mal in Köln.
🇹🇷 Ben daha önce Köln’de bulundum.

2. Emir kipinde bir cümle kurarken ifademizi daha kibar hale getirmek istediğimiz durumlarda kullanırız:

🇩🇪 Komm doch mit!
🇹🇷 Benimle gel

3. Öfke ve kızgınlık ile karşımızdakini suçlama ya da kendimizi haklı göstermek istediğimizde vurgularız:

🇩🇪 Gibt’s doch gar nicht!
🇹🇷 Yok artık daha neler!

eh

1. Gerçekleşeceğinden emin olduğumuz durumlardan bahsederken kullanırız:

🇩🇪 Sie kommt eh zu spät.
🇹🇷 O zaten geç gelen biri.

denn

1. Bahsettiğimiz konuya özel bir ilgimiz olduğunu belirtmek için soru sorarken kullanabiliriz:

🇩🇪 Was machst du denn beruflich?
🇹🇷 Peki, ne işle meşgulsün?

halt

1. Bahsi geçen somut bir gerçekliği kabul edip onaylama durumunda kullanabiliriz:

🇩🇪 Mein Computer ist halt kaputt.
🇹🇷 Bilgisayarım bozuldu da.

2. Klişe olmuş ifadelerden bahsederken kullanabiliriz:

🇩🇪 Männer sind halt so.
🇹🇷 Erkekler böyledir işte.

gar

1. Olumsuz bir cümleye “gerçekten” anlamı katmak için kullanırız:

🇩🇪 Ich habe gar keine Zeit.
🇹🇷 Gerçekten zamanım yok.
🇹🇷 İnan hiç vaktim yok.

eben

1. Aslında yapmak istemediğimiz ama yaptığımız durumlarda kullanırız:

🇩🇪 Gut, dann gehe ich eben.
🇹🇷 O zaman gidiyorum ben.
🇹🇷 Tamam, ben gideyim bari.
🇹🇷 Ben gideyim o zaman.

mal

1. Bir şeyi talep ederken veya rica ederken kullanırız:

🇩🇪 Hol mal bitte den Schlüssel ab.
🇹🇷 Lütfen anahtarı alıver.
🇹🇷 Bir zahmet anahtarı alıver.

2. Daha önce söylenmiş bir şeyi tekrar ifade etmek istediğimizde kullanırız:

🇩🇪 Kannst du mal kommen?
🇹🇷 Bir gelebilir misin?
🇹🇷 E hadi gelmiyecek misin?

3. Emir kipi ile kurduğumuz bir cümleyi daha kibar ifade etmek için kullanabiliriz:

🇩🇪 Mach mal bitte das Licht aus!
🇹🇷 Lütfen ışıkları kapatın!
🇹🇷 E ışıkları kapat lütfen!
🇹🇷 Işıkları kapatın lütfen!

schon

1. Emir kipi kullanarak kurulmuş cümlelerde, konuşulan kişiye motivasyon vermek için kullanabiliriz:

🇩🇪 Sprich sie schon an!
🇹🇷 Git onlarla konuş!
🇹🇷 Durma konuş onlarla!

ruhig

1. Emir kipi kullanarak kurulmuş cümlelerde tıpkı “schon” gibi konuşulan kişiye cesaret vermek için kullanabiliriz:

🇩🇪 Versuch es ruhig! Es gibt nicht zu verlieren.
🇹🇷 Bir dene! Kaybedecek bir şey yok.

vielleicht

1. Bahsi geçen konu için şüphe ifadelerini kurmada kullanılır:

🇩🇪 Gehört diese Jacke vielleicht dir?
🇹🇷 Bu ceket acaba sana mı ait?
🇹🇷 Acaba bu ceket sizin olabilir mi?

aber

1. Bir sıfatın önünde kullanıldığında cümleye “gerçekten, çok, baya” gibi anlamlar katar.

🇩🇪 Das ist aber toll.
🇹🇷 Bu baya baya harika.
🇹🇷 Ama bu harika.

bloß

1. Emir kipi ile kurulan cümlelerde anlamı sertleştirip uyarı anlamı vermek için kullanılır:

🇩🇪 Sei bloß still oder wir sehen uns nie wieder!
🇹🇷 Sadece sessiz ol yoksa birbirimizi bir daha asla göremeyeceğiz!

wohl

1. Söylediğimiz şeylerden emin olmadığımız durumlarda kullanabiliriz:

🇩🇪 Sie ist wohl zu Hause.
🇹🇷 Muhtemelen evdedir.
🇹🇷 Herhalde evdedir.

eigentlich

1. Kibarca konuyu değiştirmek istediğimiz durumlarda kullabiliriz:

🇩🇪 Wie geht es eigentlich deiner Schwester?
🇹🇷 Bu arda kız kardeşin nasıl?

2. “Aslında” anlamı katmak için kullanabiliriz:

🇩🇪 Eigentlich kenne ich mich mit diesem Thema null aus.
🇹🇷 Aslında bu konuyla alakalı hiçbir fikrim yok.

Modalpartikeln Kullanımı yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.

Relativsätze mit Präpositionen

İlgi cümlecikleri oluşturmak için yalnızca ilgi zamiri değil aynı zamanda zamirden önce edat da kullanmak gerekir. İkinci bölümde bunu anlatacağız. Bu yüzden ilgi cümleciklerini öğrenmeniz bu konuyu anlamanız açısından önemlidir.

Edatlar, kendilerinden sonra gelen ismin hal durumunu etkilediği için bunları bilmek faydalı olacaktır.

Örneğin, mit veya zu edatlarından sonra ismin e halindeki ilgi zamiri gelirken, für edatından sonra ise i halindeki versiyonu gelir. Ancak unutmamak da fayda var bazı edatlar her iki hal durumunda da kullanılabildiğinden duruma i hali ya da e halinde olabilir.

Aşağıdaki tabloda Relativpronomen olarak adlandırılan ilgi zamirlerinin (der, die, das) ismin hal durumuna göre çekimleri gösterilmiştir:

❗ İpucu olarak içinde edat bulunan cümlenin yan cümle olduğunu düşünebilirsiniz.

❗ İlgi cümlesine ilgi zamirinden önce yan cümlede bulunan edat ile başlanır.

warten auf (beklemek)
Endlich kommt mein Freund. Ich warte schon lange auf ihn.
Sonunda arkadaşım geliyor. Onu uzun zamandır bekliyorum.
Endlich kommt mein Freund, auf den ich schon lange warte.
Uzun zamandır beklediğim arkadaşım nihayet geliyor.

sich unterhalten mit (sohbet etmek)
Die Kollegin spricht kein Deutsch. Ich habe mich mit meiner Kollegin unterhalten.
İş arkadaşım Almanca bilmiyor. İş arkadaşımla konuştum.
Die Kollegin, mit der ich mich unterhalten habe, spricht kein Deutsch
Konuştuğum iş arkadaşım Almanca bilmiyor.

wohnen bei (bir yerde ikamet etmek)
Ich habe in Deutschland bei einer Familie gewohnt. Die Familie war sehr nett.
Almanya’da bir aile ile ikamet ettim. Aile çok iyiydi.
Die Familie, bei der ich in Deutschland gewohnt habe, war sehr nett.
Almanya’da yanında ikamet ettiğim aile çok iyiydi.

Sich verlieben in (aşık olmak)
Thomas hat sich in das Mädchen verliebt. Das Mädchen wohnt in Köln.
Thomas kıza aşık oldu. Kız Köln’de yaşıyor.
Das Mädchen, in das Thomas sich verliebt hat, wohnt in Köln.
Thomas’ın aşık olduğu kız Köln’de yaşıyor.

❗Bazı edatlar, önlerine geldikleri isimlerin artikelleriyle birleşerek bazı kısa formlar oluşturmaktadır. Bununla beraber ilgi cümleciği kurmak için kullanılan edatla ilgi zamiri aynı kelimede birleştirilemez.

Relativsätze mit Präpositionen – İlgi Cümlecikleri II yazısı ilk önce Evde Almanca üzerinde ortaya çıktı.